ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالە، 2026-يىلى 29-ماي كۈنى ئامېرىكادىكى داڭلىق تەتقىقات ئورگىنى ھۇدسون ئىنستىتۇتى (Hudson Institute) نىڭ تور بېكىتىدە ئېلان قىلىنغان «يۇقىرى بوشلۇقتىكى ئۇرۇش: خىتاي سۈنئىي ھەمراھلىرى ئىراننى قانداق قوللايدۇ؟» ناملىق مەخسۇس دوكلاتنى خۇلاسىلەش، مۇھاكىمە قىلىش ئاساسىدا يېزىلدى. بۇ تەتقىقاتنىڭ ئىستراتېگىيەلىك ۋە ئىلمىي ئەھمىيىتى شۇكى، ئۇداۋامىنى ئوقۇش ›

تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ۋاشىنگتونغا جايلاشقان نوپۇزلۇق تەتقىقات ئورگىنى «C4ADS» (تىنچلىق ئۈچۈن يېڭىلىق يارىتىش مەركىزى) 2026-يىلى ئېلان قىلغان «پروگراممىلانغان باستۇرۇش: سانلىق مەلۇمات مەركەزلىرى، يەر شارى تېخنىكىسى ۋە خىتاينىڭ ئۇيغۇر رايونىدىكى نازارەت قىلىش ئۇل ئەسلىھەلىرى» ناملىق دوكلات، خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يۈرگۈزۈۋاتقان يۇقىرى تېخنىكىلىق باستۇرۇش سىستېمىسىنىڭ فىزىكىلىق ئاساسىنى ئىنتايىن ئىنچىكىلىك بىلەن ئاشكارىلاپداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت 2026-يىلى 5-ئاينىڭ ئوتتۇرىلىرىدا بېيجىڭدا ئۆتكۈزۈلگەن يۇقىرى دەرىجىلىك يىغىنلار ۋە سۆھبەتلەر دۇنيا دىپلوماتىيەسىدىكى مۇھىم تارىخىي بۇرۇلۇش نۇقتىسى بولۇپ قالدى[1]. خىتاي رەئىسى شى جىنپىڭ 14- ۋە 15-ماي كۈنلىرى ئامېرىكا پرېزىدېنتى دونالد ترامپنى دۆلەت ئىشلىرى زىيارىتى بىلەن كۈتۈۋالغان بولسا، ئارقىدىنلا ئارىلىق قويماي 19- ۋە 20-ماي كۈنلىرىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ھىندى-تىنچ ئوكيان رايونىنىڭ بىخەتەرلىك قۇرۇلمىسى نۆۋەتتە ئىنتايىن ئۆزگىرىشچان ۋە مۇرەككەپ بىر ئۆتكۈنچى باسقۇچقا قەدەم قويدى1. بۇ ئەھۋال ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ دونالد ترامپ رەھبەرلىكىدىكى ئىككىنچى نۆۋەتلىك ھۆكۈمىتىنىڭ تاشقى سىياسىتىدىكى تۈپ خاراكتېرلىك ئۆزگىرىشلەر بىلەن تېخىمۇ تېزلەشتى1. يېڭى سىياسەت يۆنىلىشى تارىختىن بۇيانقى خەلقئارالىق مەسئۇلىيەتلەرنى يېڭىدىن كۆزدىنداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت دۇنيا مىقياسىدا خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر سىستېمىسى مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدە مۇرەككەپلىشىۋاتقان ۋە قايتا تەشكىللىنىۋاتقان بىر تارىخىي باسقۇچتا، يەرشارىۋى ھۆكۈمرانلىقنى تالىشىش كۈرىشى تېخىمۇ كەسكىن تۈس ئالماقتا. بولۇپمۇ ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى ئوتتۇرىسىدىكى ئىستراتېگىيەلىك رىقابەت، جۈملىدىن ترامپ ھۆكۈمىتى بىلەن شى جىنپىڭ رەھبەرلىكىدىكى بېيجىڭ دائىرىلىرىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئوتتۇرا شەرق رايونى تارىختىن بۇيان گېئوپولىتىكىلىق ۋەزىيەتتىكى زور تەۋرىنىشلەر ۋە ئۇرۇشلارنىڭ مەركىزى بولۇپ كەلگەن بولۇپ، ھەر قېتىملىق زور كىرىزىس بۇ رايوننىڭ سىياسىي خەرىتىسىدە ئەسلىگە كەلمەس ئۆزگىرىشلەرنى قالدۇرغان. 1948-يىلى ئىسرائىلىيەنىڭ قۇرۇلۇشى، 1967-يىلىدىكى ئۇرۇش ۋە ئىسرائىلىيەنىڭ ئىئ‍وردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقى شۇنداقلا غەززە رايونىنى ئىشغال قىلىشى،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى يەرشارى سىياسىي ۋەزىيىتى مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدە ئۆزگىرىۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە، دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ ئىككى دۆلەت ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى ئوتتۇرىسىدىكى ئىستراتېگىيەلىك رىقابەت خەلقئارا مۇناسىۋەتلەرنىڭ يادروسىغا ئايلاندى. نۇرغۇنلىغان كۆزەتكۈچىلەر، ئانالىزچىلار ۋە سىياسەتچىلەر ئارىسىدا «ئامېرىكا خىتايغا نىسبەتەن ئاجىز ئورۇنغا چۈشۈپ قېلىۋاتامدۇ؟» دېگەن مۇھىم بىر سوئال پەيدا بولماقتا.داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت دۇنياۋى ھەربىي ئىستراتېگىيە ۋە خەلقئارا بىخەتەرلىك مېخانىزمى جىددىي بىر تارىخىي بۇرۇلۇش دەۋرىنى باشتىن كەچۈرمەكتە. بۇ تۈپ ئۆزگىرىشنىڭ ماھىيىتىنى چوڭقۇر يورۇتۇپ بەرگەن ئاچقۇچلۇق ئانالىزلارنىڭ بىرى، دەسلەپتە «ئىستراتېگىيەلىك مەدەنىيەت» (Strategic Culture) ئاقىللار ئامبىرى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنىپ، كېيىنچە، يەنى 2026-يىلى ماي ئېيىدا جۇغراپىيەۋى سىياسىي مۇناسىۋەتلەر سۇپىسىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئ‍ابدۇرېھىم دۆلەت يىگىرمە بىرىنچى ئەسىرنىڭ ئالدىنقى چارىكىدە، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەت دۇنيا سىياسىتىدىكى ئەڭ ھەل قىلغۇچ ۋە تەسىر كۈچى ئەڭ زور قوش تەرەپلىك مۇناسىۋەتكە ئايلاندى. بۇ ئىككى دەرىجىدىن تاشقىرى كۈچ ئوتتۇرىسىدىكى رىقابەت پەقەت ئىككى دۆلەتنىڭ مەنپەئەت توقۇنۇشىلا بولماستىن، بەلكى يەرشارىۋىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت رۇسىيەنىڭ ئۇكرائىناغا قاراتقان كەڭ كۆلەملىك تاجاۋۇزچىلىق ئۇرۇشى21-ئەسىردىكى ئەڭ مۇرەككەپ ۋە قانلىق گېئوپولىتىكىلىق كىرىزىسلەرنىڭ بىرىگە ئايلاندى. رۇسىيە پرېزىدېنتى ۋىلادىمىر پۇتىن2022-يىلى فېۋرالدا بۇ ھەرىكەتنى قوزغىغاندا، ناھايىتى قىسقا ۋاقىتتىلا كىيېۋنى بېسىۋېلىپ، ئۇكرائىنانى سىياسىي جەھەتتىن پۈتۈنلەي بويسۇندۇرۇشنى كۆزلىگەن ئىدى. ئەمما، رۇسىيە ئارمىيەسىنىڭ دەسلەپكى پىلانلىرى رەسۋا ھالدا مەغلۇپداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ۋىلادىمىر پۇتىننىڭ رۇسىيە فېدېراتسىيەسىدىكى 26 يىلغا سوزۇلغان ھۆكۈمرانلىقى، دۆلەتنىڭ سىياسىي، ئىقتىسادىي ۋە ئىجتىمائىي قۇرۇلمىسىدا پەۋقۇلئاددە چوڭقۇر بۇرۇلۇشلارنى پەيدا قىلدى. 1999-يىلىنىڭ ئاخىرى ھاكىمىيەت بېشىغا كەلگەن پۇتىن، دەسلەپتە سوۋېت ئىتتىپاقى يىمىرىلگەندىن كېيىنكى قالايمىقانچىلىقنى تىزگىنلەپ، دۆلەتنى مۇقىملاشتۇرۇش ۋە دۇنياۋى تەرتىپكە سىڭىشىش مەقسىتىدە ھەرىكەت قىلغان بولسىمۇ، كېيىنچەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت يەر شارى سىياسىي ۋە ئىقتىسادىي ۋەزىيىتى مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدە داۋالغۇۋاتقان، كۆپ قۇتۇپلۇق دۇنيا تەرتىپى قايتىدىن شەكىللىنىۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن خىتاي ئوتتۇرىسىدىكى دىپلوماتىك ئالاقىلەر پۈتۈن دۇنيانىڭ دىققەت مەركىزىگە ئايلاندى. 2026-يىلى 14- ۋە 15-ماي كۈنلىرى خىتاينىڭ پايتەختى بېيجىڭدا ئۆتكۈزۈلۈشى پىلانلانغان دونالد ترامپداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكانىڭ فىلادېلفىيە شىتاتىغا جايلاشقان نوپۇزلۇق تەتقىقات ئورگىنى «تاشقى سىياسەت تەتقىقات ئورنى» (Foreign Policy Research Institute) تەرىپىدىن 2026-يىلى 6-مايدا ئېلان قىلىنغان، ئالىي تەتقىقاتچى لۇكاس مىيېرس (Lucas Myers) قەلەمگە ئالغان «ئوتتۇرا ئاسىيانى قايتىدىن تەرتىپكە سېلىش: خىتاينىڭ يېڭىدىن گۈللىنىۋاتقان ئىقتىسادىي قاتلاملىق تۈزۈمى» ناملىق دوكلات، نۆۋەتتىكى يەرداۋامىنى ئوقۇش ›

