ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى
تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت
مەزكۇر ماقالە 2026-يىلىنىڭ بېشىدا يۈز بەرگەن يەرشارىۋى گېئوپولىتىك داۋالغۇشلار، بولۇپمۇ ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ ۋېنېزۇئېلاغا قاراتقان ھەربىي مۇداخىلىسى ۋە گىرېنلاندىيەنى ئۆزىگە قوشۇۋېلىش تەھدىتى ئارقا كۆرۈنۈشىدە، خەلقئارا مۇناسىۋەتلەردە بارلىققا كەلگەن يېڭى تەرتىپسىزلىك ۋە بۇنىڭ خىتايغا يارىتىپ بېرىۋاتقان ئىستراتېگىيەلىك پۇرسەتلىرىنى تەھلىل قىلىدۇ.
ماقالىدە، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن ياۋروپا ئوتتۇرىسىدىكى «ئاتلانتىك ئىتتىپاقى»دا كۆرۈلگەن ئىشەنچ كىرىزىسىنىڭ خىتاينىڭ يەرشارىۋى تەسىر كۈچىنى كېڭەيتىشىگە قانداق شارائىت ھازىرلاپ بېرىۋاتقانلىقى؛ خىتاينىڭ ئېنېرگىيە بىخەتەرلىكى ۋە شىمالىي قۇتۇپ ئىستراتېگىيەسىنىڭ بۇ جەرياندا قانداق سىناقلار ۋە پۇرسەتلەرگە دۇچ كېلىۋاتقانلىقى؛ شۇنداقلا ياۋروپانىڭ ئىككى چوڭ كۈچ ئارىسىدىكى قىيىن تاللىشى مۇھاكىمە قىلىنىدۇ. ئاپتور ھېلېنا لېگاردا (Helena Legarda) نىڭ كۆز قاراشلىرى ئاساسىدا، نۆۋەتتىكى «كۈچلۈكلەرنىڭ دېگىنى ھەق» بولىدىغان دۇنيا ۋەزىيىتىدە، خىتاينىڭ ئۆزىنى كۆپ تەرەپلىمىلىك ھەمكارلىقنىڭ ھىمايىچىسى قىلىپ كۆرسىتىش ئارقىلىق ئېرىشىۋاتقان تەشۋىقات غەلىبىسى ۋە ياۋروپانىڭ بۇنىڭغا قايتۇرۇشقا تېگىشلىك ئىنكاسلىرى يورۇتۇپ بېرىلىدۇ.
يېڭى گېئوپولىتىك رېئاللىق ۋە خىتاينىڭ ئورنى
2026-يىلى خەلقئارا سىياسەت سەھنىسىدە زور بىر «گېئوپولىتىك پارتلاش» بىلەن باشلاندى. ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ ۋېنېزۇئېلا زېمىنىغا بېسىپ كىرىشى ۋە ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ گىرېنلاندىيەنى ئۆزىگە قوشۇۋېلىش ئارزۇسىغا قارشى چىققان ياۋروپا دۆلەتلىرىگە تاموژنا بېجىنى ئۆستۈرۈش ئارقىلىق تەھدىت سېلىشى، بۇ يىلنىڭ زور قالايمىقانچىلىقلار ۋە ياۋروپا ئۈچۈن مۈشكۈل تاللاشلار يىلى بولىدىغانلىقىدىن دېرەك بەرمەكتە. بۇ ۋەقەلەر يەرشارىۋى سىياسىي تەرتىپتە تۈپتىن بۇرۇلۇش ياساپ، غەرب دۇنياسىنىڭ ئىچكى قۇرۇلمىسىدا ئېغىر يېرىقلارنى پەيدا قىلدى.
بۇ خىل ۋەزىيەتتە، ئاتلانتىك ئوكياننىڭ ئىككى قىرغىقىدىكى شېرىكلەر (ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن ياۋروپا ئىتتىپاقى) كۈنسېرى كۈچىيىۋاتقان جىددىيلىك ۋە ئۆز-ئارا ئىشەنچسىزلىك ئىچىدە قالغان بىر پەيتتە، بېيجىڭ ھۆكۈمىتى بۇ يېڭى گېئوپولىتىك مەنزىرىدىن پايدىلىنىپ، ئۆزىنىڭ يەرشارىۋى تەسىر كۈچىنى كېڭەيتىش ئۈچۈن نۇرغۇن پۇرسەتلەرنى كۆردى. دۇنيا تەرتىپىنىڭ بۇزۇلۇشى ۋە ئەنئەنىۋى ئىتتىپاقداشلىق مۇناسىۋەتلىرىنىڭ دەز كېتىشى، خىتايغا نىسبەتەن ئويلىمىغان يەردىن ئىستراتېگىيەلىك بوشلۇق ھازىرلاپ بەردى.
ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ ۋېنېزۇئېلا ۋە گىرېنلاندىيە مەسىلىسىدىكى ھەرىكەتلىرىنىڭ ھەر ئىككىلىسىدە، ۋاشىنگتون ئۆز قىلمىشلىرىنى «خىتاي ۋە رۇسىيەگە تاقابىل تۇرۇش» رامكىسى ئىچىدە چۈشەندۈرۈشكە ئۇرۇندى. ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ ئەمەلدارلىرى كاراكاسقا قىلىنغان ھۇجۇمنىڭ سەۋەبى سۈپىتىدە، بېيجىڭ ۋە موسكۋانىڭ بۇ رايوندىكى كۈنسېرى ئېشىۋاتقان تەسىرىگە قارشى تۇرۇش ئېھتىياجىنى ئىلگىرى سۈردى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئامېرىكا پرېزىدېنتى دونالد ترامپ گىرېنلاندىيە ئەتراپىدا «رۇسىيە ۋە خىتاي پاراخوتلىرىنىڭ ھەممە يەردە پەيدا بولۇشى»نى ئاساس قىلىپ، دانىيەگە قاراشلىق بۇ زېمىننى ئۆتكۈزۈۋېلىش نىيىتىنى ئاقلاشقا تىرىشتى.
ئىقتىسادىي زىيانلار ۋە ئىستراتېگىيەلىك چىدامچانلىق
ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ بۇ ھەرىكەتلىرى خىتايغا مەلۇم دەرىجىدە ئىقتىسادىي ۋە ئىستراتېگىيەلىك زىيانلارنى ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن. ئىقتىسادىي جەھەتتىن ئالغاندا، بېيجىڭ ئومۇمىي نېفىت ئىمپورتىنىڭ تەخمىنەن 4 پىرسەنتىنى ۋېنېزۇئېلادىن تەمىنلەيتتى. ئۇنىڭ ئۈستىگە، خىتاي شىركەتلىرى ئۆتكەن بىر قانچە يىل مابەينىدە بۇ دۆلەتكە زور مىقداردا مەبلەغ سالغان بولۇپ، ئەگەر ئامېرىكا مادۇرو دەۋرىدە تۈزۈلگەن توختاملارنى قايتا تەكشۈرۈشكە مەجبۇرلىسا، بۇ مەبلەغلەر خەۋپ ئاستىدا قېلىشى مۇمكىن.
بۇنىڭدىن باشقا، ئامېرىكىنىڭ شىمالىي قۇتۇپ رايونىغا بولغان دىققىتىنىڭ كۈچىيىشى، خىتاينىڭ بۇ «يېڭى ئىستراتېگىيەلىك چېگرا»دىكى پائالىيەتلىرىنىڭ تېخىمۇ قاتتىق كۆزىتىلىشىگە ۋە تەكشۈرۈلۈشىگە سەۋەب بولىدۇ. بۇ ئەھۋال شىمالىي قۇتۇپ رايونىدا خىتايغا قارىتا قارشىلىقلارنىڭ كۆپىيىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن، بۇ ئۆز نۆۋىتىدە خىتاينىڭ «قۇتۇپ يىپەك يولى» قۇرۇلۇشىغا توسالغۇ يارىتىدۇ.
ھالبۇكى، ئامېرىكىنىڭ بۇ ھەرىكەتلىرىنىڭ خىتاينىڭ ئىستراتېگىيەلىك ئارزۇلىرىغا ۋە ئۇنىڭ لاتىن ئامېرىكىسى ھەمدە شىمالىي قۇتۇپتىكى مەۋجۇتلۇقىغا كۆرسىتىدىغان بىۋاسىتە تەسىرى چەكلىك بولۇشى ئېھتىمالغا يېقىن. خىتاي ئۆزىنىڭ نېفىت ئىمپورت مەنبەلىرىنى كۆپ خىللاشتۇرغان بولۇپ، گەرچە تەننەرخى سەل يۇقىرى بولسىمۇ، ۋېنېزۇئېلا نېفىتىنىڭ ئورنىنى ئىران ۋە رۇسىيە نېفىتى بىلەن تولدۇرالايدىغان ئىقتىدارغا ئىگە. شۇڭا، ئېنېرگىيە بىخەتەرلىكى جەھەتتە خىتاي ئېغىر كىرىزىسقا دۇچ كەلمەيدۇ.
