مۇستاپا ئۆزتۈرك / ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى/ تۈركىيە دىندارلىق دىنغا ئىشەنگۈچىنىڭ ئەمەلىي دىن تەجرىبىسىنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىدا ئەكس ئېتىشىنى ئىپادىلەيدىغان نىسپىي ئۇقۇمدۇر. شۇڭا دىندارلىق ئۇقۇمى دىننىڭ قانداق چۈشىنىلىشىگە زىچ مۇناسىۋەتلىك بولۇش بىلەن بىرگە، قانداق ئىزاھلىنىشىغىمۇ مۇناسىۋەتلىك. دىندارلىقنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشتىكى ئىپادىلىنىشى ۋە ئەكس ئېتىشىدىن ھاسىل بولىدىغان تەسىرات ۋە يەكۈنلەر ئەمەلىيەتتە دىندارلىق ئۇقۇمىنى ئىزاھلاشنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

مەھمەت ئالى بۈيۈككارا مۇستاپا سابرى مەنسۇپ بولغان ئوسمانلى ئىسلامچىلىق ھەرىكىتى، ئىتتىھادى ئىسلام نامى بىلەن 1870 – يىلىدىن باشلاپ ئوسمانلى دۆلىتىنىڭ ئاساسلىق سىياسىي چۈشەنچىسى بولۇپ كەلدى. ئىسلامچى دەپ تونۇلغان ئىلغارلار دەسلەپكى يىللاردا ياقىلىغان سىياسەتكە ئارلىشىش چۈشەنچىلىرىنى II. ئابدۇلھەمىتنىڭ ھاكىم مۇتلەق تۈزۈمى ئاستىدا ئىپادىلەشكە پۇرسەت تاپالمىدى. ھاكىمىيەتكە قارشى ئۆكتىچى گۇرۇھ تەشكىل قىلىپداۋامىنى ئوقۇش ›

مۇھەممەد ئابدۇھ ( 1849 – 1905 ) مىسىرلىق تۈركمەن ئائىلىدىن كېلىپ چىققان مۇھەممەد ئابدۇھ، تانتادا باشلىغان ئىلىم تەھسل قىلىش ھاياتىنى قاھىرەدە داۋاملاشتۇرىدۇ. بۇ مەزگىلدە مىسىردا تۇرۇۋاتقان ئافغانى بىلەن تونۇشۇپ، ئۇنىڭدىن ماتېماتىكا، پەلسەپە ۋە كالام دەرسلىرى ئالىدۇ. ئاندىن ئۇستازىنىڭ تەۋسىيەسى بىلەن ئىجتىمائىي ۋە سىياسىي مەسىلىلەرگە ئارلىشىشقا باشلايدۇ. بۇ جەرياندا ئەل –داۋامىنى ئوقۇش ›

ئالى كۇشات ئاتا-بوۋىلىرىمىز بالا تەربىيەلەشنى پولات تاۋلاشقا ئوخشاتقان.ھازىر بالا تەربىيەلەش بۇرۇنقىدەك ئوڭاي ئەمەس. بالىنىڭ تەرەققىياتىدا ئاتا-ئانىنىڭ تەسىرىنى ئازايتىدىغان توسالغۇلار بۇرۇنقى توسالغۇلاردىن ئىنتايىن كۆپتۇر.بولۇپمۇ بۈگۈنكى دۇنيادا تاشقى مۇھىتنىڭ تەسىرى ئاتا-ئانىلارنىڭ پەرزەنتلىرىگە بولغان تەسىر كۈچىنى ئەڭ تۆۋەن ھالغا چۈشۈرۈپ قويماقتا،ھەتتا تامامەن يوق قىلماقتا، دېسەك ئاشۇرۇۋەتكەن بولمايمىز.  بۇ تۈپەيلى نۇرغۇن ئاتا-ئانا پەرزەنتلىرىنىڭ بۇرۇنقىداۋامىنى ئوقۇش ›

مەھمەت ئالى بۈيۈككار ئىھياچى – ئىسلامچى چۈشەنچىنىڭ ئۇلىنى سالغۇچىلىرى ياكى باشلامچىلىرى دەپ قاراشقا بولىدىغان ۋەكىل خاراكتېرىگە ئىگە كىشىلەرنى قىسقىچە تونۇشتۇرۇپ ئۆتۈشنىڭ، بۇ كىتابنىڭ ئاساسىي تېمىسى بولغان ئانا ئېقىملارنىڭ يىلتىزلىرى، ئاساسلانغان چۈشەنچە ۋە تەدبىقلىنىشىنى تېخىمۇ ياخشى چۈشىنىشتە پايدىسى بار. بۇ شەخسلەرنىڭ پىكىر، مەيدان ۋە ئۇسلۇپتىكى بەزى ئوخشاشماسلىقلىرى كىشىنىڭ دىققىتىنى تارتىدۇ. سەييىدداۋامىنى ئوقۇش ›

