ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ئانالىز ماقالىسى، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى پىرېزىدېنتى تەرىپىدىن 2025-يىلى 5- نويابىردا (بۈگۈن) ئېلان قىلىنغان «دۆلەت خەۋپسىزلىك ئىستراتېگىيەسى» (NSS) ناملىق ھۆججەتنى ئاساسىي مەنبە قىلىپ تۇرۇپ يېزىلدى. ماقالىدە، مەزكۇر ئىستراتېگىيەنىڭ ئامېرىكانىڭ تاشقى سىياسىتىدىكى تۈپ بۇرۇلۇش نۇقتىلىرى، «لىبېرال ئىدېئولوگىيە» دىن «پىراگماتىك رېئالىزم» غا ئۆتۈش جەريانى، بولۇپمۇداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالە «يېڭى ئامېرىكا بىخەتەرلىك مەركىزى» نىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى رىچارد فونتەيىن[1] ۋە شۇ ئورگاننىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارىنىڭ تەتقىقاتچى شېرىكى گىبىس ماككىنلېي[2] تەرىپىدىن يېزىلغان بولۇپ، يەر شارى خاراكتېرلىك تەرتىپنىڭ شەكىللىنىشىدىكى ھازىرقى گېئوپولىتىكىلىق بۆلۈنۈشلەر ۋە ئامېرىكا تاشقى سىياسىتىنىڭ بۇ جەرياندىكى ھالقىلىق خاتالىقلىرىنى مۇلاھىزە قىلىدۇ.داۋامىنى ئوقۇش ›

تەرييارلىغۇچى: ئابدۇلئەزىز ئاقھۇن مۇھەررىر: ئابدۇرېھىم دۆلەت كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزىتىش تەشكىلاتىنىڭ 2025-يىللىق دۇنيا دوكلاتىدا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلار ۋە باشقا تۈركىي مۇسۇلمانلارغا قارىتىلغان سىستېمىلىق باستۇرۇشنى داۋاملاشتۇرۇۋاتقانلىقى تەكىتلەندى. دوكلاتتا، خىتاينىڭ شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدا (شەرقىي تۈركىستان) ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت سادىر قىلىشنى داۋاملاشتۇرۇۋاتقانلىقى بىلدۈرۈلگەن بولۇپ، رايوندىكى مەدەنىيەت ۋە دىنىي باستۇرۇشلارنىڭ كۈچەيگەنلىكىگە دىققەت قارىتىلدى. مەدەنىيداۋامىنى ئوقۇش ›

    رەقىبىڭنى بىل، ئۆزۈڭنى بىل:  خىتاي پەيدا قىلغان مەسىلىلەرنى توغرا باھالاش[1] جۇد بلانچېت ۋە رايان ھاس[2]   تەرييارلىغۇچى: ئادىلجان ئەرئۇيغۇر مۇھەررىر: ئابدۇلئەزىز ئاقھۇن     ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىن ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى دۇنيا لىدېرلىقىغا چىققاندىن بېرى، ئامېرىكالىق رەھبەرلەر دۆلەتنىڭ ئاجىزلىشىۋاتقانلىقى ۋە رەقىبلىرىدىن كېيىن قېلىۋاتقانلىقى توغرىسىدىكى ئەندىشىلەرگە داۋاملىق دۇچ كەلدى.داۋامىنى ئوقۇش ›

فۇكولتنىڭ[1] ھوقۇق ۋە ئۇچۇر-مەلۇمات ياكى بىلگى ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتكە دائىر نەزەرىيىسى، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستان ئۈستىدىكى ھۆكۈمرانلىق سىياسىتىنى چۈشىنىش ئۈچۈن كۈچلۈك بىر تەھلىل ئۇسۇلى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. فۇكولت ھوقۇقنىڭ پەقەت جىسمانىي ياكى ھەربىي كۈچكىلا تايانماستىن، بەلكى بىلگى (ئۇچۇر-مەلۇمات، ھەتتا بىلىم) ئىشلەپچىقىرىش، ئېيتىلما ۋە چۈشەنچىلەرنى يېتەكلەش ۋە جەمئىيەتنىڭ تونۇشىنى شەكىللەندۈرۈش ئارقىلىق يۈرگۈزۈلىدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغاداۋامىنى ئوقۇش ›