بەزى ئانالىزچىلارنىڭ قارىشىچە، بېيجىڭنىڭ نىكولاس مادۇرو (Nicolás Maduro) نى قوللاپ ئەمەلىي ھەرىكەت قوللانماسلىقى خىتاينىڭ ئىشەنچلىك شېرىكلىك ئوبرازىغا زىيان يەتكۈزىدۇ، دېگەن قاراشلار مۇبالىغىلەشتۈرۈۋېتىلگەن. نۆۋەتتە، خىتاينىڭ شېرىكلىرىنى قوللىشى ئاساسلىقى دىپلوماتىيە ۋە ئىقتىساد ساھەسىدە بولۇپ، ئەگەر خىتاينىڭ يادرولۇق مەنپەئەتلىرىگە دەخلى يەتمىسىلا، بۇ قوللاشنىڭ ھەربىي بىخەتەرلىك كاپالىتى بېرىش دەرىجىسىگە كېڭەيمەيدىغانلىقى ھېچكىمگە سىر ئەمەس. بۇ خىل چەكلىك، ئەمما ئەمەلىيەتچىل قوللاش ئەندىزىسىنىڭ ئۆزىلا نۇرغۇن دۆلەتلەرنىڭ خىتاي بىلەن يېقىن مۇناسىۋەت ئورنىتىشىغا يېتەرلىك سەۋەب بولۇۋاتىدۇ.
شىمالىي قۇتۇپ ئىستراتېگىيەسى ۋە تەشۋىقات غەلىبىسى
گىرېنلاندىيە مەسىلىسىگە كەلسەك، بۇ رايون بېيجىڭنىڭ شىمالىي قۇتۇپ ئىستراتېگىيەسىدىكى ئەڭ مۇھىم نۇقتا ئەمەس ئىدى. ئىلگىرى خىتاي گىرېنلاندىيەنىڭ ئۇل ئەسلىھە قۇرۇلۇشى ۋە ھالقىلىق قېزىلما بايلىقلار ساھەسىگە قىزىقىش بىلدۈرگەن بولسىمۇ، خىتاينىڭ «شېڭخې ماتېرىياللىرى» (Shenghe Materials) شىركىتىنىڭ «كۋانېفجېلد» (Kvanefjeld) قېزىلما بايلىقلىرىنى ئېچىش تۈرىدىن باشقا، كۆپلىگەن چوڭ تىپتىكى تۈرلەر ئەمەلىيلەشمىگەن. بەزى تۈرلەر دانىيە تەرىپىدىن توسۇۋېلىنغان بولسا، يەنە بەزىلىرى خىتاي شىركەتلىرىنىڭ خەۋپ-خەتەر ۋە تەننەرخنى ئۈستىگە ئېلىشنى خالىمىغانلىقى سەۋەبىدىن توختاپ قالغان.
نەتىجىدە، بۈگۈنكى كۈندە گىرېنلاندىيەدە خىتاينىڭ يوقىتىدىغان مەنپەئەتى ئانچە كۆپ ئەمەس. خىتاينىڭ بۇ رايوندىكى ئىستراتېگىيەسى تېخىمۇ كۆپ ھالدا رۇسىيە بىلەن بولغان ھەمكارلىققا تايىنىدىغان بولۇپ، بېيجىڭنىڭ رۇسىيە بىلەن شىمالىي قۇتۇپتىكى ھەمكارلىقىنىڭ كۈچىيىشى، ئۇنىڭ بۇ رايوندا باشقا تاللاشلىرىنىڭمۇ بارلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ. شۇڭا، ئامېرىكىنىڭ گىرېنلاندىيەگە قاراتقان تەھدىتى خىتاينىڭ شىمالىي قۇتۇپتىكى ئۇزۇن مۇددەتلىك پىلانلىرىنى ئۈزۈل-كېسىل ۋەيران قىلالمايدۇ.
