ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى
تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت
يېقىنقى مەزگىللەردە خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە رايون خەۋپسىزلىكى ساھەسىدە دىققەت قوزغىغان مۇھىم تېمىلارنىڭ بىرى، خىتاينىڭ ئوتتۇرا شەرق ۋە ئافرىقىدىكى ئەنئەنىۋى بولمىغان تەسىر كۈچىنىڭ كېڭىيىشىدۇر. بۇ جەھەتتە «Modern Diplomacy» (زامانىۋى دىپلوماتىيە) ژۇرنىلىدا، خىتاي سىياسىتى ۋە ئاسىيا ئىشلىرى بويىچە مۇتەخەسسىس، مىسىر بەنى سۇۋەيف ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ دوتسېنتى دوكتور نادىيە ھىلمى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان بىر يۈرۈش مۇھاكىمە ماقالىلىرى ئالاھىدە ئەھمىيەتكە ئىگە. بۇ ماقالىلەر، جۈملىدىن «خىتاي ئىراندا موسادنىڭ ھەرىكىتىنى قانداق توسىدۇ؟» [1]، «مىسىرنىڭ كۆلەڭگە ئۇرۇشى: ئافرىقىدا موسادنىڭ تەسىرىنى چەكلەشتە خىتاي بىلەن ھەمكارلىشىش» [2] ۋە «خىتاينىڭ 9-ئىدارىسى ئوتتۇرا شەرقتە موساد ھەرىكىتىگە قانداق تاقابىل تۇرىدۇ؟» [3] ناملىق ئەسەرلەر، 2025- ۋە 2026-يىللىرىدىكى ۋەزىيەتنى ئارقا كۆرۈنۈش قىلىپ تۇرۇپ، خىتاينىڭ رايوندىكى ئىستىخبارات ئويۇنلىرىنى چوڭقۇر يورۇتۇپ بەرگەن. مەزكۇر ماقالىلەر خىتاي دۆلەت بىخەتەرلىك مىنىستىرلىقىنىڭ (MSS) مىسىر ۋە ئىران بىلەن بولغان ھەمكارلىقىنى پەقەت دىپلوماتىك مۇناسىۋەت دەپلا ئەمەس، بەلكى ئامېرىكا ۋە ئىسرائىلىيەنىڭ ئىستىخبارات تورىغا قارشى بىر «كۆلەڭگە ئۇرۇشى» سۈپىتىدە تەسۋىرلەيدۇ.
بۇ ماقالىلەردە ئوتتۇرىغا قويۇلغان نۇقتىئىنەزەرلەرگە ئاساسلانغاندا، خىتاينىڭ بۇ رايوندىكى ئىستىخبارات ھەمكارلىقىنىڭ تۈپ مەقسىتى، ئۆزىنىڭ «بىر بەلباغ بىر يول» تەشەببۇسىنىڭ بىخەتەرلىكىنى قوغداش ۋە ئامېرىكا باشچىلىقىدىكى غەرب دۇنياسىنىڭ، بولۇپمۇ ئىسرائىلىيە ئىستىخبارات ئورگىنى موسادنىڭ (Mossad) رايوندىكى ھەرىكەتلىرىنى چەكلەشتىن ئىبارەتتۇر. دوكتور ھىلمىنىڭ ئانالىزلىرى خىتاينىڭ ئىقتىسادىي كۈچىنى قانداق قىلىپ ھەربىي ۋە ئىستىخبارات تەسىرىگە ئايلاندۇرۇۋاتقانلىقىنى، بولۇپمۇ يەرلىك ھاكىمىيەتلەرنى تېخنىكىلىق جەھەتتىن قوللاش ئارقىلىق ئۆزىگە قانداق بېقىندى قىلىۋاتقانلىقىنى ئاشكارىلايدۇ. بىز تۆۋەندە مەنبەلەر تەمىنلىگەن ئۇچۇرلار ئاساسىدا بۇ ھەمكارلىقنىڭ كۆپ قاتلاملىق قۇرۇلمىسىنى تەھلىل قىلىمىز.