(دوكلات خۇلاسىسى) ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكىنىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى ئىستراتېگىيە تەتقىقات ئورگىنى بولغان «راندى شىركىتى» (RAND Corporation) تەرىپىدىن 2026-يىلى نەشر قىلىنغان «خىتاينىڭ پەن-تېخنىكا ئىستراتېگىيەسىگە نەزەر: تارىخىي تەرەققىيات، سىياسىي ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچلەر ۋە يەر شارىۋى تەسىرلەر» ناملىق مەزكۇر تەتقىقات دوكلاتى، تەتقىقاتچى شەنشەن مېي (Shanshan Mei) ۋە جۇدىس خۇيسمانس (Judithداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت «شىنجاڭ گېزىتى» نىڭ 2026-يىلى 30-ئاپرېلدىكى «نەزەرىيەۋى ئۆگىنىش» قوشۇمچە بېتىدە ئېلان قىلىنغان «يۇقىرى ماھارەتلىك ئىختىساسلىقلارنى يېتىشتۈرۈشنى تېزلىتىش كېرەك»  (加快培养高技能人才) ماۋزۇلۇق ماقالە، شەرقىي تۈركىستاندىكى كەسپىي مائارىپ ۋە سانائەت سىياسىتىنى شەكىللەندۈرگەن بايان ئەمەلىيەتلىرىنى چۈشىنىش ئۈچۈن ئىنتايىن مول بىر تېكىست بىلەن تەمىنلەيدۇ. ۋاڭ يۈن  تەرىپىدىن يېزىلغان بۇداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت 2026-يىلى 30-ئاپرېل كۈنى «زامانىۋى دىپلوماتىيە» (Modern Diplomacy) تورىدا مىسىر بەنى سۇۋەيف ئۇنىۋېرسىتېتى سىياسىي پەنلەر دوتسېنتى، ئوتتۇرا شەرق ۋە ئاسىيا مۇناسىۋەتلىرى مۇتەخەسسىسى دوكتور نادىيە ھىلمىنىڭ «خىتاينىڭ ‹بىر بەلباغ بىر يول› تەشەببۇسى ئەرەب دۆلەتلىرى ۋە ئۇرۇشتىن كېيىنكى ئىراننىڭ قايتا گۈللىنىشىگە تۈرتكە بولالامدۇ؟» سەرلەۋھىلىك بىر پارچەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت زامانىۋى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر، دۆلەت قۇرۇلۇشى ۋە سىياسىي جەمئىيەتشۇناسلىق ساھەلىرىدە، كۆپ مىللەتلىك دۆلەتلەرنىڭ ئۆز ئىچىدىكى ئېتنىك ۋە مەدەنىيەت كۆپ خىللىقىنى باشقۇرۇش ئەندىزىلىرى شۇ دۆلەتنىڭ دېموكراتىك تەرەققىيات سەۋىيەسى ۋە ئومۇمىي ئىنسان ھەقلىرىگە تۇتقان پوزىتسىيەسىنىڭ ئەڭ ئاساسلىق ئۆلچەملىرىدىن بىرى سۈپىتىدە قارىلىدۇ. خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ يېقىنقى يىللاردىنداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت                                      مەزكۇر ماقالە ئامېرىكا ئىستراتېگىيەلىك ۋە خەلقئارا تەتقىقات مەركىزى (CSIS) ئاۋىئ‍اماتكا بىخەتەرلىكى پىروگراممىسىنىڭ مۇدىرى كارى ئا. بىڭگېن (Kari A. Bingen) تەرىپىدىن 2026-يىلى 29-ئاپرېل كۈنى ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسى تاشقى ئىشلار كومىتېتىنىڭ ياۋروپا ئىشلىرى تارماق كومىتېتىدا بېرىلگەن «تەسىر ئوربىتىلىرى: ئامېرىكانىڭ بوشلۇق بىخەتەرلىكىگە كېلىۋاتقان تەھدىتلەر ۋە تاشقىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالە ئامېرىكا ئىستراتېگىيەلىك ۋە خەلقئارا تەتقىقات مەركىزى (CSIS) دۆلەت مۇداپىئەسى ۋە بىخەتەرلىك بۆلۈمىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، شۇنداقلا ئاخبارات، دۆلەت بىخەتەرلىكى ۋە تېخنىكا پىروگراممىسىنىڭ مۇدىرى ئېمىلىي خاردىڭ (Emily Harding) تەرىپىدىن 2026-يىلى 29-ئاپرېل كۈنى مەزكۇر مەركەزنىڭ تور بېتىدە ئېلان قىلىنغان «ئوچۇق مەنبەلىك، دەل زامانلىق سانلىقداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت كارنېگ خەلقئارا تىنچلىق جەمئىيىتى ئوتتۇرا شەرق پىروگراممىسىنىڭ مۇدىرى ئامىر ھەمزاۋى (Amr Hamzawy) تەرىپىدىن 2026-يىلى 28-ئاپرېل كۈنى ئېلان قىلىنغان «ئىران ئۇرۇشى ئامېرىكانىڭ قۇدرىتىنىڭ چەكلىكىنى كۆرسىتىپ بەردى» ناملىق ماقالە، نۆۋەتتە داۋاملىشىۋاتقان ئىران ئۇرۇشىنىڭ خەلقئارا تۈزۈلمە ۋە ئامېرىكانىڭ يەرشارىۋى ئورنىغا ئېلىپ كەلگەن جىددىي بۇرۇلۇشلىرىنى مۇستەقىل ۋەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۈگۈنكى كۈندە سۈنئىي ئەقىل تېخنىكىسى ئىنسانىيەت جەمئىيىتىنىڭ بارلىق قاتلاملىرىغا سىڭىپ كىرىپ، دۇنيانىڭ سىياسىي، ئىقتىسادىي ۋە ھەربىي قۇرۇلمىسىنى تۈپتىن ئۆزگەرتمەكتە. كومپيۇتېر ئىلمىنىڭ ئەڭ يادرولۇق تەركىبىي قىسمى بولغان بۇ تېخنىكا غايەت زور سانلىق مەلۇماتلارنى ئانالىز قىلىش، ئۆگىنىش ۋە ئاپتوماتىك قارار چىقىرىش ئىقتىدارى ئارقىلىق يەرشارىۋى ھۆكۈمرانلىقداۋامىنى ئوقۇش ›

كىرىش سۆز -2026يىلى 21-ئاپرېل كۈنى تەڭرىتاغ تورى  شىنجاڭ گېزىتىدە ئېلان قىلىنغان «خۇش پۇراق شىنجاڭ:  چوڭقۇر ئوقۇش،  شىنجاڭ ئوقۇش دوكلاتى — ئومۇمىي خەلق ئوقۇشىنىڭ سىرىنى يېشىش» ماۋزۇلۇق خەۋەردە،[1] شەرقىي تۈركىستاندىكى ئوقۇش مەدەنىيىتى ۋە كۇتۇپخانا پائالىيەتلىرىگە ئائىت ستاتىستىكىلىق ئۇچۇرلار بايان قىلىنىدۇ. خەۋەردە يەنە كۇتۇپخانا زىيارەتچىلىرىنىڭ سانىدىن تارتىپ رەقەملىك ئوقۇش سۇپىلىرىنىڭ زىيارەت قىلىنىشداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالىدە ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن ئىسرائىلىيەنىڭ ئىرانغا قاراتقان ھەربىي زەربىلىرىدىن كېيىنكى خەلقئارا ۋەزىيەتتە، خىتاينىڭ ئىراننى كۆپ قاتلاملىق قوللاش سىياسىتى سىستېمىلىق تەھلىل قىلىنىدۇ. ماقالىنىڭ جەۋھىرى شۇكى، خىتاي سىياسىي-دىپلوماتىيە، ھەربىي-تېخنىكا، ئىقتىساد-پۇل مۇئامىلە ۋە ئۇچۇر-تەشۋىقات قاتارلىق تۆت چوڭ ساھەدە ئىرانغا ئىستراتېگىيەلىك قالقان بولماقتا. بۇ ئاكادېمىكداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالىدە خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنى نىشان قىلغان يېڭى دەۋردىكى «ئومۇميۈزلۈك ئۇرۇش» ئىستراتېگىيەسى چوڭقۇر ۋە سىستېمىلىق مۇھاكىمە قىلىنىدۇ. ماقالىنىڭ قىسقىچە مەزمۇنى پۇقراۋى ۋە ھەربىي ساھەلەرنىڭ دۆلەت بىخەتەرلىك رامكىسى ئاستىدا قانداق قىلىپ بىر گەۋدىلەشتۈرۈلگەنلىكىنى، شۇنداقلا خىتاي خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ بۇ جەرياندىكى يېتەكچىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالىدە نۆۋەتتىكى خەلقئارا سىستېمىنىڭ ئەڭ يادرولۇق مەسىلىسىگە ئايلانغان ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن خىتاي ئوتتۇرىسىدىكى كۆپ قاتلاملىق، مۇرەككەپ ۋە يەرشارىۋى تەسىرگە ئىگە ئىستراتېگىيەلىك رىقابەت خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر نەزەرىيەسى ئاساسىدا چوڭقۇر مۇھاكىمە قىلىنىدۇ. ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى بۇ خىل كۈچ سىنىشىشى پەقەتلا ئىككى تەرەپلىك سىياسىي مۇناسىۋەتداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئ‍ابدۇرېھىم دۆلەت ئاۋسترالىيەلىك خىتاي ۋە ئۇيغۇر تارىخى تەتقىقاتچىسى داۋىد بروفى (David Brophy) تەرىپىدىن قەلەمگە ئېلىنغان «خىتاينىڭ شىنجاڭدىكى باستۇرۇشىنى ئىنكار قىلىش» (Dismissing China’s Repression in Xinjiang) ماۋزۇلۇق بۇ تەھلىلىي دوكلات، دەسلەپتە «بوران» (Tempest) ژۇرنىلىدا، ئارقىدىن 2026-يىلى 22-ئاپرېل كۈنى خەلقئارالىق داڭلىق سولچىللار ئانالىز مۇنبىرى بولغان «قايتۇرما زەربە»داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە يەر شارى خاراكتېرلىك ئىستراتېگىيەلىك رىقابەت كۈنسېرى كەسكىنلىشىۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ كەلگۈسىدىكى مۇۋەپپەقىيەت ئۆلچىمى ۋە ئۇنىڭ دۇنيا تەرتىپىگە كۆرسىتىدىغان تەسىرى ئەڭ مۇھىم مۇنازىرە تېمىلىرىنىڭ بىرىگە ئايلاندى. بۇ ماقالە ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىدىكى داڭلىق ئاقىللار ئامبىرى ئاتلانتىك كېڭىشىنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك دىرېكتورى،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئ‍ابدۇرېھىم دۆلەت ئاپتور لېيلا كنىپپېل (Leila Knüppel) نىڭ 2026-يىلى 19-ئاپرېل گېرمانىيە رادىيوسى (Deutschlandfunk) تورىدا ئېلان قىلىنغان «بېسىم خاراكتېرلىك مىللىي سىياسەت: خىتاينىڭ مىللىي بىرلىك چۈشى» ناملىق ماقالىسىدە، خىتاي پىرېزىدېنتى شى جىنپىڭ باشچىلىقىدىكى مۇستەبىت ھاكىمىيەتنىڭ مىللىي ئاز سانلىقلارنى خىتاي مەدەنىيىتىگە سىڭدۈرۈۋېتىش ئۈچۈن قوللىنىۋاتقان سىستېمىلىق ئىستراتېگىيەلىرى ۋە ئۇنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتىنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشىچە، دۇنيا بۈگۈنكى كۈندە قۇدرەتلىك دۆلەتلەر، يەر شارى خاراكتېرلىك كارخانىلار ۋە ھوقۇققا قارشى كۈچلەرنىڭ كۆپ تەرەپلىمىلىك تۈزۈمگە، خەلقئارا قانۇنغا ۋە كىشىلىك ھوقۇققا قىلغان سىستېمىلىق ھۇجۇملىرى سەۋەبىدىن خەتەرلىك يېڭى بىر دەۋرنىڭ گىرۋىكىگە كېلىپ قالدى. تەشكىلاتنىڭ «2025/26-يىللىق دۇنيا كىشىلىك ھوقۇق ۋەزىيىتى دوكلاتى»داداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالە يەرشارىلىشىش دولقۇنى ۋە يېڭى گېئوپولىتىكىلىق رىقابەت مۇھىتىدا ئوتتۇرا ئاسىيا رايونىنىڭ، خۇسۇسەن قازاقىستان ۋە قىرغىزىستان جۇمھۇرىيەتلىرىنىڭ خىتايغا بولغان سىياسىي، ئىقتىسادىي بېقىندىلىقىنى، شۇنداقلا بۇ بېقىندىلىقتىن كېلىپ چىققان خەلق ئىچىدىكى خىتايغا قارشى ئىجتىمائىي خاھىشنى مۇھاكىمە قىلىدۇ. سىياسىي پەلسەپە، جەمئىيەتشۇناسلىق ۋە خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر نەزەرىيەلىرىگە تايىنىپداۋامىنى ئوقۇش ›

تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت «شىنجاڭ گېزىتى» نىڭ 2026-يىلى 14-ئاپرېلدىكى «دۆلەتلىك ئېنېرگىيە بايلىقلىرىنىڭ ئىستراتېگىيەلىك كاپالەت بازىسىنى قۇرۇپ چىقىش» سەرلەۋھىلىك ماقالە[1] ، بىر قاراشتا ئادەتتىكى بىر تەرەققىيات سىياسىتى ماقالىسىدەك تەسىر بەرسىمۇ، ئەمما قۇر ئارىلىرىغا ئەستايىدىل سەپسالغاندا، شەرقىي تۈركىستاننىڭ بايلىقلىرىنىڭ سىستېمىلىق رەۋىشتە خىتاينىڭ دۆلەت ئىستراتېگىيەسىگە قانداق سىڭدۈرۈلگەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان ئىنتايىن ئېنىق دەلىل ھېسابلىنىدۇ. «شىنجاڭداۋامىنى ئوقۇش ›