ۋاشىنگتوننىڭ يۇقىرىقى ھەرىكەتلىرى بېيجىڭغا ئويلىمىغان پۇرسەتلەرنى يارىتىپ بەرمەكتە. ۋېنېزۇئېلا ۋە گىرېنلاندىيە كىرىزىسى خىتاي ئۈچۈن تەشۋىقات جەھەتتىكى ئەڭ ئېسىل پۇرسەتتۇر. بۇ ۋەقەلەر خىتاينىڭ ئامېرىكىنى «كىچىك ۋە ئاجىز دۆلەتلەرنىڭ ئىگىلىك ھوقۇقىغا ھۆرمەت قىلمايدىغان، زومىگەر ۋە ئىمپېرىيالىستىك دۆلەت» قىلىپ تەسۋىرلەش ئۇرۇنۇشلىرىنى كۈچلۈك دەلىللەر بىلەن تەمىنلەيدۇ. خىتاي بۇ پۇرسەتتىن پايدىلىنىپ، ئۆزىنى خەلقئارا قانۇن ۋە تەرتىپنىڭ قوغدىغۇچىسى قىلىپ كۆرسىتىشكە تىرىشىدۇ.
بۇنىڭ ئەكسىچە، بېيجىڭ ئۆزىنى كۆپ تەرەپلىمىلىك ھەمكارلىقنىڭ ھىمايىچىسى ۋە «كۈچلۈكلەرنىڭ دېگىنى ھەق» بولىدىغان دۇنيا تەرتىپىگە قارشى تۇرغۇچى قەلئە سۈپىتىدە نامايان قىلالايدۇ. گەرچە بۇ كونا بىر دەۋا بولسىمۇ، ئەمما ئامېرىكا يەرشارى تەرتىپىگە نىسبەتەن ئۆتكۈر تەھدىت سۈپىتىدە كۆرۈلگەنچە، خىتاينىڭ بۇ بايانلىرىنىڭ دۇنيا مىقياسىدا تېخىمۇ كەڭ قوللاشقا ئېرىشىش ئېھتىماللىقى يۇقىرى بولىدۇ.
ئاتلانتىك ئىتتىپاقىنىڭ بۆلۈنۈشى ۋە خىتاينىڭ ئىشەنچىسى
بېيجىڭ ئېرىشىدىغان ئەڭ چوڭ پايدا، بەلكىم ترامپنىڭ گىرېنلاندىيەگە قاراتقان تەھدىتلىرىنىڭ ئاتلانتىك ئىتتىپاقىغا (ئامېرىكا-ياۋروپا مۇناسىۋىتىگە) يەتكۈزگەن زىيىنى بولۇشى مۇمكىن. يېقىنقى مەزگىللەرگىچە خىتاي رەھبەرلىرى شىمالىي ئاتلانتىك ئەھدى تەشكىلاتى (NATO) نىڭ «خىتاي — رۇسىيەنىڭ ئۇكرائىنا ئۇرۇشىدىكى ھەل قىلغۇچ ياردەمچىسى» دېگەن مەزمۇندىكى يېڭى باياناتلىرىنى تەنقىد قىلىۋاتقان ۋە بۇ تەشكىلاتنىڭ ھىندى-تىنچ ئوكيان رايونىغا كېڭىيىشىدىن ئاگاھلاندۇرۇۋاتقان ئىدى. بىراق بۈگۈنكى كۈندە، NATO نىڭ خىتاي ھەققىدىكى مۇنازىرىلىرى ئىككىنچى ئورۇنغا چۈشۈپ قېلىشى مۇمكىن، چۈنكى ئىتتىپاقداشلار دىققىتىنى ئىتتىپاقنىڭ پۈتۈنلۈكىنى ساقلاپ قېلىشقا مەركەزلەشتۈرۈشكە مەجبۇر بولۇۋاتىدۇ.