  ھەربىر تارىخشۇناس تەتقىقات خىزمىتىنى ئاخىرلىشاي دېگەنــدە، تۆۋەندىكــى ســوئال بىلــەن قارشىلىشــىدۇ: ســىزنىڭ تەتقىقاتىڭىزنىــڭ نېمــە پايدىســى؟ ســىز يازغــان ئەســەرلىرىڭىزدە،بىردىنبىر خۇشــاللىقنىڭ دۆلەتنىــڭ گۈللىنىشــى ياكــى خارابلىشىشــى، ئىدىيــە – قاراشــلىرىنىڭ كۆتۈرۈلۈشــى ۋە چۈشكۈنلىشىشــى، شــۇنىڭدەك پادىشــاھلارنىڭ ئۆلۈشــى توغرىســىدىكى ھېكايىلەرنــى قايتــا بايــان قىلغانلىقىڭىزنــى بايقىدىڭىزمــۇ؟ ئىنســان تەبىئىتىگــە مۇناســىۋەتلىك ســىزنىڭ بىلىدىغانلىرىڭىــز، ھېچقانچــە كىتــاب ئوقۇمايدىغــان، ئۇچۇرلاردىــن پەقــەت كوچــا پاراڭلىــرىداۋامىنى ئوقۇش ›

  خىتــاي ھۆكۈمىتىنىــڭ شــەرقىي تۈركىســتاندىكى شــىددەتلىك باســتۇرۇش سىياســىتى 2017- يىلىدىــن بۇيــان خەلقئــارا بويىچــە ئــەڭ دىققــەت قوزغىغــان مەسـىلىلەردىن بىـرى بولـۇپ قالدى. بولۇپمـۇ خىتاينىڭ شــەرقىي تۈركىســتاندا ئىنشــا قىلغــان »يېڭىدىــن تەربىيەلــەش« مەركەزلىــرى ئارقىلىــق »ئاشــقۇنلۇقتىن قۇتقــۇزۇش« ئۇرۇنۇشــىنى چۈشــىنىش ئۈچــۈن نۇرغــۇن كىتــاب ۋە ماقالــە قەلەمگــە ئېلىنــدى. بــۇلار ئىچىــدە ئــەڭ مۇھىــم كىتابلاردىــن بىــرى بولغــان »ئۇيغۇرلارغــا قارشـىداۋامىنى ئوقۇش ›

مەھكىمـە شـەرئى ئىسـلام دىنىنىــڭ شــەرىئەتكە ئاساســەن ســوراق ئېلىــپ بارىدىغــان ۋە ھۆكــۈم چىقىردىغــان ئورگىنــى بولــۇپ، ئۇيغــۇرلار ئىســلام دېنىنــى قوبــۇل قىلغاندىـن تارتىـپ تاكـى -1949يىلـى كومۇنىسـت ھاكىمىيتىگــە مۇســتەملىككە بولغىچــە بولغــان مىــڭ يىــل ئارلىقىــدا ئۇيغــۇر جەمئىيتىدىكــى دەۋا- دەســتۇر ئىشــلىرىنى بىــر تــەرەپ قىلدىغــان مۇھىـم ئـورگان بولـۇپ كەلگـەن. گەرچـە مەھكىمـە شــەرئى ئۇيغــۇرلار توپلىشــىپ ئولتۇراقلاشــقان ھەممــە يۇرتــلارداداۋامىنى ئوقۇش ›

خىتــاي خەلــق جۇمھۇرىيىتــى ھــەر قېتىملىــق نوپــۇس ســاناش خىزمىتــى جەريانىــدا شــەرقىي تۈركىســتاننىڭ جۈملىدىــن ئۇيغۇرلارنىــڭ نوپۇســى توغرۇلۇق بىر – بىرىگە زىت سـانلىق – مەلۇماتلارنى ئوخشـىمىغان مەنبەلەرنـى ئىشـلىتىپ تـۇرۇپ ئېلان قىلىــپ كەلمەكتــە. بولۇپمــۇ 2010 – يىلدىــن كېيىـن ھـەر خىـل مەتبۇئـات ئورۇنلىـرى ۋاستىسـى ئارقىلىــق ئېــلان قىلىــپ كېلىنگــەن نوپۇســقا مۇناسـىۋەتلىك سـانلىق – مەلۇماتـلار بىـر –داۋامىنى ئوقۇش ›

شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ قۇرۇلۇشى خىتــاي تەتقىقاتچىلىرىنىــڭ قارىشــىچە، ســوۋېت ئىتتىپاقـى، شـېڭ شىسـەينىڭ زوراۋانلىـق سىياسـىتىدىن كېلىـپ چىققـان مىللىـي زىددىيـەت، ئىقتىسـادىي كىرىزىس ۋە شــەرقىي تۈركىســتانغا قوشــنا بولغــان پايدىلىــق شــارائىتتىن پايدىلىنىــپ خىتــاي – ســوۋېت ، خىتــاي – موڭغۇلىيــە چېگــرا رايونلىرىــدا بىـر قاتـار ئوخشـاش بولمىغـان دەرىجىـدە، ئوخشـاش بولمىغـان شـەكىلدە ئوخشـاش بولمىغـان كۆلەمـدە تاجاۋۇزچىلىـق، «بۆلگۈنچىلىـك»، ئاغدۇرمىچىلىـقداۋامىنى ئوقۇش ›