قىسقىچە مەزمۇنى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالىدە، 2026-يىلى ئاپرېلدا ئۈرۈمچىدە ئۆتكۈزۈلگەن «شىنجاڭنىڭ ئىنسان ھەقلىرى ھېكايىسىنى ياخشى سۆزلەش» ناملىق ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنىدا جامائەتچىلىككە ئېلان قىلىنغان «شىنجاڭنىڭ ئىنسان ھەقلىرى قانۇنىي كاپالىتى دوكلاتى (2024)»[1] ناملىق كۆك تاشلىق كىتابى پەلسەپە، سىياسەت بىلىملىرى، جەمئىيەتشۇناسلىق، جەمئىيەت تىلشۇناسلىقى ۋە مۇخبىرلىق ئەخلاقى نۇقتىسىدىن تەھلىل قىلىنىدۇ. «شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى»داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت فىلىپ ستىچىنسكىينىڭ 2026-يىلى 14-ئاپرېل كۈنى «دۆلەت مەنپەئەتى» (The National Interest) ژۇرنىلىدا ئېلان قىلىنغان «دۇنيا خىتايدىكى ۋەھشىيلىكلەرنى كۆرۈپ تۇرۇپ كۆرمەسكە سالماقتا» ناملىق بۇ ماقالىسى، خەلقئارا سىياسەتنىڭ ئەڭ قاراڭغۇ بۇلۇڭلىرىغا يورۇقلۇق تۇتىدىغان ئىنتايىن جىددىي بىر چاقىرىقتۇر. ئاپتور بۇ ئانالىزىدا يان جېكىيلېكنىڭ «بۇيرۇق بىلەن ئۆلتۈرۈش: خىتاينىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالە، 2010-يىلىدىن باشلاپ ئۇدا 16 يىل ۋېنگىرىيەنىڭ باش مىنىستىرى بولۇپ ۋەزىپە ئۆتىگەن، شۇنداقلا 2026-يىلى 12-ئاپرېلدىكى تارىخىي پارلامېنت سايلىمىدا ئېغىر مەغلۇبىيەتكە ئۇچرىغان ۋىكتورئورباننىڭ سىياسىي ھاياتى، ئىدېئولوگىيەلىك مەيدانى ۋە ھاكىمىيەت يۈرگۈزۈش ئەندىزىسىنى تەھلىل قىلىشنى ئاساسىي مەقسەت قىلىدۇ [1]. ماقالىدە ۋىكتورئورباننىڭ «ئەركىن بولمىغان دېموكراتىيە» سىياسىتى،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت 21-ئەسىرنىڭ يېڭى گىئوپولىتىكىلىق كۈچ تەڭپۇڭلۇقى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەردە ھەربىي كۈچنىڭ ئورنىنى بارغانسېرى ئىقتىسادىي ۋە دىپلوماتىك تەسىر كۈچىنىڭ ئىگىلەۋاتقانلىقى بىلەن خاراكتېرلىنىدىغان بولۇپ، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن ئىران ئوتتۇرىسىدىكى ھەربىي جىددىيلىكنىڭ يېقىندا كۈتۈلمىگەن ھالدا «ۋاقىتلىق توختاش» باسقۇچىغا كېلىشى بۇ يېڭى سىياسىي رېئاللىقنىڭ ئەڭ تىپىك نامايەندىسىدۇر. دەسلەپتەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى ھازىرقى زامان سىياسىي تارىخىدىكى ئەڭ ئەتراپلىق ۋە ئەڭ تەرتىپلىك تېكىست ئىشلەپچىقىرىش ئاپپاراتلىرىنىڭ بىرىدۇر. بېيجىڭدىن تارقىتىلغان ئەڭ يېڭى باياناتلار، 15-بەش يىللىق پىلان (2026-2030) تەييارلىقلىرىنى ۋە «2035-يىللىق تەسەۋۋۇر»ىنى (2035远景目标) بىر مۇۋەپپەقىيەت ھېكايىسى، ھەتتا نۇقسانسىز بىر ئىلگىرىلەش مارشى سۈپىتىدە تەقدىم قىلماقتا. ئەمما، بۇداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، خۇسۇسەن 2024-يىلىدىن 2026-يىلىغىچە بولغان جەرياندا، ئەرەب دۇنياسى ۋە ئوتتۇرا شەرق رايونى خەلقئارا سىياسىي تەرتىپتىكى تارىخىي ۋە تۈپ خاراكتېرلىك گېئوپولىتىكىلىق بۇرۇلۇشلارنىڭ مەركىزىگە ئايلاندى. بۇ بۇرۇلۇشنىڭ ئەڭ گەۋدىلىك ئىپادىسى ئامېرىكانىڭ رايوندىكى سىياسىي، ھەربىي ۋە ئەخلاقىي ئۈستۈنلۈكىنىڭ(Hegemony)  مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدە ئاجىزلىشىشى ھەمدە شۇنىڭغاداۋامىنى ئوقۇش ›

تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت «Monthly Review»  (ئايلىق ئوبزور) ژۇرنىلىنىڭ 2026-يىلى ئاپرېل سانىدا ئېلان قىلىنغان، ۋىجاي پراشاد ۋە تىڭس چاك ئىمزاسىدىكى «‹ئۇيغۇر ئىرقىي قىرغىنچىلىقى› ئىدىيەسى ۋە شىنجاڭ رېئاللىقى» ناملىق ماقالە، قارىماققا ئاكادېمىك ۋە ئوبيېكتىپ ئانالىز تۈسىنى ئالغاندەك كۆرۈنگىنى بىلەن، ماھىيەتتە خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يۈرگۈزۈۋاتقان دۆلەت تېررورى، مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدىكىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالە، ياۋروپا خەلقئارا سىياسىي ئىقتىساد مەركىزى (ECIPE)نىڭ ئالىي تەتقىقاتچىسى تەڭگىز پخالادزېنىڭ 2026-يىلى ئېلان قىلىنغان «ياۋروپانىڭ چېگرا رايونلىرى: ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ جۇغراپىيەلىك سىياسىي سىنىقى» ناملىق سىياسەت يۆنىلىشى دوكلاتى ئاساسىدا تەييارلاندى [1-بەت]. نۆۋەتتە يەر شارى خاراكتېرلىك كۈچ تالىشىش رىقابىتى كەسكىنلىشىپ، ياۋروپا قىتئەسىنىڭ شەرقىي ۋە جەنۇبىيداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى مەزكۇر سىياسىي ئانالىز ماقالىسىدە، 2026-يىلى ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى ۋە ئىسرائىلىيە بىرلىشىپ ئىرانغا قاراتقان كەڭ كۆلەملىك ھەربىي ھۇجۇمىدىن كېيىنكى ئىراننىڭ كەلگۈسى سىياسىي، ئىقتىسادىي ۋە گېئوپولىتىكىلىق مەنزىرىسى سىستېمىلىق شەرھلىنىدۇ. ماقالىنىڭ ئەھمىيىتى شۇكى، ئۇ پەقەتلا ئۇرۇشنىڭ تاشقى كۆرۈنۈشىنى ۋە ھەربىي ھەرىكەتلەرنىڭ نەتىجىسىنى مۇھاكىمە قىلىش بىلەنلا چەكلەنمەي، بەلكى ئىران دۆلە قۇرۇلمىسىدىكىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى جورج ۋاشىنگتون ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ يۇقىرى تەسىر كۈچكە ئىگە ئاكادېمىك ئەپكارى بولغان «ۋاشىنگتون پەسىللىك ژۇرنىلى» (The Washington Quarterly) دا 2026-يىلى باھار پەسلىدە ئېلان قىلىنغان «تۇتۇق ئورتاق تونۇش: ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ خىتايغا قارشى رىقابەتتىكى پەرقلىق قاراشلىرى» ناملىق بۇ تەتقىقات دوكلاتى نۆۋەتتىكى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە دۇنياۋى كۈچلەر تەڭپۇڭلۇقىنى چۈشىنىشتە مۇھىم ئەھمىيەتكەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئ‍ابدۇرېھىم دۆلەت يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يۈرگۈزۈۋاتقان سىياسەتلىرى خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ، بولۇپمۇ كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرى ۋە ئاكادېمىك ساھەنىڭ كۈچلۈك دىققىتىنى تارتماقتا. مەزكۇر ئىلمىي ماقالىنىڭ ئاساسلىق مەقسىتى، خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يۈرگۈزۈۋاتقان سىياسىي، ئىقتىسادىي، ئىجتىمائىي ۋە مەدەنىيەت جەھەتتىكى باستۇرۇش ھەرىكەتلىرىنى خەلقئارا قانۇن ۋە كىشىلىك ھوقۇقداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ياۋروپا تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشىنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك تەتقىقاتچىسى توبىياس گېركى [Tobias Gehrke] بىلەن تەتقىقات ياردەمچىسى نىنا شىملزېر [Nina Schmelzer] نىڭ 2026-يىلى 31-مارت كۈنى ئېلان قىلىنغان «بېيجىڭ قىمارى: خىتاينىڭ مەجبۇرلاش سىياسىتىگە قارشى ياۋروپانىڭ كوزىرلىرى» ناملىق دوكلاتى، ياۋروپا ئىتتىپاقى بىلەن خىتاي ئوتتۇرىسىدىكى ئىقتىسادىي ۋە سىياسىي رىقابەتنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالىدە، خىتاي بىلەن رۇسىيە ئوتتۇرىسىدىكى كۈنسېرى چوڭقۇرلىشىۋاتقان ئىستراتېگىيەلىك شېرىكلىك مۇناسىۋىتىنىڭ خەلقئارا سىياسىي ۋەزىيەتكە، جۈملىدىن غەرب دۆلەتلىرى باشچىلىقىدىكى دۇنيا تەرتىپىگە كۆرسىتىۋاتقان سىستېمىلىق تەسىرلىرى چوڭقۇر ۋە كۆپ قاتلاملىق نۇقتىدىن باھالىنىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، بۇ ئىككى چوڭ دۆلەتنىڭ ئىران ۋە شىمالىي كورېيەنى ئۆز ئىچىگە ئالغانداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت -2026يىلى 30-مارتتىكى خىتاي دۆلەت تاراتقۇلىرىنىڭ خەۋەرلىرىگە قارىغاندا، شەرقىي تۈركىستاندا يېڭى بىر تېخنىكا تۈرى يولغا قويۇلغان بولۇپ ئۇنىڭغا «كېۋەزلىكتە سۇ-ئوغۇت بىر گەۋدىلەشتۈرۈلگەن چوڭ سانلىق مەلۇمات ماتورلۇق ئەقىللىق سۇغىرىش باشقۇرۇش سۇپىسى» دەپ ئ‍ۇزۇن، ھەيۋەتلىك بىر ئىسىم قويۇلغان. خىتاي قۇرۇلۇش ئاكادېمىيەسىنىڭ ئەزاسى (جاۋ چۈنجياڭ) نىڭ يېتەكچىلىكىدەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالىنىڭ قىسقىچە مەزمۇنى ۋە ئەھمىيىتى شۇكى، يەرشارىلىشىش دەۋرىدىكى سىياسىي ۋە ئىقتىسادىي تەرتىپلەرنىڭ قايتىدىن شەكىللىنىشى ئامېرىكا بىلەن خىتاي ئوتتۇرىسىدىكى كۆپ قاتلاملىق، مۇرەككەپ ۋە سىستېمىلىق رىقابەتكە بىۋاسىتە باغلىنىپ كەتكەن بولۇپ، ئامېرىكا مەركىزىي ئىستىخبارات ئىدارىسى ۋە باشقا ئالاقىدار ئىستىخبارات ئورگانلىرىنىڭ كەلگۈسى يۈزلىنىش دوكلاتلىرىدىمۇ بۇ كىرىزىسنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقاتى ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت سىنگاپورنى مەركەز قىلغان خىتايچە خەۋەر ئورگىنى «زاۋباۋ» (早报) دا 2026-يىلى 7-فېۋرال كۈنى ئېلان قىلىنغان «چەت ئەللىك مۇخبىرلار شىنجاڭغا قايتا كىردى» (外媒记者再进新疆) ماۋزۇلۇق ماقالىسىدە، مۇخبىر لى كاڭ(黎康) خىتاي دائىرىلىرىنىڭ تەكلىپى بىلەن ئۈرۈمچىنى زىيارەت قىلغانلىقىنى ۋە ئىككى كۈنلۈك رەسمىي «ئىككى يىغىن» (两会) خەۋىرىدىن كېيىن، رايونداداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت قىسقىچە مەزمۇنى يېقىنقى يىللاردىن بۇيان شەرقىي تۈركىستاندا كۆرۈلۈۋاتقان ئىقتىسادىي ئېشىش ۋە ئىشقا ئورۇنلىشىشنىڭ كۆپىيىشى ھەققىدىكى تەشۋىقاتلار، رايوننىڭ تەرەققىيات جەريانىغا ئائىت رەسمىي بايانلارنىڭ مەركىزىدە تۇرماقتا. «سەھەر گېزىتى»  نىڭ 2026-يىلى مارتتا ئېلان قىلغان «چېگرادىن ئىشقا ئورۇنلىشىش مەركىزىگە: شىنجاڭدا ياشلار پۇرسەت ۋە ئەندىشىنى بىللە باشتىن كەچۈرمەكتە»داۋامىنى ئوقۇش ›