ئىھياچىلارنىڭ – ئىسلامچىلارنىڭ ئوخشاشلىقى ۋە پەرقلىنىپ تۇرىدىغان تەرەپلىرى مەھمەت ئالى بۈيۈككارا يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ئاساسلىق مەسىلىلەر ئۆز ئىچىگە ئالغان نۇقتىلار ھەققىدە ئىسلامچى ئالىم ۋە مۇتەپەككۇرلارنى پۈتۈنلەي ئوخشاش قاراشتا، دەپ ئېيتىش مۇمكىن ئەمەس. شۇنداقتىمۇ ئىسلامچى كىملىكىنى تەشكىل قىلغان بەزى ئورتاق قاراشلىرىنىڭ بارلىقىنى نەزەردىن ساقىت قىلماسلىق كېرەك. ئىسلامچىلارنىڭ ھەممىسى دېگۈدەك ئىسلام دىنىنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

مەھمەت ئالى بۈيۈككارا ئىسلام دۇنياسىنىڭ گۈللىنىش دەۋرىدىن ئاجىزلىشىشقا قاراپ يۈزلەنگەن مەزگىلى ئادەتتە 18 – ئەسىرنىڭ ئىككىنچى يېرىمىدىن باشلىنىدۇ، دەپ قارىلىدۇ. خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر، ئىقتىساد، مائارىپ ۋە بىلىم قاتارلىق ساھەلەردە غەرب دۇنياسى ئالدىدا ئاجىزلىشىشقا باشلىغان ئىسلام ئۈممىتىنى ۋە ئۈممەت ئىلكىدە تۇتقان سىياسىي ھاكىمىيەت ۋە ئاپپاراتلارنى تارىختىكى ئۇ ھەيۋەتلىك دەۋرلىرىگە قايتۇرۇش، پەقەت بولمىغانداداۋامىنى ئوقۇش ›

ئەخلاقسىز دىندار ياكى ئەخلاقلىق دىنسىز بولامدۇ؟ بايتاش بەزىلىرىمىزنىڭ ئېغىزىدىن «دىندار تۇرۇپ  قىلغان ئەخلاقسىزلىقىغا قارىمامسىلەر؟ موللامنىڭ دېگىنىنى قىل، قىلغىنىنى قىلما، قاراڭلار ئاۋۇ دىنسىز تۇرۇپ تولىمۇ ئەخلاقلىقكەن»دەيدىغان ئەخلاققا ئالاقىدار زارلىنىشلارنى ۋە گەپلەرنى ئاڭلاپ تۇرىمىز. بۇ قارىماققا ئوبىيكتىپ رىئاللىقا ئاساسەن چىقىرىلغان يەكۈندەك قىلسىمۇ،لېكىن يۈزەكىلىكتىن خالىي ئەمەس. مەسىلىنىڭ تېگى، مۇنداقچە قىلىپ ئېيتقاندا ماھىيىتىنى چۈشىنىپداۋامىنى ئوقۇش ›

ئەلى ئىززەتېبگوچ دىنىي ۋە ئەخلاقىي ئىسلاھاتلارنى تەكىتلەش ئىسلام تۈزۈمىنىڭ ئىسلام ھاكىمىيىتى ئەمەلگە ئاشماي تۇرۇپ بەرپا قىلىنىشىدىن دېرەك بەرمەيدۇ ياكى بۇ شەكىلدە ئىزاھلاشقا قەتئىي بولمايدۇ. دىنىي ۋە ئەخلاقىي ئىسلاھاتلارنى تەكىتلەش يولىمىزنىڭ ھەرىكەت نۇقتىسىنى ھاكىمىيەتنى قولغا كىرگۈزۈش بىلەن باشلاش ئەمەس، بەلكى ئىنسانلارنىڭ كۆڭلىنى ئۇتۇش ئىكەنلىكىگە، ئىسلامنىڭ قايتىدىن جانلىنىشى ئەڭ دەسلەپ تەلىم-تەربىيە ساھەسىدىنداۋامىنى ئوقۇش ›

   ئەلى ئىززەتبېگوۋىچ ئىسلام تۈزۈمى دىنىي، ئىجتىمائىي ۋە سىياسىي سىستېمىنىڭ بىرلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئىسلام تۈزۈمىنى بەرپا قىلىش ئۈچۈن دىنىي ئىسلاھات ياكى سىياسىي ئىنقىلاب ئېلىپ بېرىش كېرەكمۇ قانداق؟ بۇ سوئالنىڭ جاۋابى مۇنداق: ئىسلام تۈزۈمىدىن دىنىي ئىنقىلاب ۋۇجۇدقا چىقماي تۇرۇپ سۆز ئاچقىلى بولمايدۇ. بۇنىڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك ۋە ئادداققىچە داۋاملاشتۇرۇلۇشى سىياسىي ئىنقىلابقا بىۋاسىتە مۇناسىۋەتلىك. ئىسلامنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›