مىسىر بىلەن بولغان ھەمكارلىقنىڭ يادروسى، ئافرىقا قىتئەسىدىكى ئىسرائىلىيە تەسىرىنى سىقىپ چىقىرىشقا مەركەزلەشكەن. دوكلاتلارغا قارىغاندا، 2026-يىلىنىڭ بېشىدا، مىسىر باش ئىستىخبارات ئىدارىسى خىتاي دۆلەت بىخەتەرلىك مىنىستىرلىقى بىلەن ھەمكارلىشىپ، ئافرىقا مىقياسىدا موسادنىڭ پائالىيەتلىرىگە قارشى كەڭ كۆلەملىك بىخەتەرلىك ۋە دىپلوماتىك ھەرىكەت باشلىغان[2]. بۇ ھەرىكەتنىڭ ئاساسلىق سەۋەبى، موسادنىڭ مىسىر ۋە خىتاينىڭ مەنپەئەتىگە زىيانلىق دەپ قارالغان ھەرىكەتلىرىنى چەكلەشتۇر. خىتاي بۇ يەردە پەقەت ئارقا سەپ تەمىنلىگۈچى بولۇپلا قالماستىن، بەلكى ئاكتىپ ئىستىخبارات ئالماشتۇرغۇچى شېرىك سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا چىقماقتا.
مىسىر ۋە خىتاينىڭ بۇ ئىستىخبارات ھەمكارلىقىدىكى ئەڭ مۇھىم نۇقتىلارنىڭ بىرى سۇدان ۋە لىۋىيە مەسىلىسىدۇر. مەنبەلەردە كۆرسىتىلىشىچە، ئىسرائىلىيەنىڭ لىۋىيەدىكى خەلىفە ھافتار (Khalifa Haftar) ۋە ئۇنىڭ ئوغۇللىرى بىلەن بولغان مۇناسىۋىتى، شۇنداقلا سۇداندىكى «تېز ياردەم بېرىش قىسىملىرى» (RSF) نى قوللىشى مىسىرنى ئەندىشىگە سالغان[4]. خىتاي بۇ جەرياندا مىسىرغا تېخنىكىلىق ۋە ئىستىخبارات جەھەتتىن ياردەم بېرىپ، موسادنىڭ بۇ رايونلاردىكى سىڭىپ كىرىشىنى تىزگىنلەشكە ئۇرۇنغان. بۇ خىتاينىڭ ئۆزىنىڭ ئافرىقىدىكى بايلىق ۋە ئېنېرگىيە مەنپەئەتىنى قوغداشتىكى بىر ئىستراتېگىيەسى ھېسابلىنىدۇ.
ئۇنىڭدىن باشقا، نىل دەرياسى ۋادىسى ۋە ئافرىقا مۈڭگۈزى رايونىمۇ بۇ «كۆلەڭگە ئۇرۇشى» نىڭ مۇھىم سەھنىسىگە ئايلانغان. ئىسرائىلىيە ۋە تەيۋەننىڭ سومالىلاند (Somaliland) نى ئېتىراپ قىلىشى ۋە ھەربىي تېخنىكا جەھەتتىن ياردەم بېرىشى، بېيجىڭ بىلەن تېل-اۋىۋ ئوتتۇرىسىدىكى جىددىيچىلىكنى كۈچەيتىۋەتكەن[5]. خىتاي ئۈچۈن ئېيتقاندا، ئافرىقا مۈڭگۈزى «بىر بەلباغ بىر يول» تەمىنلەش زەنجىرىنىڭ ھالقىلىق تۈگۈنى بولۇپ، بۇ يەردىكى ھەرقانداق غەرب ياكى ئىسرائىلىيە تەسىرى بىۋاسىتە تەھدىت دەپ قارىلىدۇ. شۇڭا خىتاي مىسىر بىلەن بىرلىشىپ، سومالىنىڭ زېمىن پۈتۈنلۈكىنى قوللاش باھانىسىدە، ئەمەلىيەتتە ئۆزىنىڭ دېڭىز يولى بىخەتەرلىكىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىشنى مەقسەت قىلغان.
