ئانا تىل روھ تىلىدۇر چېخ ماقاللىرىدىن ھەممىمىزنىڭ، ھېچبولمىغاندا كۆپىنچىمىزنىڭ ئانا تىلنى مۇھىم دەپ قارايدىغانلىقىمىزدىن گۇمان قىلمىساممۇ، ئەمما بۇ مۇھىملىقنى تونۇپ يېتىش دەرىجىمىزدە زور پەرق مەۋجۇت دېگەن قاراشتىمەن. مېنىڭچە، ئانا تىلنىڭ مۇھىملىقى ھەققىدە ئىلمىي بولمىغان ئويلىنىش بىزگە ئۇنىڭ زادى قانچىلىك دەرىجىدە مۇھىملىقىنى ھەقىقىي ھېس قىلدۇرالمايدۇ. شەيئىلەرنىڭ مۇھىملىقىنى ئابستراكت ھېس قىلىش بىلەنداۋامىنى ئوقۇش ›

ئاساسىي قانۇن دېگەن نېمە؟   ئاساسىي قانۇن دۆلەتنىڭ ئالاھىدە قانۇنى بولۇپ، بىر دۆلەتنىڭ ئىدىئولوگىيەسى شۇنداقلا دىنىي، سىياسىي، ئىجتىمائىي كىملىكىنى بېكىتىپ بېرىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا ھاكىمىيەتنىڭ قانۇنىي ئاساسىنى بەلگىلەيدىغان بولۇپ، ھەر قانداق بىر ھۆكۈمەت ئاساسىي قانۇنغا خىلاپلىق قىلسا، ئۆزىنىڭ قانۇنلۇقلۇقى (ھەقلىقلىقى) نى يوقىتىدۇ، يەنى قانۇنسىز ھاكىمىيەتكە ئايلىنىدۇ. شۇڭلاشقا ھازىر ھەرقانداق بىر دۆلەتداۋامىنى ئوقۇش ›

رۇقىيە تۇردۇش | ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى سەرخىللار (Elites) ئادەتتە جەمئىيەتتە ئورنى بارلار ۋە ئىقتىدارلىقلاردىن ئىبارەت ئىككى تۈرلۈك كىشىلەر قاتلىمىنى كۆرسىتىدۇ. مەسىلەن: بايلار، ئاكادېمىكلار، سىياسىي پائالىيەتچىلەر، دىنىي ئۆلىمالار ۋە ئادۋوكاتلار. ئەمما، بۇ كىشىلەر خەلقنى باشلاپ ماڭالايدىغان، خەلقنىڭ تەقدىرىگە تەسىر كۆرسىتىدىغان قارارلارنى چىقىرالايدىغان بولۇشى كېرەك. ئەگەر ئۇنداق قارارلارنى چىقىرالمىسا، مەيلى قانچىلىك يوغانداۋامىنى ئوقۇش ›

ئادىلجان-ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى كېلىپ چىقىش مەنبەسى غەرب دۇنياسى بولغان سېكۇلارلىشىش ۋە لايىكلىق ئۇقۇملىرى مەيلى ۋەتەندىكى ئۇيغۇرلاردا بولسۇن مەيلى ۋەتەن سىرتىدىكى ئۇيغۇرلاردا بولسۇن، ھەم تارىخىي، ھەم ئېتمولوگىيەلىك ھەمدە سىياسىي سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن، كۆپ ۋاقىتلاردا بىر-بىرىگە ئارىلاش ھالدا ئىشلىتىلىش بىلەن بىرگە، مەنىلىرىمۇ چالا ۋە مەۋھۇم ھالەتتە چۈشىنىلمەكتە. مەزكۇر ماقالىمىزدا ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ دىننىڭ،داۋامىنى ئوقۇش ›

(İngilizce’den çeviren: Uygur Araştırma Enstitüsü)   ÖZET Doğu Türkistan’da yaşanan insan hakları krizi (ayrıca Sincan Uygur Özerk Bölgesi olarak da bilinir) acil bir uluslararası müdahale gerektirmektedir. Uygurların bölgede bulunan kamplarda toplu şekilde gözaltına alınmasının temelinde, Çin hükümetinin, kemer ve yol inisiyatifiyle yönetişim ve ticaret modeli olarak kendini küresel olarak tanıtıyorداۋامىنى ئوقۇش ›