                                              ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى قىسقىچە مەزمۇنى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالىدە، 2026-يىلى 24-مارت كۈنى «تەڭرىتاغ تورى — شىنجاڭ گېزىتى» تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان رەسمىي بىر خەۋەر ئاكادېمىك ۋە تەنقىدىي نۇقتىئىنەزەردىن تەھلىل قىلىنىدۇ. مەزكۇر خەۋەردە، «شىنجاڭدا ياۋايى ھاياتنى قوغداش نىسبىتىنىڭ ئايرىم-ئايرىم ھالدا %75 ۋە %80 كە يەتكەنلىكى» ئىلگىرى سۈرۈلگەن.ماقالە: (1) رەسمىي دۆلەتداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ئانالىز ماقالىسى نۆۋەتتىكى خەلقئارا سىياسىي سىستېمىدا يۈز بېرىۋاتقان تارىخىي ۋە قۇرۇلمىلىق ئۆزگىرىشلەرنى، بولۇپمۇ ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى باشچىلىقىدىكى بىر قۇتۇبلۇق دۇنيا تەرتىپىنىڭ ئاجىزلىشىشى ۋە ئۇنىڭ ئورنىغا كېلىش ئېھتىماللىقى بولغان يېڭى دۇنيا سېنارىيەلىرىنى تەھلىل قىلىشنى مەقسەت قىلىدۇ. ماقالىدە خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر نەزەرىيەلىرىگە تايانغان ھالدا، خىتاينىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت                                                   يىگىرمە بىرىنچى ئەسىردىكى يەرشارىۋى گېئوپولىتىكىلىق مۇھىت مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدە ئۆزگىرىشلەرنى باشتىن كەچۈرمەكتە بولۇپ، ھىندى-تىنچ ئوكيان رايونى خەلقئارا سىياسىي ۋە ئىقتىسادىي كۈچ تالىشىشنىڭ ئەڭ ئاساسلىق سەھنىسىگە ئايلاندى. بۇ كەڭ دائىرىلىك رىقابەت مەيدانىنىڭ دەل مەركىزىدە بولسا تەيۋەن بوغۇزى مەسىلىسى تۇرماقتا. تەيۋەننىڭ سىياسىي ۋە خەلقئارالىق ئورنىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى قىسقىچە مەزمۇنى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالە، خىتاينىڭ رەسمىي تاراتقۇسى «تەڭرىتاغ تورى — شىنجاڭ گېزىتى»نىڭ 2026-يىلى 23-مارتتىكى خەۋىرىدە ئېلان قىلىنغان تارىم نېفىت مەيدانىنىڭ جەمئىي 5000 مىليارد كۇب مېتىر تەبىئىي گاز ئىشلەپچىقارغانلىقىغا دائىر سانلىق مەلۇماتى ئاساسىدا، مەزكۇر ئىشلەپچىقىرىش جەريانىنىڭ ئىقتىسادىي، ئىجتىمائىي، سىياسىي ۋە ستاتىستىكىلىق تەرەپلىرىنى كۆپ قاتلاملىقداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر تەھلىلىي ماقالىنىڭ مەنبەسى ئامېرىكا دۆلەتلىك ئىستىخبارات مۇدىرى ئىشخانىسى تەرىپىدىن تەييارلانغان ۋە تەستىقلانغان «ئامېرىكا ئىستىخبارات ئورتاق گەۋدىسىنىڭ 2026-يىللىق يەرشارى تەھدىت باھالاش دوكلاتى» دۇر. 2026-يىلى مارتتا رەسمىي ئېلان قىلىنغان بۇ مۇھىم ئىستىخبارات دوكلاتى ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ دۆلەت بىخەتەرلىكىگە يوشۇرۇن ۋە بىۋاسىتە خەۋپ ئېلىپ كېلىدىغانداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت دۆلەتنىڭ مۇقىملىقى ۋە ھاكىمىيەتنىڭ قانۇنىيلىقىنى قوغداشتا، ئاشلىق بىخەتەرلىكى تارىختىن بۇيان ھەرقانداق بىر سىياسىي گەۋدە ئۈچۈن ئەڭ تۈپكى ئاساس بولۇپ كەلگەن. بولۇپمۇ نۆۋەتتىكى مۇرەككەپ ۋە ئۆزگىرىشچان خەلقئارا ۋەزىيەتتە، دۆلەتلەرنىڭ ئۆز خەلقىنى يېتەرلىك ئوزۇقلۇق بىلەن تەمىنلەش ئىقتىدارى پەقەتلا بىر ئىقتىسادىي كۆرسەتكۈچ بولۇپ قالماستىن، بەلكى ئىستراتېگىيەلىكداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئ‍ابدۇرېھىم دۆلەت يەرشارى خاراكتېرلىك كۈچ تەڭپۇڭلۇقى شىددەت بىلەن ئۆزگىرىۋاتقان ۋە خەلقئارالىق تۈزۈم مىسلى كۆرۈلمىگەن سىناقلارغا دۇچ كېلىۋاتقان بىر مەزگىلدە، 2025-يىلى ئۆكتەبىردە ياپونىيە تارىخىدىكى تۇنجى ئايال باش مىنىستىر سۈپىتىدە ۋەزىپىگە ئولتۇرغان سانا تاكائىچى (Sanae Takaichi)، دۆلەتنىڭ ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىنكى يېرىم ئەسىرلىك پاسسىپ سۈلھىپەرۋەرلىك سىياسىتىنى يىلتىزىدىنداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر تەھلىل ياۋروپا ئىسلاھات مەركىزىنىڭ ئالىي دەرىجىلىك تەتقىقاتچىسى ئارىمىدا ۋان رىج تەرىپىدىن يېزىلغان ۋە 2026-يىلى 3-ئايدا مەخسۇس ئېلان قىلىنغان «ياۋروپادا دۆلەت مۇداپىئە خىراجىتى ئۈچۈن ئاممىۋى قوللاشنى قانداق قۇرۇپ چىقىش كېرەك؟ سىياسىي قارشىلىقنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئىستراتېگىيەلىرى» ناملىق سەككىز بەتلىك دوكلاتنى ئاساس قىلىپ تەييارلاندى [1-بەت].داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت 2026-يىلى 2-ئاينىڭ ئاخىرىدا پارتلىغان، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن ئىسرائىلىيەنىڭ ئىرانغا قاراتقان كەڭ كۆلەملىك ھەمدە بىرلەشمە ھەربىي ھۇجۇملىرى ئوتتۇرا شەرقنىڭ گېئوپولىتىكىلىق مەنزىرىسىنى تۈپتىن ئۆزگەرتىپلا قالماي، بەلكى دۇنياۋى كۈچلەر تەڭپۇڭلۇقىغا يېڭى ئۆزگىرىشلەرنى ئېلىپ كەلدى [1]. بۇ ھەربىي توقۇنۇش جەريانىدا، يەرشارىنىڭ دىققىتى ۋاشىنگتون، تېل-ئاۋىۋ ۋە تېھرانداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر تەھلىل ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى تەتقىقات ساھەسىدىكى نوپۇزلۇق ئورگانلارنىڭ بىرى بولغان ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى-خىتاي ئىقتىساد ۋە بىخەتەرلىك تەكشۈرۈش كومىتېتى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان «خىتاي-ئىران پاكىتلار جەدۋىلى: مۇناسىۋەتكە ئائىت قىسقىچە قوللانما» ناملىق مەخسۇس تېمىلىق دوكلاتنى ئاساس قىلغان بولۇپ، مەزمۇن جەھەتتىن يۇقىرى ئىلمىي قىممەتكە ئىگە [1-بەت].داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالە ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىدىكى نوپۇزلۇق ئاقىللار ئامبىرى بولغان تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشىنىڭ ئالتە نەپەر ئالىي دەرىجىلىك تەتقىقاتچىسى، جۈملىدىن ئېدىۋارد فىشمان، براد سېتسېر، مايكىل ۋېرز، كىرىس ماكگۇيېر، روگېر فېرگۇسون ۋە رېبېككا پاتتېرسون قاتارلىقلار تەرىپىدىن ئورتاق يېزىپ چىقىلغان. بۇ ماقالە «ئىران ئۇرۇشى جۇغراپىيەلىك ئىقتىساد بورىنىنىداۋامىنى ئوقۇش ›

تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئاساسىي مەزمۇنى بۇ ماقالىدە، خىتاي مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى تەرىپىدىن 2026-يىلى 12-مارت ماقۇللانغان «مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقى ۋە تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرۈش قانۇنى»  تەنقىدىي نۇقتىئىنەزىرىدىن ئەتراپلىق تەھلىل قىلىنىدۇ. مەزكۇر قانۇن قارىماققا مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقى ۋە ئىجتىمائىي ماسلىشىشنى ئىشقا ئاشۇرۇشنى مەقسەت قىلغاندەك كۆرۈنسىمۇ، جەمئىيەتشۇناسلىق نۇقتىسىدىن چوڭقۇر تەھلىل قىلىنغاندا، ئۇنىڭ ئۇيغۇرلار، تىبەتلىكلەر، موڭغۇللارداۋامىنى ئوقۇش ›

