ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى |  تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت «ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسى »  (Uyghur Tribunal)؛ خەلقئارا دۆلەتلەر سىستېمىسى، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى (ب د ت) ۋە مەۋجۇت خەلقئارالىق ئەدلىيە ئورگانلىرىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يۈز بېرىۋاتقان ئېغىر كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكلىرىگە قارىتا سۈكۈت قىلغان ياكى ئۈنۈملۈك تەدبىر قوللانمىغان بىر تارىخىي پەيتتە، پۇقرالار جەمئىيىتىنىڭ ئادالەت ئىزدەشداۋامىنى ئوقۇش ›

 ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ئانالىز ماقالىسى، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى پىرېزىدېنتى تەرىپىدىن 2025-يىلى 5- نويابىردا (بۈگۈن) ئېلان قىلىنغان «دۆلەت خەۋپسىزلىك ئىستراتېگىيەسى» (NSS) ناملىق ھۆججەتنى ئاساسىي مەنبە قىلىپ تۇرۇپ يېزىلدى. ماقالىدە، مەزكۇر ئىستراتېگىيەنىڭ ئامېرىكانىڭ تاشقى سىياسىتىدىكى تۈپ بۇرۇلۇش نۇقتىلىرى، «لىبېرال ئىدېئولوگىيە» دىن «پىراگماتىك رېئالىزم» غا ئۆتۈش جەريانى، بولۇپمۇداۋامىنى ئوقۇش ›

خىتاينىڭ «ئوچۇق كودلۇق» ئىستراتېگىيەسىنىڭ شەرقىي تۈركىستان دەۋاسىغا يەتكۈزىدىغان خەۋپلىرى ۋە ئېلىپ كېلىدىغان پۇرسەتلىرى ھەققىدە مۇلاھىزە ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت 2025-يىلى 25-ئىيۇل ئامېرىكادىكى نوپۇزلۇق ئىستراتېگىيە ۋە تاشقى سىياسەت ژۇرنىلى «تاشقى ئىشلار» (Foreign Affairs)  جورجتاۋن ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ بىخەتەرلىك ۋە يېڭىدىن گۈللىنىۋاتقان تېخنىكا مەركىزىنىڭ تەتقىقاتچىلىرى ئوۋېن ج. دانىيېلس (Owen J. Daniels)داۋامىنى ئوقۇش ›

سوغۇق ئۇرۇش نۇتۇقلىرىمۇ ياكى يېڭى بىر تەڭپۇڭلىشىشمۇ؟ ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى بۇ تەھلىل G7 تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرىنىڭ يېقىنقى يىغىنىدا خىتايغا قاراتقان تەنقىدىي مەيدانىنىڭ روشەنلىشىشى ۋە بېيجىڭنىڭ بۇ مەيدانغا كۆپ قاتلاملىق ئىنكاس قايتۇرۇشىنى، ھازىرقى گېئوسىياسىي رىقابەتنىڭ ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچى ۋە يەر شارى ئىقتىسادىغا بولغان يوشۇرۇن تەسىرى نۇقتىسىدىن تەتقىق قىلىش ئارقىلىق، بۇ ساھەگە مۇھىمداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى ياۋروپا ئىتتىپاقى ۋە ئۇنىڭغا ئەزا دۆلەتلەرنىڭ خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىگە قاراتقان ئىستراتېگىيەلىك پىلانلىرى 2019-يىلىدىن باشلاپ تۈپتىن ئۆزگىرىش باسقۇچىغا قەدەم قويدى. ئەنئەنىۋىي ھالدا ئىقتىسادىي جەھەتتىكى ئۆزئارا بېقىندىلىققا ئاساسلانغان ۋە «ئىستراتېگىيەلىك ھەمكارلىق» دەپ قارىلىپ كەلگەن بۇ مۇناسىۋەت، يېقىنقى يىللاردا گېئوسىياسىي تەھدىتلەرنىڭ كۈچىيىشى بىلەن «ھەمكارلىق»تىن «خەتەرنى ئازايتىش» (de-risking) لىنىيەسىگە يۆتكەلدى[5، 10].داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى بۇ ماقالىدە  1912-يىلىدىن 1949-يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا، خىتاي ۋە سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ شەرقىي تۈركىستان (خىتاي مەنبەلىرىدە شىنجاڭ) ئۈستىدىكى تەسىر كۆرسىتىش سىياسەتلىرىنى رايون خەلقىنىڭ مىللىي مۇستەقىللىق كۈرەشلىرى ئارقىلىق سېلىشتۇرۇپ تەھلىل قىلىنىدۇ. بۇ تەتقىقاتنىڭ  مەركىزىي نۇقتىسى – شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ ئۆز تەقدىرىنى ئۆزى بەلگىلەش ئارزۇسىنىڭ كونكرېت ئىپادىسى بولغان ئىككى مۇھىم سىياسىيداۋامىنى ئوقۇش ›