بۇ ھەمكارلىقنىڭ يەنە بىر مۇھىم تەرىپى تېخنىكىلىق ئۈستۈنلۈكنى تالىشىشتۇر. مەنبەدە قەيت قىلىنىشىچە، خىتاي مىسىرغا ئىلغار رادار ۋە ئېلېكتىرونلۇق ئۇرۇش سىستېمىلىرىنى تەمىنلەپ، مىسىرنىڭ ئامېرىكا ياكى ئىسرائىلىيە سىستېمىلىرىغا تايانماستىن ھاۋا تەھدىتلىرىنى بايقاش ئىقتىدارىنى ئۆستۈرگەن[6]. بۇ يەردىكى ھالقىلىق مەقسەت، ئىسرائىلىيەنىڭ رايوندىكى سۈپەت جەھەتتىكى ھەربىي ۋە ئىستىخبارات ئۈستۈنلۈكىنى ئاجىزلاشتۇرۇش بولۇپ، خىتاي بۇ ئارقىلىق مىسىرنى غەربنىڭ تېخنىكىلىق كونتروللۇقىدىن قۇتۇلدۇرۇپ، ئۆزىنىڭ تېخنىكىلىق ئۆلچەملىرىگە ماسلاشتۇرۇشنى كۆزلىگەن.
ئىرانغا نىسبەتەن خىتاينىڭ ئىستىخبارات ھەمكارلىقى تېخىمۇ بىۋاسىتە ۋە مۇداپىئە خاراكتېرلىك تۈس ئالغان. 2025-يىلى ئىسرائىلىيەنىڭ ئىران ئىچىدە ئېلىپ بارغان ھۇجۇملىرى ۋە ئىراننىڭ مەخپىي سانلىق مەلۇمات ئامبارلىرىغا سىڭىپ كىرىشى، خىتاينى قاتتىق چۆچۈتكەن[7]. خىتاي بۇ ئەھۋالنى «پاندورا قۇتىسى» نىڭ ئېچىلىشى دەپ باھالاپ، ئىراننىڭ بىخەتەرلىك يوچۇقلىرىنى ئېتىش ئۈچۈن كەڭ كۆلەملىك تېخنىكىلىق ياردەم بېرىشكە باشلىغان. بۇ يەردىكى خىتاينىڭ ئەندىشىسى شۇكى، ئىران ھاكىمىيىتىنىڭ ئىچىدىن ئۆرۈلۈپ چۈشۈشى ياكى قالايمىقانچىلىق يۈز بېرىشى خىتاينىڭ ئېنېرگىيە بىخەتەرلىكىگە ۋە رايوندىكى سېلىنمىلىرىغا ۋەيران قىلغۇچ تەسىر كۆرسىتىدۇ.
خىتاينىڭ ئىرانغا قىلغان ياردىمىنىڭ ئەڭ مۇھىم تەركىبى قىسمى «سايبىر(تور) ئىگىلىك ھوقۇقى» (Cyber sovereignty) نى تىكلەش نامىدا غەرب تېخنىكىلىرىنى چىقىرىۋېتىشتۇر. خىتاي ئىراننى ئامېرىكا ۋە ئىسرائىلىيەنىڭ يۇمشاق دېتاللىرىدىن ۋاز كېچىپ، خىتاينىڭ «يېپىق ۋە سىڭىپ كىرىش تەس» بولغان سىستېمىلىرىنى ئىشلىتىشكە رىغبەتلەندۈرگەن [8]. بۇ ئىستراتېگىيە، ئىراننىڭ ئامېرىكا مەركىزىي ئىستىخبارات ئىدارىسى (CIA) ۋە موسادنىڭ تور ھۇجۇملىرىغا قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنى ئۆستۈرۈش بىلەن بىرگە، ئىراننىڭ رەقەملىك ئۇل ئەسلىھەلىرىنى خىتاينىڭ تېخنىكىلىق رامكىسى ئىچىگە سولاپ قويىدۇ.
يەنە بىر مۇھىم ئىستراتېگىيەلىك قەدەم، ئىراننىڭ ئورۇن بەلگىلەش سىستېمىسىنى ئامېرىكىنىڭ GPS سىستېمىسىدىن خىتاينىڭ «شىمالىي قۇتۇپ» (北斗) سىستېمىسىغا ئالماشتۇرۇشىدۇر[9]. زامانىۋى ئۇرۇشتا ئورۇن بەلگىلەش ۋە يېتەكلەش سىستېمىسىنىڭ ئەھمىيىتىنى كۆزدە تۇتقاندا، بۇ ئۆزگىرىش ئىراننىڭ ھەربىي ھەرىكەتلىرىنىڭ ئامېرىكا تەرىپىدىن توسقۇنلۇققا ئۇچراش ئېھتىماللىقىنى تۆۋەنلىتىدۇ، ئەمما شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئىران ئارمىيەسىنىڭ «كۆزى» نى خىتاينىڭ سۈنئىي ھەمراھلىرىغا باغلاپ قويىدۇ. بۇ، خىتاي ئۈچۈن ئىراننى كونترول قىلىشنىڭ يەنە بىر يوشۇرۇن ۋاسىتىسىدۇر.