يېڭى گېئوپولىتىكىلىق رېئاللىق ۋە تەمىنلەش زەنجىرى كىرىزىسى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ئانالىز ئەنگلىيە خان جەمەتى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر تەتقىقات ئورنى (Chatham House) نىڭ تەتقىقاتچىسى يۈ جيې (Yu Jie) تەرىپىدىن 2026-يىلى 13-مارت كۈنى ئېلان قىلىنغان «خىتاينىڭ بەش يىللىق پىلانى ئىقتىسادىي چىدامچانلىق يېتىشتۈرۈشكە بەل باغلىدى :  ئىران ئۇرۇشى يەرشارى تەمىنلەش زەنجىرىنىڭ ئاجىزلىقىنىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ئىلمىي تەھلىل جېننىفېر بوۋېي باشلىق بىر تۈركۈم تەتقىقاتچىلار تەرىپىدىن تەييارلانغان بولۇپ، دۇنيادىكى ئەڭ نوپۇزلۇق تەتقىقات ئورگانلىرىنىڭ بىرى «راند شىركىتى» (RAND Corporation) تەرىپىدىن 2026-يىلى 12-مارت كۈنى ئېلان قىلىنغان  «خىتاينىڭ قېرىلىشىۋاتقان نوپۇسى ۋە ئۇنىڭ خىتاي بىخەتەرلىكىگە كۆرسىتىدىغان تەسىرى» ناملىق دوكلاتنى ئاساس قىلىدۇ. بۇ ئەسەرداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:  د. ئابدۇرېھىم دۆلەت قىسقىچە مەزمۇنى بۇ ماقالىدە خىتاي دۆلەت تاراتقۇلىرىدا («شىنجاڭ گېزىتى» دە) 2026-يىلى 3-ئايدا ئېلان قىلىنغان رەسمىي بىر سىياسەت تېكىستى ئاساسىدا، خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يۈرگۈزۈۋاتقان ئېكولوگىيەلىك قوغداش ۋە يېشىل تەرەققىيات توغرىسىدىكى بايانلىرى سىياسىي ئېكولوگىيە ۋە پويىز-مۇستەملىكىچىلىك نەزەرىيەسى نۇقتىسىدىن تەنقىدىي يوسۇندا ئانالىز قىلىنىدۇ. خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت قىسقىچە مەزمۇنى بۇ ماقالىدە 2026-يىلى 3-ئاينىڭ 8-كۈنى خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى (خ ك پ) نىڭ ئورگان گېزىتى بولغان «خەلق گېزىتى» دە ئېلان قىلىنغان «ئاياللارنىڭ ئەتراپلىق يېتىلىشىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ئىنسانىيەتنىڭ گۈزەل كەلگۈسىنى بىرلىكتە يارىتىش» ماۋزۇلۇق ماقالە جەمئىيەتشۇناسلىق نۇقتىسىدىن تەنقىدىي تەھلىل قىلىنىدۇ. مەزكۇر تېكىست، خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مۇتەخەسسىسلەر روبېرت بۇرېل ۋە ئارمان مەھمۇدىيان تەرىپىدىن يېزىلىپ، 2026-يىلى 7-مارت كۈنى ئېلان قىلىنغان «ترامپنىڭ ۋېنېزۇئېلا ۋە ئىراندىكى ھەربىي ھۇجۇمى خىتاي ئۈچۈن نېمىدىن دېرەك بېرىدۇ؟» ناملىق ماقالە، نۆۋەتتىكى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى تاشقى سىياسىتىدىكى زور بۇرۇلۇشلارنى چۈشىنىشتە ئىنتايىن مۇھىم ئىلمىي قىممەتكە ئىگە.داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۈگۈنكى كۈندە ياۋروپا بىر خىل ئارىلاشما ئۇرۇش مۇھىتىدا تۇرۇۋاتقان بولۇپ، ئۇچۇر ساھەسى بۇ رىقابەتتىكى ئەڭ ھالقىلىق مەيدانلارنىڭ بىرىگە ئايلاندى. سىرتقى كۈچلەر ئۆزلىرىنىڭ بايانلىرىنى ئىلگىرى سۈرۈش ئارقىلىق، ياۋروپا ھۆكۈمەتلىرى ۋە جەمئىيەتلىرىنىڭ تەدبىر بەلگىلەش ھەمدە ھەرىكەت قىلىش مۇھىتىنى شەكىللەندۈرۈشكە ئۈزلۈكسىز ئۇرۇنماقتا. گەرچە ئۇزۇندىن بۇيان ياۋروپادىكىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر سىستېمىسىدا، دۇنياۋى كۈچلەرنىڭ قايتىدىن تەقسىملىنىشى ۋە گېئوپولىتىكىلىق قۇتۇپلىشىش يۈزلىنىشى ھازىرقى زامان سىياسىي ئانالىزلىرىنىڭ مەركىزىي تېمىسىغا ئايلانماقتا. بولۇپمۇ يېقىندا ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى ۋە ئىسرائىلىيەنىڭ ئىرانغا قاراتقان ھەربىي زەربە بېرىش ھەرىكىتى، يەرشارى خاراكتېرلىك كۈچلەر ئويۇنىنىڭ يېڭى بىر سەھىپىسىنى ئاچتى. بۇ سىياسىي ۋەقەلىك مەزگىلىدە،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت شىنخۇا ئاگېنتلىقىنىڭ 2026-يىلى 8-مارتتىكى خەۋىرىگە ئاساسلانغاندا، خىتاي مەركىزىي كومىتېتى سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ۋاڭ يى 14-نۆۋەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىنىڭ 4-يىغىنىدىكى مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىدا «خىتاينىڭ تاشقى سىياسىتى ۋە تاشقى مۇناسىۋىتى» تېمىسىدا مۇھىم باياناتلارنى بەردى. مەزكۇر يىغىن خەلقئارا ۋەزىيەتتە يېڭىدىن ئوتتۇرىغا چىققان غايەت زورداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى كىرىش سۆز تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت خىتاينىڭ 2026-يىلى 3-ئاينىڭ 5-كۈنى مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىدا ئېلان قىلغان 15-بەش يىللىق پىلانىنىڭ لايىھەسى، پەقەت بىر دۆلەتنىڭ كەلگۈسى بەش يىللىق ئىقتىسادىي تەرەققىيات يۆنىلىشىنى بەلگىلەيدىغان ئادەتتىكى بىر ھۆججەت بولۇپلا قالماي، بەلكى 21-ئەسىردىكى يەرشارىۋى رىقابەتنىڭ ماھىيىتىنى، بولۇپمۇ خىتاي بىلەن ئامېرىكا ئوتتۇرىسىدىكى ئىستراتېگىيەلىك رىقابەتنىڭ يېڭىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت 2026-يىلى 5-مارت كۈنى، دۇنياۋى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە سىياسىي ئانالىز تورى بولغان «زامانىۋى دىپلوماتىيە» (Modern Diplomacy) دە ئېلان قىلىنغان، يېقىنقى زامان خەلقئارا سىياسەت ۋە دۆلەت مۇداپىئە ئىستراتېگىيەسى ساھەسىدىكى تونۇلغان مۇتەخەسسىس دوكتور نادىيە ھىلمى (Dr. Nadia Helmy) تەرىپىدىن يېزىپ چىقىلغان «باشقۇرۇلىدىغان بومبىغا تويۇندۇرۇش ئويۇنى: خىتاينىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك كومىتېتى 2026-يىلى 3-ئايدا ۋاشىنگتوندا ئۆزىنىڭ ئەڭ يېڭى يىللىق تەتقىقات نەتىجىسى بولغان «2026-يىللىق خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك دوكلاتى»نى رەسمىي ئېلان قىلدى. مەزكۇر يىللىق دوكلات يەرشارى مىقياسىدىكى دىنىي ئەركىنلىك ۋەزىيىتىگە ئومۇميۈزلۈك ئىلمىي باھا بەرگەن بولۇپ، مەخسۇس ھالدا خىتاينىڭ، بولۇپمۇ شەرقىيداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالىمىزدە ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىدىكى داڭلىق ئاقىللار ئامبىرى ستىمسون مەركىزىنىڭ (Stimson Center) خىتاي پىروگراممىسى مۇدىرى يۈن سۈن (Yun Sun) تەرىپىدىن يېزىلىپ،  2026-يىلى 5-مارت كۈنى «تاشقى ئىشلار» (Foreign Affairs) ژۇرنىلىدا ئېلان قىلىنغان «نېمە ئۈچۈن خىتاي ئىرانغا ياردەم قىلمايدۇ: بېيجىڭ تۈزۈمگە ئەمەس، نېفىتكە كۆڭۈل بۆلىدۇ»داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالە، پېتېرسون خەلقئارا ئىقتىساد ئىنستىتۇتىنىڭ تەتقىقاتچىسى چاد پ. بوۋن تەرىپىدىن يېزىلىپ، 2026-يىلى 3-ئاينىڭ 3-كۈنى مەزكۇر ئىنستىتۇتنىڭ ئورگان تور بېكىتىدە ئېلان قىلىنغان «خىتاي ئەمدى ئامېرىكا ئېكسپورت مەھسۇلاتلىرىنى سېتىۋالمايدۇ: كېيىنكى نۆۋەتلىك ترامپ-شى جىنپىڭ كېلىشىمى ئۈچۈن ساۋاقلارنى توغرا يەكۈنلەش» ناملىق مۇلاھىزە ماقالىسىنى مۇھاكىمە قىلىش ئاساسىداداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت كىرىش سۆز ۋە تەتقىقات ئارقا كۆرۈنۈشى بۇ ماقالە، ئوستىن خوڭ-ئېن ۋاڭ، ئېمىلىي لاترۇپ، مايكول س. چەيس ۋە ۋىليام مارسېللىنو قاتارلىق يۇقىرى دەرىجىلىك تەتقىقاتچىلار تەرىپىدىن ئورتاق يېزىلىپ، 2026 -يىلى 3-ئايدا ئامېرىكا راند ئەقىل ئامبىرى تەرىپىدىن رەسمىي ئېلان قىلىنغان «خىتاي خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ سۈنئىي ئەقىلگەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكادىكى داڭلىق ئاقىللار ئامبىرى بولغان جورجتاۋن ئۇنىۋېرسىتېتى «بىخەتەرلىك ۋە يېڭى تېخنىكىلار مەركىزى»نىڭ ئالىي تەتقىقاتچىلىرىدىن سام برېسنىك (Sam Bresnick)، ئېمېلىيا س. پروباسكو (Emelia S. Probasco) ۋە كول ماكفائۇل (Cole McFaul)  تەرىپىدىن ئورتاق يېزىلىپ، 2026-يىلى 2-مارت كۈنى خەلقئارادىكى نوپۇزلۇق سىياسەت ۋە ئىستراتېگىيە ژۇرنىلى بولغان «تاشقىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالىنىڭ ئاساسلىق مەقسىتى، يېقىندا يۈز بەرگەن ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن ئىسرائىلىيەنىڭ ئىرانغا قاراتقان قوشما ھەربىي ھۇجۇمىنىڭ يەرشارىۋى گېئوپولىتىكىلىق تەسىرلىرىنى چوڭقۇر ۋە سىستېمىلىق تەھلىل قىلىشتىن ئىبارەت. بۇ تېما پەقەت ئوتتۇرا شەرقتىكى بىر قېتىملىق ھەربىي توقۇنۇش بولۇپلا قالماستىن، بەلكى خەلقئارالىق كۈچلەر تەڭپۇڭلۇقىنى قايتىدىن ئېنىقلايدىغانداۋامىنى ئوقۇش ›