بۇ تەۋرىنىۋاتقان دۇنيا تەرتىپى ۋە پارچىلانغان ئاتلانتىك شېرىكچىلىكى خىتاينىڭ ھەرىكەت قوللىنىشى ئۈچۈن پىشىپ يېتىلگەن شارائىت يارىتىپ بەردى. بۇ پۇرسەتلەردىن پايدىلىنىش ئۈچۈن بېيجىڭدىن بەزى تەڭشەشلەرنى ئېلىپ بېرىش، ھەتتا بەزى ساھەلەردە تاكتىكىلىق يول قويۇشلار تەلەپ قىلىنىشى مۇمكىن. بىراق، خىتاي رەھبەرلىرىنىڭ بۇنداق قىلىشنى خالايدىغان-خالىمايدىغانلىقى تېخى ئېنىق ئەمەس. ئىچكى جەھەتتىكى ئىجتىمائىي-ئىقتىسادىي جىددىيلىكلەرگە قارىماي، بېيجىڭ تاشقى سىياسەتتە يۇقىرى ئىشەنچ بىلەن ھەرىكەت قىلىۋاتقاندەك كۆرۈنىدۇ. ئۆتكەن يىلى ئامېرىكا بىلەن بولغان سودا تالاش-تارتىشىدا قولغا كەلتۈرگەن «غەلىبىسى»دىن كېيىن، خىتاي رەھبەرلىرى ئۆزلىرى تاللىغان يولنىڭ توغرىلىقىغا بولغان ئىشەنچىنى ئاشۇردى ۋە «تەييارلىق قىلىشتىن ھالقىپ، كۈرەش قىلىش ۋە كىرىزىسنى پۇرسەتكە ئايلاندۇرۇش» ئىرادىسىنى نامايان قىلىۋاتىدۇ. شۇڭا، خىتاي تەرەپتىن مۇرەسسە ۋە يول قويۇشلارنى كۈتۈش قىيىن.
ياۋروپانىڭ تەڭقىسلىقى ۋە «كانادا ئەندىزىسى»
ياۋروپا ئەللىرى بىخەتەرلىك ساھەسىدىكى مۇقىملىقنى ساقلاش ئۈچۈن، بىر يىل داۋامىدا ترامپ ھۆكۈمىتى بىلەن سودا مەسىلىلىرىدە ھەمكارلىشىش يوللىرىنى ئىزدەپ كەلگەن بولسىمۇ، ھازىر يەنە شۇ تونۇش قىيىن ئەھۋالغا چۈشۈپ قالدى: بىر تەرەپتە ئىقتىسادىي ۋە بىخەتەرلىك مەسىلىلىرىنى بىر-بىرىگە باغلاشقا ئۇرۇنۇۋاتقان ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى، يەنە بىر تەرەپتە بولسا جاسارىتى ئاشقان خىتاينىڭ ئۈزلۈكسىز بېسىمى. ياۋروپا ئۈچۈن يېڭى بىر رېئاللىقتا ياشاۋاتقانلىقىنى قوبۇل قىلىپ، مۇمكىن بولغان جايلاردا مۇناسىۋەتلەرنى ئوڭشايدىغان، ئەمما شۇنىڭ بىلەن بىرگە ئۆز مەيدانىدا چىڭ تۇرۇش ئىرادىسىنى نامايان قىلىدىغان دادىل ئىنكاس قايتۇرۇش يوللىرىنى تېپىشى لازىم.
ئەگەر ترامپ ھۆكۈمىتى ئىتتىپاقداشلىرىنى تەنقىد قىلىش ۋە يەكلەشنى داۋاملاشتۇرسا، ھەمدە ئۇلارنى ئۆزىگە بويسۇنمىغانلىقى ئۈچۈن تاموژنا بېجى بىلەن تەھدىت سالسا، ياۋروپا قىيىن تاللاشلارنى قىلىشقا مەجبۇر بولىدۇ. ئامېرىكا بىلەن بولغان سودا ئۇرۇشىنىڭ ئىقتىسادىي تەننەرخى، خىتايغا قارىتىلغان «خەۋپنى ئازايتىش» (de-risking) كۈنتەرتىپىنىڭ تەننەرخى بىلەن قوشۇلغاندا، ياۋروپاغا بەك ئېغىر كېلىشى مۇمكىن. مۇشۇنداق بىر سېنارىيەدە، خىتاي بىلەن بولغان مۇناسىۋەتتىكى جىددىيلىكنى پەسەيتىش نۇرغۇن كىشىلەر ئۈچۈن جەلپ قىلارلىق تەكلىپ بولۇپ تۇيۇلۇشى مۇمكىن.