خىتاي يەنە ئىرانغا ئىلغار رادار سىستېمىلىرىنى، جۈملىدىن «YLC-8B» تىپلىق رادارلارنى تەمىنلەپ بەرگەن بولۇپ، بۇ رادارلار ئامېرىكىنىڭ F-35 ۋە F-22 تىپلىق كۆرۈنمەس ئايروپىلانلىرىنى بايقاش ئىقتىدارىغا ئىگە دەپ قارىلىدۇ[10]. مەنبەدە كۆرسىتىلىشىچە، خىتاينىڭ بۇ قوراللارنى ئىرانغا بېرىشىدىكى مەقسەت، رايوندىكى ھاۋا ئۈستۈنلۈكى تەڭپۇڭلۇقىنى ئۆزگەرتىش ۋە ئىسرائىلىيەنىڭ ئىران ھاۋا بوشلۇقىدا ئەركىن ھەرىكەت قىلىشىنى چەكلەشتىن ئىبارەت.
بۇ پائالىيەتلەرنىڭ ئارقا كۆرۈنۈشىدە خىتاي دۆلەت بىخەتەرلىك مىنىستىرلىقىنىڭ «9-ئىدارىسى» (Ninth Bureau) ئاچقۇچلۇق رول ئوينايدۇ. بۇ ئىدارە ئاساسلىقى جاسۇسلۇققا قارشى تۇرۇش ۋە چەت ئەلدىكى خىتاي مەنپەئەتىنى قوغداشقا مەسئۇل بولۇپ، ئۇنىڭ ھەرىكەت دائىرىسى تېل-ئاۋىۋگىچە كېڭەيگەن[11]. قىزىقارلىق يېرى شۇكى، خىتاي بىر تەرەپتىن ئىسرائىلىيەگە سالغان مەبلەغلىرىنى (مەسىلەن، خەيفا پورتى) قوغداشقا تىرىشسا، يەنە بىر تەرەپتىن ئىسرائىلىيەنىڭ خىتاي تېخنىكىلىرىغا سىڭىپ كىرىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن «خىتاي تېخنىكىسىنى ئىسرائىلىيە يۇمشاق دېتاللىرىدىن تازىلاش» ھەرىكىتىنى قوزغىغان.
خىتاينىڭ مىسىردىكى ھەربىي ۋە ئىستىخبارات تەسىرىنى كۈچەيتىشىدە «ھەربىي مائارىپ دىپلوماتىيەسى» مۇ مۇھىم ئورۇن تۇتىدۇ. مىسىرنىڭ يېڭى مۇداپىئە مىنىستىرى گېنېرال ئەشرەف زاھىرنىڭ ۋەزىپىگە تەيىنلىنىشى، خىتاي تەرىپىدىن مىسىر ئارمىيەسىدىكى «ئىلمىي ئىنقىلاب» دەپ باھالانغان [12]. خىتاي مىسىر ھەربىي ئەمەلدارلىرىنى خىتاي دۆلەت مۇداپىئە ئۇنىۋېرسىتېتىدا تەربىيەلەش ۋە ئورتاق ھەربىي مانېۋىرلارنى ئۆتكۈزۈش ئارقىلىق، كەلگۈسىدىكى مىسىر ھەربىي سەرخىللىرىنىڭ ئىدىيەۋى ۋە ئىستراتېگىيەلىك كۆز قارىشىنى خىتايغا مايىل قىلىپ ئۆزگەرتىشنى نىشان قىلماقتا. بۇ، قورال سېتىشتىنمۇ بەكرەك ئۇزۇن مۇددەتلىك تەسىر كۈچ ھاسىل قىلىشنىڭ ئاقىلانە ئۇسۇلىدۇر.