مەھمەت ئالى كارابۈيۈك-ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى ئىسلام مودېرنىزمى ئىچىدە تارىخۋاز مودېرنىزم دەپ ئاتالغان ئېقىم، قۇرئاننىڭ قايتىدىن شەرھىيلىنىشىنى « قۇرئان چۈشكەن تارىخى شەرت – شارائىتلارنى » نەزەردىن ساقىت قىلغان ھالدا ئېلىپ بارغانلىقى ئۈچۈن قۇرئانچىلىق دەپ ئاتالغان تېكىستچى مودېرنىزمنى تەنقىد قىلماقتا. تارىخىيچىلارنىڭچە قۇرئاندىكى ھۆكۈملەرنىڭ ھەقىقىي سەۋەبلىرىنى چۈشىنىش ئۈچۈن چوقۇم ئۇ تارىخى دەۋرنىڭ شەرتداۋامىنى ئوقۇش ›

كىرىش سۆز   21 – ئەسىرگە قەدەم بېسىش مۇساپىسىدە دۇنيا سىياسەت سەھنىسىدە بىرىنچىدىن، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ دۇنياۋى كۈچىنىڭ ئاجىزلىشىشىغا ئەگىشىپ، غەرب مەركەزلىك دۇنياغا قارشى كۆپ مەركەزلىك ۋەزىيەتنىڭ ھاسىل بولۇشى؛ ئىككىنچىدىن، خىتاينىڭ يۈكسىلىشى ۋە بۇ يۈكسىلىشنىڭ دۇنياغا نېمىلەرنى ئېلىپ كېلىدىغانلىقىنىڭ ئېنىق بولماسلىقى؛ ئۈچىنچىدىن، مۇسۇلمانلارنىڭ ئارىدىن 500 يىل ئۆتكەندىن كېيىن قايتىدىن ئويغىنىپ،داۋامىنى ئوقۇش ›

نۆۋەتتە شەرقىي تۈركىستاننىڭ ئەسلى قانۇنلۇق ئېگىلىرى بولغان ئۇيغۇر قاتارلىق تۈركىي مىللەتلەر خىتاينىڭ يۈرگۈزگەن ئاسمىلاتسىيە ۋە يوق قىلىش سىياسىتى نەتىجىسىدە، ئانا تىل، مائارىپ، مەدەنىيەت، دىن ۋە سىياسىي جەھەتتە تۈرلۈك خىرىسلارغا دۇچ كەلمەكتە. خىتاينىڭ ئاساسىي قانۇنى ۋە مىللىي تېرىتورىيەلىك ئاپتۇنۇمىيە قانۇنىغا ئاساسەن ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايۇنىنىڭ رەسمىي قانۇنلۇق تىلى بولغان ئۇيغۇر تىلى 2017-يىلىداۋامىنى ئوقۇش ›

مەھمەت ئالى كارابۈيۈك-ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى ئىسلام مودېرنىزمى « بۈگۈنگىچە ئىسلام دەپ كەلگەن دىن » ھەققىدە قايتىدىن ئويلىنىش ئېلىپ بارغاندا، تەبىئى ھالدا ئىسلامىيەتنىڭ تۇنجى مەنبەسى بولغان قۇرئانى كەرىمنى بىردىنبىر ئۆلچەم قىلماقتا. چۈنكى مودېرنىست ئېقىمنىڭچە قۇرئان شەرھىيلەنگەندە تەپسىر، ھەدىس، فىقىھ، كالامغا ئوخشاش ئەنئەنىۋى دىنى ئىلىملەرنىڭ بۇزغۇنچىلىقىغا ئۇچرىغان بولسىمۇ، تېكىست جەھەتتىن ھېچقانداق بۇزغۇنچىلىققاداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇقتۇرۇش ئىنستىتۇتىمىز، 2018 – يىلى 12 – ئاينىڭ 23 – كۈنىدىن 29 – كۈنىگىچە بولغان ئارىلىقتا 22 – 35 ياش ئارىسىدىكى ئالىي مەكتەپ پۈتتۈرگەن، ئىنگلىزچە سەۋىيەسى ياخشى ئۇيغۇر ياشلىرىغا «سىياسەت ۋە ئىستراتېگىيە» بويىچە بىر ھەپتىلىك كۇرس ئورۇنلاشتۇرۇشنى قارار قىلدى. قوبۇل قىلىنىدىغان كۇرسانتلار يۇقىرى سانى 10 بولۇپ، قىزىققۇچىلارنىڭ 9 – ئاينىڭداۋامىنى ئوقۇش ›