ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى مۇھەررىر: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت   خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر 21-ئەسىرنىڭ ئالدىنقى چارىكىدە گېئوپولىتىكىلىق جەھەتتىن كۆرۈنەرلىك ئۆزگىرىشلەرگە دۇچ كەلدى. ئامېرىكا باشچىلىقىدىكى بىر قۇتۇپلۇق دۇنيا قۇرۇلمىسىنىڭ تەۋرىشى بىلەن بىر ۋاقىتتا، خىتاي ۋە رۇسىيە قاتارلىق چوڭ دۆلەتلەرنىڭ ئۆز-ئارا يېقىنلىشىشى ۋە ئىستراتېگىيەلىك ھەمكارلىقىنىڭ كۈچىيىشىنىڭ يېڭى بىر قۇتۇپلىشىش ياكى گېئوپولىتىكىلىق گۇرۇھلىشىشنى شەكىللەندۈرۈۋاتقانلىقى توغرىسىدىكىداۋامىنى ئوقۇش ›

    ھازىرلىغۇچى: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى مۇھەررىر: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالە ئاۋسترالىيەنىڭ داڭلىق، مۇستەقىل، پارتىيەسىز خەلقئارا سىياسەت ئانالىز مەركىزى بولغان لوۋى ئىنستىتۇتى (Lowy Institute) تەرىپىدىن 2025-يىلى ئىيۇندا ئېلان قىلىنغان «شى جىنپىڭ نەزىرىدىكى دۇنيا» (The World According to Xi Jinping) ناملىق مەخسۇس دوكلاتنى خۇلاسىلەش ۋە مۇھاكىمە قىلىش ئاساسىدا يېزىلدى. دوكلاتنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

      ھازىرلىغۇچى: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى مۇھەررىر: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت     نيۇيورك ۋاقىت گېزىتىدە 2025-يىلى 5-ئاينىڭ 29-كۈنى ئېلان قىلىنغان، داڭلىق مۇخبىر داۋىد پىئېرسون قەلەمگە ئالغان «خىتاينىڭ مەجبۇرىي ئەمگەك ئارقىلىق ئۇيغۇر كىملىكىنى ئۆزگەرتىش ۋە ئىستراتېگىيەلىك رايوننى كونترول قىلىش ئۇسۇلى» سەرلەۋھىلىك ماقالە، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى ئۇيغۇرلارغا قارىتىلغان مەجبۇرىي ئەمگەكداۋامىنى ئوقۇش ›

    ئاپتور: د. ئادىلجان ئەرئۇيغۇر مۇھەررىر: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت   5-ئاينىڭ 20-كۈنى خىتايدىكى بىر تور بېتىدە «سايرام كۆلىدە توي خېتى ئېلىشقا بولغان تەلەپ پارتلىدى» دېگەن مەزمۇندا بىر خەۋەر ئېلان قىلىندى. خەۋەرنىڭ قىسقىچە مەزمۇنى مۇنداق:  « جۇڭگونىڭ شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىكى سايرام كۆلى يېڭى توي خېتى ئېلىش ئۈچۈن مەشھۇر مۇھەببەتداۋامىنى ئوقۇش ›

      ئاپتور: د. ئادىلجان ئەرئۇيغۇر مۇھەررىر: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت   يېقىندا خىتاينىڭ «جۇڭگو يېڭى خەۋەرلەر-شىنجاڭ»ناملىق تور بېتى بىلەن شىنخۇا. نېت ناملىق تور بەتلىرىدە بۈگۈر ناھىيەسىدە ئىككى مۇزېي ئېچىلغانلىقىغا دائىر خەۋەر ئېلان قىلىندى. خەۋەرنىڭ ئاساسىي مەزمۇنى مۇنداق: « دۆلەت شىنجاڭدا مىللەتلەر بىرلىكى ۋە تارىخىي يىلتىزلارنى  تەكىتلەيدىغان ئىككى يېڭى مۇزېيداۋامىنى ئوقۇش ›