مىسىر بىلەن بولغان ھەمكارلىقتا يەنە بىر دىققەت قىلىشقا ئەرزىيدىغىنى، خىتاينىڭ مىسىردا ھەربىي سانائەتنى يەرلىكلەشتۈرۈشكە ياردەم بېرىشىدۇر. K-8E ناملىق ئۇچقۇچىسىز ئايروپىلان ۋە HQ-9B ھاۋا مۇداپىئە سىستېمىلىرىنىڭ مىسىردا ئىشلەپچىقىرىلىشى ياكى قۇراشتۇرۇلۇشى، مىسىرنىڭ غەرب قوراللىرىغا بولغان بېقىندىلىقىنى ئازايتىش بىلەن بىرگە، خىتاينىڭ ھەربىي ئۆلچەملىرىنى مىسىر ئارمىيەسىنىڭ قان تومۇرىغا سىڭدۈرۈش جەريانىدۇر [13]. بۇ، ئامېرىكا ئۈچۈن زور ئىستراتېگىيەلىك خىرىس بولۇپ، مىسىرنىڭ ئەنئەنىۋى ئىتتىپاقداشلىق قۇرۇلمىسىنى ئاستا-ئاستا ئۆزگەرتىشى مۇمكىن.
دوكتور ھىلمىنىڭ ئانالىزلىرىدا كۆرسىتىلگەن يەنە بىر مۇھىم نۇقتا، خىتاينىڭ بۇ ھەرىكەتلىرىنىڭ پەردە ئارقىسىدىكى ئىقتىسادىي غەرەزلىرىدۇر. سۇۋەيىش قانىلى، بابۇلمەندەب بوغۇزى ۋە ھورمۇز بوغۇزىدىن ئىبارەت بۇ مۇھىم سۇ يوللىرىنىڭ بىخەتەرلىكى خىتاي ئىقتىسادىنىڭ جان تومۇرى ھېسابلىنىدۇ [6]. خىتاي بۇ رايونلاردىكى ئىستىخبارات تورىنى كۈچەيتىش ئارقىلىق، ئامېرىكا ياكى ئىسرائىلىيەنىڭ كەلگۈسىدىكى توقۇنۇشلاردا بۇ سۇ يوللىرىنى قامال قىلىش ئېھتىماللىقىنى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرۈشكە تىرىشماقتا.
خۇلاسىلىگەندە، خىتاينىڭ مىسىر ۋە ئىران بىلەن بولغان ئىستىخبارات ھەمكارلىقى پەقەتلا ئىككى تەرەپلىك مۇناسىۋەت بولماستىن، بەلكى خىتاينىڭ يەرشارىۋى چوڭ دۆلەتلىك ئورنىنى تىكلەش ۋە ئامېرىكىنىڭ يەككە قۇتۇپلۇق ھۆكۈمرانلىقىغا خىرىس قىلىش ئىستراتېگىيەسىنىڭ بىر قىسمىدۇر. خىتاي بۇ جەرياندا «دۈشمىنىمنىڭ دۈشمىنى مېنىڭ دوستۇم» دېگەن پىرىنسىپنى قوللىنىپ، ئامېرىكا ۋە ئىسرائىلىيەدىن نارازى بولغان رايون كۈچلىرىنى ئۆز ئەتراپىغا توپلاۋاتىدۇ.
بۇ ھەمكارلىقنىڭ يەنە بىر خەتەرلىك تەرىپى، خىتاينىڭ ئۆزىنىڭ مۇستەبىت تۈزۈمىنى قوغداش ئۈچۈن قوللانغان نازارەت قىلىش ۋە باستۇرۇش تېخنىكىلىرىنى (مەسىلەن، شەرقىي تۈركىستاندا سىناق قىلىنغان ئۇسۇللارنى) مىسىر ۋە ئىرانغا ئېكسپورت قىلىشىدۇر. دوكتور ھىلمىنىڭ ماقالىلىرىدە تىلغا ئېلىنغان «خىتاي ئەندىزىسىدىكى 9-ئىدارە» نىڭ مېتودلىرى ۋە ئوقۇغۇچىلارنى نازارەت قىلىش سىستېمىلىرى [14]، خىتاينىڭ بۇ دۆلەتلەردىكى ئىجتىمائىي كونتروللۇقنى كۈچەيتىشىگە ياردەم بېرىپ، دېموكراتىك ھەرىكەتلەرنى بوغۇشقا خىزمەت قىلىشى مۇمكىن.