«China Cables»  ناملىق ئاشكارىلانغان مەخپىي ھۆججەتلەر ھەققىدە ئانالىز ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى خەلقئارا تەكشۈرۈپ-تەتقىق قىلغۇچى مۇخبىرلار بىرلەشمىسى (ICIJ) تەرىپىدىن 2019-يىلى 24-نويابىردا دۇنيا مىقياسىدىكى 17 ئاخبارات ئورگىنىنىڭ ھەمكارلىقى بىلەن ئېلان قىلىنغان «China Cables» ناملىق تەتقىقات ھۆججىتى، خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستان (خىتاينىڭ ئاتىشى بويىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى) دەپ ئاتالغان رايوندا يۈرگۈزۈۋاتقانداۋامىنى ئوقۇش ›

خىتاينىڭ ياپونىيەنىڭ تەيۋەن ھەققىدىكى سۆزلىرى ۋە تەيۋەننىڭ ياۋروپاغا يۈزلىنىشىگە بىلدۈرگەن ئىنكاسى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالە يېقىنقى مەزگىللەردە شەرقىي ئاسىيادا كۈچىيىۋاتقان گېئوپولىتىكىلىق جىددىيچىلىكنىڭ ئىككى ھالقىلىق ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچىنى تەپسىلىي تەتقىق قىلىدۇ: ياپونىيە باش ۋەزىرىنىڭ تەيۋەننىڭ بىخەتەرلىكىگە مۇناسىۋەتلىك ئېنىق ۋە قەتئىي باياناتى ھەمدە تەيۋەن مۇئاۋىن پىرېزىدېنتىنىڭ ياۋروپاغا قىلغانداۋامىنى ئوقۇش ›

رۇسىيەنىڭ سابىق سوۋېت رايونىدا كىچىكلەۋاتقان تەسىر دائىرىسى ھەققىدە ئانالىز ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئىستراتېگىيە ۋە گېئوپولىتىكا ساھەسىدىكى نوپۇزلۇق نەشر ئەپكارلىرىدىن بىرى بولغان «StrategyPage» تەرىپىدىن 2025-يىلى 8-نويابىردا[1] ئېلان قىلىنغان «ئۇچۇر ئۇرۇشى: كىچىكلەۋاتقان رۇس-سوۋېت تەسىرى» ناملىق ماقالە، رۇسىيەنىڭ سابىق سوۋېت رايونىدىكى ئازىيىۋاتقان تەسىرىنى ۋە بۇ چېكىنىشنىڭ ئارقىسىدىكى كۆپ قەۋەتلىكداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ سىياسىي مۇلاھىزە،  راند(RAND)  شىركىتى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان ۋە خوۋارد ج. شاتز، ماركو خافنېر، ناۋكو ئائوكى، پېتىر دورتمانس، تىموتىي ر. خىس ۋە فىئونا كۇئىمبرې تەرىپىدىن يېزىلغان «خىتاي مەسىلىسىدە ئىقتىسادىي ھۈركۈتۈش (deterrence) كۈچى» (Economic Deterrence in a China Contingency) ناملىق كەڭ دائىرىلىك تەتقىقات دوكلاتىنىداۋامىنى ئوقۇش ›