كانادا باش مىنىستىرى مارك كارنىي (Mark Carney) نىڭ يېقىندا بېيجىڭغا قىلغان زىيارىتى ۋە ئۇنىڭ خىتاي بىلەن ئىستراتېگىيەلىك شېرىكلىك ۋە سودا كېلىشىمى ئىمزالىشى، باشقىلار تەرىپىدىن ئەگىشىشكە بولىدىغان يوشۇرۇن بىر يول دەپ قارىلىشى مۇمكىن. خىتاي ئاتلانتىك ئوكيان كىرىزىسىدىن پايدىلىنىپ پۇرسەت ئىزدەيدۇ ۋە زىيارەتكە كەلگەن ياۋروپا رەھبەرلىرىگە مۇشۇنىڭغا ئوخشاش «چىقىش يولى» تەمىنلىشى ئېھتىمالغا يېقىن. ئەلۋەتتە، بەزى يول قويۇشلار بەدىلىگە. خىتاي بۇ ئارقىلىق غەرب لاگېرىنى پارچىلاشنى كۆزلەۋاتىدۇ.
خۇلاسە: قۇرۇلمىلىق خىرىس ۋە ياۋروپانىڭ كەلگۈسى
ھالبۇكى، ياۋروپالىقلار خىتاينىڭ ئېلىپ كېلىدىغان قۇرۇلمىلىق ۋە سىستېمىلىق خىرىسلىرىنى نەزەردىن ساقىت قىلماسلىقى كېرەك. ئامېرىكىنىڭ تەھدىتلىرىگە ئەستايىدىل مۇئامىلە قىلىش كېرەك بولغىنىدەك، بېيجىڭنىڭ رۇسىيەنى قوللىشىغا ياكى خىتاي بىلەن بولغان كەسكىن سانائەت رىقابىتى سەۋەبىدىن گېرمانىيەدە ھەر ئايدا 10,000 ئىشلەپچىقىرىش خىزمەت ئورنىنىڭ يوقىلىشىغا ئوخشاش مەسىلىلەرگىمۇ جىددىي قاراش لازىم. نۆۋەتتە بېيجىڭ ۋاشىنگتونغا قارىغاندا تېخىمۇ ئىشەنچلىك كۆرۈنۈشى مۇمكىن، ئەمما ئۇنىڭ سىياسەتلىرى ۋە ئىستراتېگىيەلىك نىشانلىرىدا ماھىيەتلىك ئۆزگىرىش بولغىنى يوق.
شۇنى تەكىتلەشكە بولىدۇكى، بىز گۇۋاھ بولۇۋاتقان گېئوپولىتىك مەنزىرىدىكى ئۆزگىرىشلەرنىڭ كۆپىنچىسى ئۇزۇن مۇددەتلىك خاراكتېرگە ئىگە بولۇپ، ئۇلارنىڭ تەسىرى ترامپ ئاقسارايدىن ئايرىلغاندىن كېيىنمۇ داۋاملىق ھېس قىلىنىدۇ. ئاتلانتىك ئوكياننىڭ ئىككى قىرغىقىنىڭ كوللېكتىپ ھەرىكىتى ۋاقتىنچە مۇمكىن بولمايدىغان بىر ۋەزىيەتتە، دەۋر بىزدىن بۇ ئۆزگىرىۋاتقان گېئوپولىتىك رېئاللىققا قارىتا يېڭىچە يۆنىلىش تۇتۇشنى تەلەپ قىلىۋاتىدۇ. بۇ يېڭى يۆنىلىش ياۋروپانىڭ چىدامچانلىقى، ئىقتىدارى ۋە ئۇيۇشۇشچانلىقىنى كۈچەيتىشنى، شۇنداقلا خىتاي ياكى ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىغا بېقىنىپ قالمايدىغان، بەلكى ئۆز ئالدىغا مۇستەقىل بولغان باشقا ھەمكارلىق ۋە ئىتتىپاقداشلىقلارنى ئىزدەپ تېپىشنى ئالدىنقى ئورۇنغا قويۇشى كېرەك.
مەنبە:
Legarda, Helena. (2026). «China Sees Opportunities in Global Disorder». IP Quarterly. Mercator Institute for China Studies (MERICS).
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر تەتقىقاتى ئىنستىتۇتى تور بېتىدىكى ماقالىلەرنى مەنبەسىنى ئەسكەرتمەستىن باشقا ھەرقانداق يەرگە كۆچۈرۈپ چاپلاشقا بولمايدۇ.