  ئاپتورى: د. ئادىلجان ئەرئۇيغۇر مۇھەررىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت   بىز ھەممىمىز بىر نەرسىلەردىن شىكايەت قىلىمىز. ئەلۋەتتە، ئاللاھتىن شىكايەت قىلىش ھاشا مۇمكىن ئەمەس. ئەمما ھەر نەرسىدە بولغىنىدەك، شىكايەتتىمۇ ئورنىنى ۋە مىقدارىنى بىلىش كېرەك. جەمئىيىتىمىزدە شىكايەت شۇنچىلىك ئومۇملاشقانكى، ئۇ كۈندىلىك بىر ئادەت، بىر ئەنئەنىگە ئايلانغان. ھەتتا بىز شىكايەت قىلمايدىغانلارنى غەلىتە ھېسداۋامىنى ئوقۇش ›

      ھازىرلىغۇچى: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى مۇھەررىر: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت   بەششار ئەسەد ھاكىمىيىتىنىڭ 2024-يىلى دېكابىردا يىمىرىلىشى ۋە ئۇنىڭدىن كېيىن ھەيئەتى تەھرىرۇششام (شامنى ئازات قىلىش ھەيئىتى)باشچىلىقىدىكى ۋاقىتلىق ھۆكۈمەتنىڭ قۇرۇلۇشى، سۈرىيەنىڭ گېئوپولىتىكىلىق مەنزىرىسىنى تۈپتىن ئۆزگەرتتى ۋە يەرشارىۋى كۈچلەر ئۈچۈن ئىستراتېگىيەلىك مەنپەئەتلىرىنى ئىلگىرى سۈرۈش يولىدا ھەرىكەتچان بىر مەيدان ياراتتى. ئەسەدنىڭ ئۇزۇنداۋامىنى ئوقۇش ›

  Moral rationalism   ئەخلاقىي ئەقلىيلىك دېگىنىمىز، ئەخلاقىي باھالاش، ئەخلاقىي قارارلار ياكى ئەخلاقىي قەدىرىيەتلەرگە دائىر بىلگىلەردە ئەقىلنىڭ رولىنى تەكىتلەيدىغان، ئەخلاقىي پىكىر يۈرگۈزۈشنىڭ مۇقەررەرلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدىغان قاراشتۇر. نېمىنىڭ ياخشى ۋە يامان، نېمىنىڭ توغرا ۋە خاتا ئىكەنلىكىگە قارار قىلغاندا ھېس-تۇيغۇ، ئەنئەنە ياكى مايىللىقلىرىمىزغا ئەمەس، ئەقىلگە مۇراجىئەت قىلىشىمىز كېرەكلىكىنى، ئەخلاقىي پىرىنسىپ ۋە قائىدىلەرنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

    غەيرى ئەخلاق (ياكى ئەخلاق بىلەن مۇناسىۋەتسىز بولۇش)[1]، مەۋجۇت ئەخلاقىي قەدىرىيەتلەرگە زىت كەلمەسلىك ياكى ئەخلاق بىلەن ھېچقانداق شەكىلدە باغلىنىشى بولمىغان بىر ئەھۋالنى ئىپادىلەيدۇ. غەيرى ئەخلاقىي نەرسىلەر، ئەخلاقىي باھالاش دائىرىسىگە كىرمەيدىغان ياكى ئەخلاقىي مەنىدە چۈشەندۈرۈش مۇمكىن بولمىغان بىر مەۋجۇدات، ئەھۋال ياكى چۈشەنچىنى كۆرسىتىدۇ.  بۇ ئاتالغۇ، ئادەتتە ئەخلاقنىڭ پەقەت ئىنسان ھەرىكەتلىرىداۋامىنى ئوقۇش ›

  ئاپتور: د. ئادىلجان ئەرئۇيغۇر مۇھەررىر: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت   شىركەت، تەنتەربىيە كۇلۇبلىرى، دوستلار گۇرۇپپىسى، جەمئىيەت، سىياسىي پارتىيە، يېزا، دۆلەت قاتارلىق ئىنسانلار بەرپا قىلغان بارلىق ئىجتىمائىي گۇرۇپپىلاشمىلاردا «بىز» تۇيغۇسى يېتىلدۈرۈلۈش ئۈچۈن كۈچ چىقىرىلىدۇ. بۇنى مەنسۇبىيەت ئېڭى، تەۋەلىك ئېڭى دەپمۇ ئاتايمىز. بۇنى «كىملىك» دېسەكمۇ تامامەن بولىدۇ. ئىجتىمائىي گۇرۇپپىلاشمىلارنىڭ رەھبەرلىرىنىڭ بىرىنچى ۋەزىپىسىداۋامىنى ئوقۇش ›