             كىرىش سۆز: رېي داليونىڭ ماكرو دەۋرىيلىككە ئاساسلانغان مەبلەغ سېلىش پەلسەپىسى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت دۇنياۋى ماكرو ئىقتىساد تەتقىقاتى ۋە خەلقئارالىق مەبلەغ سېلىش ساھەسىدىكى ئەڭ نوپۇزلۇق شەخسلەردىن بىرى، شۇنداقلا دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ خەتەردىن ساقلىنىش فوندى (Hedge Fund) بولغان «بىرىجۋوتېر كاپىتال باشقۇرۇش شىركىتى» نىڭ قۇرغۇچىسى رېي داليو تەرىپىدىنداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ئانالىز برۇكىڭس ئىنستىتۇتى جون ل. سورنتون خىتاي مەركىزىنىڭ تەتقىقاتچىسى كايىل چان (Kyle Chan) تەرىپىدىن «تاشقى ئىشلار» (Foreign Affairs) ژۇرنىلىنىڭ 2026-يىلى 27-فېۋرالدىكى سانىدا ئېلان قىلىنغان «خىتاي كۈتۈش ئارقىلىق غەلىبە قىلماقتا: بېيجىڭ قانداق قىلىپ مۆلچەرلىگىلى بولۇشچانلىقنى كۈچكە ئايلاندۇردى؟» ناملىق ماقالىنى ئاساس قىلىدۇ. ئاپتور ئامېرىكاداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت «ئامېرىكا سىياسەت تۈزگۈچىلىرى ئۈچۈن قوللانما: خىتاينىڭ دۆلەت خەۋپسىزلىكى قارارىنى چۈشىنىش» (Understanding China’s National Security Decisionmaking: A Primer for U.S. Policymakers) ناملىق بۇ ئىستراتېگىيەلىك دوكلات 2026-يىلى 2-ئايدا ئامېرىكادىكى دۇنياغا داڭلىق، سىياسەت ۋە دۆلەت مۇداپىئەسى ساھەسىدىكى باشلامچى ئاقىللار ئامبىرى بولغان راند شىركىتى تەرىپىدىن رەسمىي ئېلانداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت خىتاينىڭ دۆلەتلىك ئالىي ئاقىللار ئامبىرى ھېسابلانغان شىنخۇا ئاگېنتلىقى تەتقىقات يۇرتى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان «خەلقئارا ئەخلاقتا چىڭ تۇرۇپ، دۇنيادىكى قالايمىقانچىلىقلارغا تاقابىل تۇرۇشتا قول تۇتۇشۇش:  يەرشارىۋى ئىدارە قىلىشنى مەركەز قىلغان خىتاي لايىھەسى» ناملىق مەخسۇس تەتقىقات دوكلاتى، نۆۋەتتىكى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر سىستېمىسىدىكى ئۆزگىرىشلەر ۋە خىتاينىڭ دۇنياۋى تەرتىپكەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ياۋروپا تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشىنىڭ ئاسىيا پىروگراممىسى دىرېكتورى ئاندرېۋ سىمال (Andrew Small) تەرىپىدىن 2026-يىلى 24-فېۋرالدا ئېلان قىلىنغان «مېرزنىڭ بېيجىڭ زىيارىتى: خىتاينىڭ ‹مۇقىملىق› رىۋايىتىنى ئاغدۇرۇپ تاشلاش پۇرسىتى» ناملىق سىياسىي ئانالىزى نۆۋەتتىكى ياۋروپا ۋە خىتاي مۇناسىۋەتلىرىدىكى ئەڭ نازۇك بىر بۇرۇلۇش نۇقتىسىنى يورۇتۇپ بەرگەن. مەزكۇر دوكلاتتا گېرمانىيەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ پايتەختى ۋاشىنگتونغا جايلاشقان، دۇنيا خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ساھەسىدە ئەڭ كۈچلۈك تەسىر كۈچكە ئىگە ئاقىللار ئامبىرىنىڭ بىرى دەپ قارىلىدىغان ئاتلانتىك كېڭىشى 2026 (Atlantic Council) -يىلى 23-فېۋرال كۈنى دۇنيانىڭ سىياسىي ۋەزىيىتىگە دائىر بىر دوكلات ئېلان قىلدى. مەزكۇر ئورگاننىڭ رەئىسى ۋە باش ئىجرائىيە ئەمەلدارىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت يېقىندا ئامېرىكا ئىستراتېگىيە ۋە خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر تەتقىقات مەركىزىگە (CSIS) قاراشلىق ئاسىيا دېڭىز-ئوكيان سۈزۈكلۈك تەشەببۇسى (AMTI) تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان «ھەممىسى بىرلىكتە: خىتاينىڭ 2025-يىلىدىكى خەلق ئەسكەرلىرى» ماۋزۇلۇق تەتقىقات دوكلاتى جەنۇبىي خىتاي دېڭىزىدىكى بىخەتەرلىك ۋەزىيىتىنى چۈشىنىشتە ئىنتايىن مۇھىم ئاكادېمىك قىممەتكە ئىگە. مەزكۇر دوكلاتتا، سۈنئىي ھەمراھ سۈرەتلىرىنىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت كولومبىيە ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ سىياسىي پەنلەر پىروفېسسورى، داڭلىق سىياسەتسۇناس ئاندرېۋ ج. ناتان (Andrew J. Nathan) نىڭ 2026-يىلى 17-فېۋرالدا نوپۇزلۇق «خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر» (Foreign Affairs) ژۇرنىلىنىڭ مارت/ئاپرېل سانىدا ئېلان قىلىنغان «خىتاينىڭ ئاجىز كەلگۈسى: خىتاي كومپارتىيەسى قانچىلىك بىخەتەر؟» («China’s Fragile Future: How Secure Is the CCP?») ناملىق ماقالىسى،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت گېرمانىيەنىڭ ھامبۇرگدىكى ھېلمۇت شىمىت ئۇنىۋېرسىتېتى تەتقىقاتچىسى شتېفان مېسسىڭشلاگېر تەرىپىدىن قەلەمگە ئېلىنىپ، 2026-يىلى 2-ئاينىڭ 21-كۈنى گېرمانىيەدىكى نوپۇزلۇق مەتبۇئاتلاردىن بىرى بولغان «كۈندىلىك گېزىت» نىڭ تور بېتىدە ئېلان قىلىنغان «باش مىنىستىرنىڭ بېيجىڭ زىيارىتى: قىزىل گىلەملەر ۋە رەھىمسىز سانلىق مەلۇماتلار» ماۋزۇلۇق مۇلاھىزە ماقالىسى، گېرمانىيە ۋە ياۋروپا سىياسىتىدىكىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت دۇنيا سىياسىي ۋە دىپلوماتىيە سەھنىسىدە، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن ئىران ئوتتۇرىسىدىكى ئۇزۇن مۇددەتلىك، مۇرەككەپ ۋە كەسكىن سۈركىلىش پەقەت ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى يەككە زىددىيەت بولۇشتىن ئاللىبۇرۇن ھالقىپ، يەرشارى خاراكتېرلىك ئىستراتېگىيەلىك كۈچ سىنىشىشنىڭ يادرولۇق نۇقتىسىغا ئايلاندى. بۇ كىرىزىس نۆۋەتتە پەقەتلا يادرو پىروگراممىسى تالاش-تارتىشىدىنلا ئىبارەت بولماستىن،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر سىياسىي مۇلاھىزە ماقالىسىنىڭ ئاساسىي مەنبەسى نوپۇزلۇق تەھلىل ئورگىنى «bno IntelliNews» تەرىپىدىن يېزىلىپ «www.intellinews.com» تورىدا ئېلان قىلىنغان «بېيجىڭنىڭ ئوتتۇرا ئاسىيادىكى قەرز كونتروللۇقىنىڭ كېڭىيىشى» (Beijing’s expanding grip on Central Asian debt) ناملىق ئىستراتېگىيە دوكلاتىدۇر. دۇنيا بانكىسىنىڭ 2025-يىلى دېكابىردا ئېلان قىلغان «خەلقئارا قەرز دوكلاتى» (IDR)داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت دۇنيا سىياسىتىنىڭ ئەنە شۇ مۇرەككەپ ۋە ئۈزلۈكسىز ئۆزگىرىپ تۇرىدىغان شاھمات تاختىسىدا، بەزى دۆلەتلەرنىڭ تاشلىغان قەدەملىرى كىشىنى ھەقىقەتەن جەلپ قىلىدۇ. سەيىد پەزل ھەيدەر (Syed Fazl-e-Haider) نىڭ «ياۋرو-ئاسىيا كۈندىلىك كۆزەتكۈچىسى» (Eurasia Daily Monitor) ئۈچۈن يازغان ئەڭ يېڭى تەھلىلىدە تەكىتلەنگىنىدەك، ئەزەربەيجاننىڭ يېقىنقى مەزگىللەردىن بۇيان خىتاي خەلقداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت خەلقئارا سىياسەت ۋە ئىقتىساد ساھەسىدىكى نوپۇزلۇق ئاقىللار ئامبىرى «پېتېرسون خەلقئارا ئىقتىساد ئىنستىتۇتى» (PIIE) تەرىپىدىن 2026-يىلى 17-فېۋرال ئېلان قىلىنغان، تەتقىقاتچى مونىكا دې بوللې قەلىمىگە مەنسۇپ «ترامپنىڭ يېڭىچە مونرو تەلىماتى خىتايغا قارىتىلغان» ناملىق ماقالىسى، نۆۋەتتىكى يەرشارىۋى كۈچ تالىشىش ۋەزىيىتىنى چۈشىنىشتە ئىنتايىن مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە. مەزكۇرداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكادىكى ئەڭ نوپۇزلۇق ۋە تەسىر كۈچى ئەڭ يۇقىرى ئاقىللار ئامبارلىرىدىن بىرى بولغان «مىراس فوندى جەمئىيىتى» (The Heritage Foundation) نىڭ دۇگلاس ۋە سارا ئاللىسون نامىدىكى دۆلەت بىخەتەرلىك مەركىزى تەرىپىدىن 2026-يىلى 1-ئاينىڭ 16-كۈنى ئېلان قىلىنغان «TIDALWAVE: ئامېرىكا-خىتاي توقۇنۇشىدىكى ئىستراتېگىيەلىك پايدىلىنىش ۋە داۋاملاشتۇرۇش» ناملىق مەخسۇس دوكلات،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالە ئامېرىكىدىكى دۆلەت مۇداپىئەسى ۋە تاشقى سىياسەت تەتقىقات ساھەسىدىكى نوپۇزلۇق سەھنە بولغان «War on the Rocks» مۇنبىرىدە 2026-يىلى فېۋرالدا ئېلان قىلىنغان «خىتاي ئەمدى ئەلقائىدىنىڭ زەربە نىشانىغا ئايلاندى» ناملىق ئىلمىي ئەسەر ئاساسىدا پۈتۈلدى. يەر شارى خەۋپسىزلىكى ۋە قوراللىق گۇرۇپپىلار تەتقىقاتىدىكى كۆزگە كۆرۈنگەن ئەربابلارداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالە 2026-يىلىنىڭ بېشىدا يۈز بەرگەن يەرشارىۋى گېئوپولىتىك داۋالغۇشلار، بولۇپمۇ ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ ۋېنېزۇئېلاغا قاراتقان ھەربىي مۇداخىلىسى ۋە گىرېنلاندىيەنى ئۆزىگە قوشۇۋېلىش تەھدىتى ئارقا كۆرۈنۈشىدە، خەلقئارا مۇناسىۋەتلەردە بارلىققا كەلگەن يېڭى تەرتىپسىزلىك ۋە بۇنىڭ خىتايغا يارىتىپ بېرىۋاتقان ئىستراتېگىيەلىك پۇرسەتلىرىنى تەھلىل قىلىدۇ. ماقالىدە، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت 2022-يىلى 24-فېۋرالدا رۇسىيە فېدېراتسىيەسىنىڭ ئۇكرائىناغا قاراتقان كەڭ كۆلەملىك تاجاۋۇزچىلىق ئۇرۇشىنىڭ باشلىنىشى، ياۋروپا چوڭ قۇرۇقلۇقىدىكى بىر ھەربىي توقۇنۇشلا بولۇپ قالماستىن، بەلكى ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىنكى خەلقئارا تەرتىپنىڭ ئەڭ چوڭ سىناققا دۇچ كېلىشى ھېسابلىنىدۇ. بۇ ئۇرۇش سوۋېت ئىتتىپاقى يىمىرىلگەندىن كېيىنكى «تارىخنىڭ ئاخىرلىشىشى» توغرىسىدىكى خام خىياللارنىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت يېقىندا خەلقئارالىق نوپۇزلۇق ئاقىللار ئامبىرى ھېسابلىنىدىغان «ياۋرو-ئاسىيا ئوبزورى» (Eurasia Review) تورىدا ئېلان قىلىنغان، ئىسپانىيەلىك قانۇن ۋە خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر تەتقىقاتچىسى ئىئورىتز ئابېسىيا بېرمۇدېز قەلىمىگە مەنسۇپ «ياۋرو-ئاسىيانىڭ ھالقىلىق نۇقتىسى: 2026-يىلىدىكى كۈچ، ئۆزئارا باغلىنىش ۋە گېئوپولىتىكىلىق تەرتىپسىزلىك » ناملىق ماقالە، نۆۋەتتىكى خەلقئارا سىياسەت ئىلمىدە ئالاھىدە دىققەتداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت يېقىنقى مەزگىللەردە خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە رايون خەۋپسىزلىكى ساھەسىدە دىققەت قوزغىغان مۇھىم تېمىلارنىڭ بىرى، خىتاينىڭ ئوتتۇرا شەرق ۋە ئافرىقىدىكى ئەنئەنىۋى بولمىغان تەسىر كۈچىنىڭ كېڭىيىشىدۇر. بۇ جەھەتتە «Modern Diplomacy» (زامانىۋى دىپلوماتىيە) ژۇرنىلىدا، خىتاي سىياسىتى ۋە ئاسىيا ئىشلىرى بويىچە مۇتەخەسسىس، مىسىر بەنى سۇۋەيف ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ دوتسېنتى دوكتورداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ئانالىز ماقالىسى 2026-يىلى 2-ئايدا گېرمانىيەنىڭ مىيۇنخېن شەھىرىدە ئۆتكۈزۈلگەن 62-نۆۋەتلىك مىيۇنخېن خەۋپسىزلىك يىغىنى (MSC) دا، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ماركو رۇبىيونىڭ قىلغان سۆزلىرى، ئۆتكۈزگەن ئۇچرىشىشلىرى ۋە ئامېرىكا تاشقى سىياسىتىگە ئالاقىدار ئېلان قىلىنغان تۈرلۈك دوكلاتلارغا ئاساسەن تەييارلاندى. بۇ ماقالىنىڭ ئاساسىي مەنبەسى سۈپىتىدەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت كىرىش يېقىندا ئامېرىكىدىكى داڭلىق ئاقىللار ئامبىرى ئاتلانتىك كېڭىشى (Atlantic Council) تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان «2036-يىلغا مەرھابا: 450 نەپەر مۇتەخەسسىسنىڭ نەزىرىدە كەلگۈسى ئون يىللىق دۇنيا ۋەزىيىتى» ناملىق ئىستراتېگىيەلىك دوكلات خەلقئارا سىياسەت، بىخەتەرلىك ۋە ئىقتىساد ساھەسىدىكى تەتقىقاتچىلارنىڭ كۈچلۈك دىققىتىنى قوزغىدى. مەزكۇر دوكلات ئورگاننىڭ «Scowcroft» ئىستراتېگىيە ۋەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت نۆۋەتتىكى خەلقئارا ۋەزىيەتتە، ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىنكى 80 يىلدىن ئارتۇق ۋاقىت داۋامىدا شەكىللەنگەن لىبېرال خەلقئارا تەرتىپ مىسلى كۆرۈلمىگەن بىر تارىخىي بۇرۇلۇش نۇقتىسىغا كېلىپ قالدى. گېرمانىيەدە ئۆتكۈزۈلگەن 62-نۆۋەتلىك مىيۇنخېن خەۋپسىزلىك يىغىنى ھارپىسىدا ئېلان قىلىنغان «ۋەيران قىلىش ئاستىدا» (Under Destruction) ناملىق 2026-يىللىق دوكلات، دەل مۇشۇداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئ‍ابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر مۇھاكىمە ماقالىسىدە ئاساسلىق مەنبە قىلىپ پايدىلىنىلغان «يەرشارىۋى قايتا تەرتىپكە سېلىش: گېئوپولىتىك دۆلەتچىلىك سەنئىتى، ئىقتىسادىي پارچىلىنىش ۋە كۆپ قاتلاملىق دۇنيا تەرتىپىنىڭ ئانالىزى» (Global Reordering: Analysis of Geopolitical Statecraft, Economic Fragmentation and the Multiplex World Order) ناملىق ئانالىز دوكلاتى، خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە ئىستراتېگىيەلىك تەتقىقاتلارداۋامىنى ئوقۇش ›