«CBS News» نىڭ خەۋىرىدە تىلغا ئېلىنغان خىتاينىڭ ئامېرىكا تۇپرىقىدىكى جاسۇسلۇق ھەرىكەتلىرى ۋە چەت ئەلدىكى خىتاي پۇقرالىرىنى نازارەت قىلىشى [15]، خىتاينىڭ ئىستىخبارات ئورگانلىرىنىڭ دۇنياۋى مىقياستا قانچىلىك كەڭ ۋە تاجاۋۇزچى بىر تورغا ئىگە ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. مىسىر ۋە ئىران بىلەن بولغان ھەمكارلىق، بۇ دۇنياۋى تورنىڭ ئوتتۇرا شەرق قانىتىنى شەكىللەندۈرىدۇ.
خىتاينىڭ مىسىر ۋە ئىران بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىدىكى يەنە بىر ئىنچىكە نۇقتا، ئۇنىڭ «مۇۋازىنەت» ساقلاشقا ئۇرۇنۇشىدۇر. مەنبەلەردە كۆرسىتىلىشىچە، خىتاي ئىرانغا ياردەم بەرگەن بىلەن، ئامېرىكا بىلەن بىۋاسىتە ھەربىي توقۇنۇشقا كىرىپ قېلىشتىن ساقلىنىشنى خالايدۇ[16]. يەنى، خىتاي ئىراننى «تېخنىكىلىق قالقان» بىلەن تەمىنلەيدۇ، ئەمما ئۆزى بىۋاسىتە ئۇرۇشقا كىرمەيدۇ. بۇ، خىتاينىڭ «تۆۋەن تەننەرخ بىلەن يۇقىرى پايدا ئېلىش» دىپلوماتىيەسىنىڭ تىپىك ئىپادىسىدۇر.
ئاخىرىدا شۇنى تەكىتلەش كېرەككى، خىتاينىڭ بۇ رايوندىكى ئىستىخبارات ۋە ھەربىي ھەرىكەتلىرى، كەلگۈسىدىكى يەرشارىۋى كۈچ سېلىشتۇرمىسىغا چوڭقۇر تەسىر كۆرسىتىدۇ. خىتاي رەقەملىك ئىگىلىك ھوقۇقى، بوشلۇق تېخنىكىسى ۋە سۈنئىي ئەقىل ساھەلىرىدە ئامېرىكىغا جەڭ ئېلان قىلماقتا. مىسىر ۋە ئىران بۇ يېڭى «سوغۇق ئۇرۇش» نىڭ ئالدىنقى سەپلىرىگە ئايلىنىپ قالماقتا. بۇ ماقالىلەردىن چىقىدىغان خۇلاسە شۇكى، خىتاي پەقەت سودا شېرىكىلا ئەمەس، بەلكى رايوننىڭ بىخەتەرلىك قۇرۇلمىسىنى ئۆزگەرتىۋاتقان ئاكتىپ ئويۇنچىدۇر. ئۇنىڭ «بىر بەلباغ بىر يول» تەشەببۇسىنىڭ ئارقىسىدا كۈچلۈك بىر «ئىستىخبارات ۋە بىخەتەرلىك بەلبېغى» يوشۇرۇنغان بولۇپ، بۇ بەلباغ غەربنىڭ رايوندىكى ئەنئەنىۋى تەسىرىنى سىقىپ چىقىرىشنى مەقسەت قىلىدۇ.
مەنبەلەر:
1. Norah O’Donnell, «China’s spying efforts growing, with U.S. a top target,» CBS News, May 18, 2025.
2. Dr. Nadia Helmy, «Egypt’s Shadow War: Partnering with China to Curb Mossad’s Influence Across Africa,» Modern Diplomacy, February 14, 2026.
3. Dr. Nadia Helmy, «How China Aims to Block Mossad Operations in Iran,» Modern Diplomacy, January 28, 2026.
4. Dr. Nadia Helmy, «How China’s Ninth Bureau Counters Mossad Operations in Mideast,» Modern Diplomacy, February 6, 2026.
5. Dr. Nadia Helmy, «How Iran Gained the Ability to Track Stealth Aircraft: China Deal and the YLC-8B system,» Modern Diplomacy, February 10, 2026.
6. Dr. Nadia Helmy, «How Lt. Gen. Ashraf Zaher aims to bridge Egyptian military education with China,» Modern Diplomacy, February 13, 2026.
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر تەتقىقاتى ئىنستىتۇتى تور بېتىدىكى ماقالىلەرنى مەنبەسىنى ئەسكەرتمەستىن باشقا ھەرقانداق يەرگە كۆچۈرۈپ چاپلاشقا بولمايدۇ.