ھوقۇقنىڭ مەركەزلىشىشى بىلەن ۋاكالەتچىلىك تۈزۈمى ئوتتۇرىسىدىكى قۇرۇلمىلىق زىددىيەت ئۈستىدە مۇھاكىمە ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر مۇھاكىمە ماقالىسىنىڭ ئاساسلىق تەتقىقات مەنبەسى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە سىياسىي ئانالىز ساھەسىدىكى نوپۇزلۇق نەشرىياتلاردىن بىرى بولغان ئامېرىكانىڭ «Foreign Policy» (تاشقى سىياسەت) ژۇرنىلىدا 2026-يىلى 9-فېۋرال كۈنى ئېلان قىلىنغان، خىتاي سىياسىي ۋەزىيىتىنى كۆزەتكۈچى داڭلىق ئانالىزچىداۋامىنى ئوقۇش ›

«بېيجىڭنىڭ ئۆسۈش مودېلى تېخىچە بۇزۇق ھالەتتە» ناملىق ماقالە ھەققىدە ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئ‍ابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكا تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشى تەرىپىدىن نەشر قىلىنىدىغان، خەلقئارا سىياسەت ۋە ئىقتىساد ساھەسىدىكى ئەڭ نوپۇزلۇق ژۇرناللارنىڭ بىرى ھېسابلىنىدىغان «تاشقى ئىشلار» ژۇرنىلىنىڭ 2026-يىلى 9-فېۋرالدىكى سانىدا، «Trivium China» تەتقىقات ئورگىنىنىڭ بازار تەتقىقاتى بۆلۈمى باشلىقى ۋە «خىتاي قەرزلىرىنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

2026-يىلى 9-فېۋرال ئېلان قىلىندى، 10-فېۋرال سائەت: 16:00 دە يېڭىلاندى. ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتىنىڭ ئۇيۇشتۇرۇشى، شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىنىڭ بىر قىسىم يۇقىرى دەرىجىلىك رەھبەرلىرى، تەتقىقاتچىلار، زىيالىيلار، دىنىي زاتلار ۋە بىر قىسىم مۇتەخەسسىسلەرنىڭ ئىشتىراك قىلىشى بىلەن 2026-يىلى 7-8-فېۋرال كۈنلىرى شىمالىي قىبرىس تۈرك جۇمھۇرىيىتىنىڭ گىرنە شەھىرىدە «5-نۆۋەتلىك شەرقىي تۈركىستان ئىستراتېگىيە يىغىنى» ئۆتكۈزۈلدى. دۇنيا سىياسىتىدىكى تۈپداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى  تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت يېقىنقى مەزگىللەردە ئامېرىكا-خىتاي ئىقتىساد ۋە خەۋپسىزلىك مەسىلىلىرىنى تەكشۈرۈش كومىتېتى (USCC)، بىرۇكىڭس ئىنستىتۇتى (Brookings Institution) ۋە باشقا نوپۇزلۇق خەلقئارالىق تەتقىقات ئورگانلىرى ئېلان قىلغان دوكلاتلار، خىتاينىڭ ئوتتۇرا شەرق سىياسىتىدە، بولۇپمۇ ئىران بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىدە يېڭى بىر باسقۇچقا قەدەم قويغانلىقىنى ئاشكارىلىماقتا. مەزكۇر تەتقىقاتلارنىڭ ئاساسىي تېمىسى، خىتاينىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت «خىمىيە ئىنژېنېرى» (The Chemical Engineer) ژۇرنىلىنىڭ 2026-يىلى 29-يانۋار سانىدا ئېلان قىلىنغان «ياۋروپانىڭ خىمىيە كىرىزىسى: شىنجاڭ، تەمىنلەش زەنجىرى ۋە كىشىلىك ھوقۇق» ناملىق ماقالە، نۆۋەتتە خەلقئارا سودا ۋە سىياسەت ساھەسىنىڭ قىزىق نۇقتىسىغا ئايلانغان خىتاينىڭ سانائەت سىياسىتى بىلەن غەرب دۇنياسىنىڭ ئىقتىسادىي مەنپەئەتى ئوتتۇرىسىدىكى كەسكىن زىددىيەتنى يورۇتۇپداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر مۇلاھىزە ماقالىسىدە، مىسىردىكى بەنى سۇۋەيف ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ سىياسىي پەنلەر دوتسېنتى، خىتاي سىياسىتى ۋە ئاسىيا ئىشلىرى بويىچە مۇتەخەسسىس دوكتور نادىيە ھېلمى (Dr. Nadia Helmy) تەرىپىدىن يېزىلغان ۋە 2026-يىلى 1-فېۋرال كۈنى «مودېرن دىپلوماتىيە» (Modern Diplomacy) تورىدا ئېلان قىلىنغان «خىتاي ئەنقەرەنىڭ لىۋان تۈركمەنلىرىگە يېقىنلىشىشىغا ئەگىشىپ، تۈركىيەنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالە ئامېرىكادىكى نوپۇزلۇق ئاقىللار ئامبىرى — ئىستراتېگىيە ۋە خەلقئارا تەتقىقات مەركىزى (CSIS) تەرىپىدىن 2026-يىلى 27-يانۋاردا ئېلان قىلىنغان، سېس گ. جونېس (Seth G. Jones) ۋە رىلېي مەككابې (Riley McCabe) قەلەمگە ئالغان «رۇسىيەنىڭ ئۇكرائىنادىكى تۈگىمەس ئۇرۇشى: خارابلىشىۋاتقان بىر كۈچنىڭ ئېغىر چىقىملىرى ۋە كىچىك نەتىجىلىرى»داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ئانالىز ماقالىسى ئامېرىكادىكى داڭلىق ئاقىللار ئامبىرى بولغان برۇكىڭس تەتقىقات ئورنىنىڭ خىتاي مەسىلىلىرى مۇتەخەسسىسى رايان خاس (Ryan Hass) تەرىپىدىن 2026-يىلى 1-ئاينىڭ 26-كۈنى ئېلان قىلىنغان بولۇپ، ئۇنىڭدا دونالد ترامپنىڭ ئىككىنچى قېتىم پىرېزىدېنتلىققا سايلانغاندىن كېيىنكى بىر يىللىق دىپلوماتىيەسى ۋە ئامېرىكا-خىتاي مۇناسىۋىتىنىڭ كەلگۈسى يۈزلىنىشى مۇلاھىزە قىلىنىدۇ.داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر ئىنستىتۇتى تەتقىقاتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكا ئىستراتېگىيە ۋە خەلقئارا تەتقىقات مەركىزى (CSIS) نىڭ مۇتەخەسسىسلىرى بوننىي لىن (Bonny Lin) ۋە بىرايان ھارت (Brian Hart) تەرىپىدىن تەييارلانغان تەھلىلىي ماقالىدە، ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ يېڭى دۆلەت مۇداپىئە ئىستراتېگىيەسى ۋە ئۇنىڭ خىتاي سىياسىتىدىكى ئۆزگىرىشلىرى ئەتراپلىق مۇھاكىمە قىلىنغان. 2026-يىلى 1-ئاينىڭ 23-كۈنى، ئامېرىكا دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىقىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ئانالىز ماقالىسى، دۇنيادىكى نوپۇزلۇق ئىستراتېگىيەلىك تەتقىقات ئورگانلىرىنىڭ بىرى بولغان ئامېرىكا راند (RAND) شىركىتى 2026-يىلى 1-ئايدا ئېلان قىلغان «يېڭى مىللەتلەر دەۋرى: سۈنئىي ئەقىل دەۋرىدىكى كۈچ ۋە ئەۋزەللىك» ناملىق دوكلاتىنى ئاساسىي مەنبە قىلغان. شۇنداقلا، تاشقى سىياسەت تەتقىقات ئىنستىتۇتى (FPRI) نىڭ 2026-يىلى 26-يانۋار ئېلان قىلغانداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ۋاشىنگتوندا يۈز بەرگەن زور سىياسىي ئۆزگىرىشتىن كېيىن، 2026-يىلى 23-يانۋاردا، يېقىندىلا نامى «مۇداپىئە مىنىستىرلىقى»دىن قايتىدىن «ئۇرۇش مىنىستىرلىقى» (Department of War) غا ئۆزگەرتىلگەن ئورگان تەرىپىدىن يېڭى «دۆلەت مۇداپىئە ئىستراتېگىيەسى» (NDS) ئېلان قىلىندى[1]. بۇ ھۆججەت پىرېزىدېنت ترامپنىڭ ئىككىنچى نۆۋەتلىك ۋەزىپە ئۆتەش مەزگىلىدىكى «ئامېرىكا بىرىنچى» تەسەۋۋۇرىنى ھەربىيداۋامىنى ئوقۇش ›

دۇنياۋى تەرتىپىنىڭ قايتا قۇرۇلۇشى ۋە «قەتئىي يەرشارىۋى رەھبەرلىك» ئىستراتېگىيەسى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئ‍ابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى تاشقى سىياسىتىنىڭ ئەڭ نوپۇزلۇق ئاقىللار ئامبىرى ھېسابلىنىدىغان تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشى (CFR) تەرىپىدىن 2026-يىلى 1-ئايدا ئېلان قىلىنغان «ئامېرىكا قايتا گۈللەندى: قەتئىي يەرشارىۋى رەھبەرلىكنىڭ بۈيۈك ئىستراتېگىيەسى» ناملىق 100-سانلىق ئالاھىدە دوكلات، نۆۋەتتىكى خەلقئارا ۋەزىيەتنىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت خەلقئارا سىياسەت سەھنىسىدە كۈچ تەڭپۇڭلۇقىنىڭ تېز سۈرئەتتە ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ، ئەنئەنىۋى خەلقئارالىق تۈزۈملەرنىڭ ئۈنۈمى ۋە كەلگۈسى ھەققىدە جىددىي مۇنازىرىلەر ئوتتۇرىغا چىقىۋاتىدۇ. بۇ ئانالىز ئاۋسترالىيە رادىيو-تېلېۋىزىيە شىركىتى (ABC) نىڭ داڭلىق ئوبزورچىسى لاۋرا تىڭگىل (Laura Tingle) تەرىپىدىن 2026-يىلى 21-يانۋاردا ئېلان قىلىنغان «كانادا باش مىنىستىرى كىچىك دۆلەتلەرنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

 ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكادىكى ئەڭ نوپۇزلۇق ئىستراتېگىيەلىك تەتقىقات مەركەزلىرىدىن بىرى بولغان ئاتلانتىك كېڭىشى (Atlantic Council) نىڭ مۇتەخەسسىسلىرى تەرىپىدىن تەييارلىنىپ، 2026-يىلى 1-ئاينىڭ 15-كۈنى ئېلان قىلىنغان «2026-يىلى سۈنئىي ئەقىلنىڭ گېئوپولىتىك ۋەزىيەتنى شەكىللەندۈرۈشىدىكى سەككىز خىل ئۇسۇل» ناملىق مەزكۇر دوكلات، نۆۋەتتىكى خەلقئارا سىياسەت بىلەن تېخنىكا تەرەققىياتىنىڭ گىرەلىشىش نۇقتىسىنى چوڭقۇر تەھلىلداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت كىرىش: «كۆز قاماشتۇرغۇچى» سانلارنىڭ ئارقىسىدىكى ھەقىقەت -2026يىلى 1-ئاينىڭ 17-كۈنى، خىتاينىڭ رەسمىي ئاگېنتلىقى «تەڭرىتاغ تورى»  مۇنداق بىر خەۋەرنى ئېلان قىلدى: «سانلاردىكى يېڭى ئۆزگىرىشلەر» : ئۇدا ئالتە يىل 100 مىلياردلىق ئۆتكەلنى بۆسۈپ ئۆتتى: شىنجاڭنىڭ 2025-يىلى سىرتقا ئەۋەتكەن ئېلېكتىر مىقدارى 1400 مىليارد كىلوۋات-سائەتتىن ئېشىپ كەتتى. -2025يىلىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئۈزۈلمەس خەۋپسىزلىك «شىنجاڭ دۆلەت خەۋپسىزلىك سىستېمىسى ۋە ئىقتىدارىنى زامانىۋىلاشتۇرۇش» (新疆国家安全体系和能力现代化) سۆزلەمى ياكى بايانى، ھازىرقى زامان  خىتاي دۆلەت قۇرۇلۇشى تۈرلىرىنىڭ ئەڭ مۇرەككەپ ۋە تالاش-تارتىش قوزغىغان تەرەپلىرىنىڭ بىرىنى ئىپادىلەيدۇ. بۇ ماقالىدا، بۇ سۆزلەمگە كۆپ خىل نەزەرىيەۋى نۇقتىدىن تەنقىدىي قاراپ چىقىلىدۇ ، دۆلەت خەۋپسىزلىك سۆزىنىڭ ئارقىسىدىكىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە گېئوپولىتىك رىقابەتلەر كۈنسايىن كەسكىنلىشىۋاتقان بىر پەيتتە، ئەنگلىيەدىكى دۇنياغا داڭلىق ئاقىللار ئامبىرى «چاسام ئۆيى» (Chatham House) نىڭ ئالىي تەتقىقاتچىسى جامېس كىنگې (James Kynge) تەرىپىدىن يېزىلغان «ۋېنېزۇئېلاغا قىلىنغان ھۇجۇم ئامېرىكا بىلەن خىتاينىڭ لاتىن ئامېرىكاسىدىكى رىقابىتىنىڭ كۈچىيىۋاتقانلىقىنى يورۇتۇپ بەردى» ناملىق دوكلات 2026-يىلى 1-ئاينىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ياۋروپا تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشى (European Council on Foreign Relations) 2026-يىلى 16-يانۋاردا «شىمالىي قۇتۇپ قىمارى: ياۋروپانىڭ گىرېنلاندىيەدىكى ئون كوزىرى» (Arctic hold’em: Ten European cards in Greenland) ناملىق دوكلاتنى ئېلان قىلىپ، ھازىرقى زامان خەلقئارا سىياسىتىدىكى ئەڭ جىددىي ۋە سەزگۈر مەسىلىلەرنىڭ بىرى ھەققىدىكى مۇھىم قاراشلارنى ئوتتۇرىغاداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ ماقالە يەرشارى ۋاقىت گېزىتى (环球时报) تەتقىقات ئورنى تەرىپىدىن 2026-يىلى 1-ئايدا ئېلان قىلىنغان «خىتاينىڭ ئوبرازى ۋە ئۇنى چۈشىنىش:  2025-يىللىق يەر شارىۋى تەكشۈرۈش» ناملىق دوكلاتنى ئاساس قىلىدۇ. 46 دۆلەتتە ئېلىپ بېرىلغان بۇ تەكشۈرۈش، خىتاينىڭ سىياسىي ئۇقۇملىرى، ئىقتىسادىي قۇدرىتى ۋە يەر شارىۋى تەسىر كۈچىگە بولغانداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت بۇ تەھلىلىي ماقالە ياپونىيەلىك يازغۇچى كاۋاكامى تاكېفۇمى (河浪武史)نىڭ 2026-يىلى 12-يانۋاردا دۇنيادىكى نوپۇزلۇق ئىقتىساد-سىياسەت گېزىتلىرىدىن بىرى بولغان «ياپونىيە ئىقتىساد گېزىتى» (Nihon Keizai Shimbun) دە ئېلان قىلىنغان «ترامپ ھەربىي كۈچكە تايىنىپ دۆلەتنى <تۇغ ئاستىدا ئۇيۇشتۇرۇش>نى نىشان قىلماقتا» ناملىق ئانالىزنى مەنبە قىلىدۇ. ئاپتور ماقالىسىدە ئامېرىكا قوشماداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ماقالە ئامېرىكادىكى داڭلىق ئىستراتېگىيەلىك تەتقىقات ئورگىنى — راند شىركىتى (RAND Corporation) نىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك خەلقئارا مۇداپىئە تەتقىقاتچىسى تىموتى ر. خىس (Timothy R. Heath) تەرىپىدىن يېزىلغان «خىتاي ئارمىيەسى ئۇرۇش قىلىش ئۈچۈن ئەمەس، سىياسەت ئۈچۈن قۇرۇلغان» (The Chinese Military Is Built for Politics, Notداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى ئاساسىي مەزمۇنى بۇ ماقالىدە، 2026-يىلى 1-ئاينىڭ 4-كۈنى خىتاي ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن شەرقىي تۈركىستاننىڭ خوتەن ناھىيەسىدە ئۆتكۈزۈلگەن «زو زۇڭتاڭنىڭ شىنجاڭنى قايتۇرۇۋېلىش جەريانىدىكى ئاخىرقى غەلىبە قىلغان ئۇرۇش ئورنى» (左宗棠收复新疆最后一战决胜地) ( زو زۇڭتاڭنىڭ شىنجاڭنى قايتۇرۇۋېلىش جەريانىدىكى ئاخىرقى غەلىبە قىلغان ئۇرۇش ئورنى) ۋە «زۇڭتاڭ راۋىقى»  (宗棠亭) (زۇڭتاڭ راۋىقى) ناملىق ئابىدىنىڭ ئېچىلىش مۇراسىمى،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار ئامېرىكا فېدېراتسىيە ھۆكۈمىتىنىڭ ئەڭ مۇھىم ئىستراتېگىيەلىك مەسلىھەتچى ئورگانلىرىنىڭ بىرى بولغان ئامېرىكا تەتقىقات ۋە تەرەققىيات جەمئىيىتى (RAND Corporation) نىڭ ئالىي سىياسىي تەتقىقاتچىسى، سىياسەت ئانالىزچىسى مايكىل ج. مازار (Michael J. Mazarr) تەرىپىدىن يېزىلغان «تېخنىكا ساھەسىدىكى يېتەكچىلىك ئورنىنى قايتىدىن قولغا كەلتۈرۈش ئۈچۈن توردىكى تاللاش خاراكتېرلىك بۆسۈش ئىستراتېگىيەسى»داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار مەزكۇر تەتقىقات ماقالىسىدا دۇنيادا ئالدىنقى قاتاردا تۇرىدىغان  سىياسىي خەتەرلەرنى ئانالىز قىلىش ئورگىنى «ياۋروئاسىيا گۇرۇھى» (Eurasia Group) تەرىپىدىن 2026-يىلى 1-ئايدا ئېلان قىلىنغان «2026-يىللىق ئاساسلىق خەتەرلەر» ناملىق ئىستراتېگىيەلىك دوكلاتنى ئاساس قىلىنىدۇ. دوكلاتتا ئىلگىرى سۈرۈلۈشىچە، 2026-يىلى يەر شارى خاراكتېرلىك سىياسىي، ئىقتىسادىي ۋە تېخنىكىلىق جەھەتتىكى چوڭ بۇرۇلۇش نۇقتىسىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى قىسقىچە مەزمۇنى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار بۇ ماقالىدە روبېرت مىچېلسنىڭ «ئولىگارخىيەنىڭ (ئىمتىيازلار سىنىپى) تۆمۈر قانۇنىيىتى» نەزەرىيەسى ئاساس قىلىنىپ، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ (خ ك پ) شەرقىي تۈركىستاندىكى ھۆكۈمرانلىقى «مۇستەملىكىچى ئولىگارخىيە» ۋە «مەدەنىيەت ۋە ئىرقىي يوقىتىش» نۇقتىسىدىن ئانالىز قىلىنىدۇ. مىچېلسنىڭ دېموكراتىك قۇرۇلمىلارنىڭ مۇقەررەر ھالدا ئولىگارخىيەلىشىدىغانلىقى ھەققىدىكى ئىددىئاسى، خ ك پداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار خەلقئارا سىياسىي سەھنىدە «مەڭگۈلۈك بىتەرەپ» دۆلەت سالاھىيىتى بىلەن تونۇلغان، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا دۇنيادىكى ئەڭ مۇھىم خەلقئارالىق تەشكىلاتلار ۋە دىپلوماتىيە مەركەزلىرىنىڭ جايلىشىش ئورنى بولغان شىۋېيتسارىيەنىڭ دۆلەت بىخەتەرلىك ئىستراتېگىيەسى، نۆۋەتتىكى يەرشارىۋى گېئو-سىياسىي ۋەزىيەتنىڭ «بارومېتىرى» دەپ قارىلىدۇ. 2025-يىلى 5-ئايدا شىۋېيتسارىيەنىڭ بېرن شەھىرىدە، شىۋېيتسارىيە فېدېراتسىيە ئىستىخبارات ئىدارىسى تەرىپىدىنداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار ئىنسانىيەت تارىخىدا زۇلۇمدىن قېچىپ، ئەركىنلىك ۋە دېموكراتىيە ھۆكۈم سۈرگەن غەرب ئەللىرىگە قەدەم سىغىنغان كىشىلەر، ئادەتتە جۇغراپىيەلىك چېگرالارنىڭ ئۆزلىرىنى قوغدايدىغان ئەڭ چوڭ قالقان ئىكەنلىكىگە ئىشىنىپ كەلگەن ئىدى. كىشىلەر ياۋروپاغا يېتىپ كەلسىلا، مۇستەبىت كۈچلەرنىڭ قولى يەتمەيدۇ، دەپ قارايتتى. بىراق، 21-ئەسىر ئاخبارات تېخنىكىسى دەۋرىدە، بۇ ئادەتلەنگەن«بىخەتەر ماكان» چۈشەنچىسىداۋامىنى ئوقۇش ›

يەر شارى كۈچ رىقابىتى، تەشكىلاتلار كىرىزىسى ۋە كەلگۈسى تەسەۋۋۇرى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار 2025-يىلى شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسىنىڭ خەلقئارا سەھنىدىكى ئورنىدا نېگىزلىك بۇرۇلۇش ھاسىل بولغان بىر يىل بولدى. ئۆتكەن يىللاردا خەلقئارا دىپلوماتىيە ساھەسىدە پەقەت «نارازىلىق بىلدۈرۈش» ياكى «تەنقىد قىلىش» بىلەنلا چەكلىنىپ قېلىۋاتقان پاسسىپ پوزىتسىيە، 2025 -يىلىغا كەلگەندە ئاكتىپ ھالدا «ھېسابداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار مەزكۇر ماقالە 2025-يىلىدىكى يەرشارىۋى ۋە رايون خاراكتېرلىك جۇغراپىيەلىك سىياسىي ئۆزگىرىشلەر ئارقا كۆرۈنۈشىدە، ئىران ئىسلام جۇمھۇرىيىتىنىڭ ئوتتۇرا ئاسىيا (غەربىي تۈركىستان) رايونىغا قاراتقان تاشقى سىياسىتىنىڭ ماھىيىتى، ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچلىرى ۋە ئىستراتېگىيەلىك نىشانلىرىنى ئانالىز قىلىدۇ. بولۇپمۇ 2025-يىلى ئىيۇندا يۈز بەرگەن ئىسرائىلىيە-ئىران توقۇنۇشى ۋە ئۇنىڭدىن كېيىنكى خەلقئارالىق يېتىم قالدۇرۇلۇش ۋەزىيىتىدە،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار قىسقىچە مەزمۇنى بۇ ماقالىدە بېيجىڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پىروفېسسورى ما روڭنىڭ (马戎) خىتاي تارىخىدىكى ئېتنىك بىرلىشىش جەريانىغا ۋە زامانىۋى «1644 تارىخ قارىشى» غا ئوخشاش يېڭىلىقچى ئېقىملارغا قاراتقان نۇقتىنەزەرلىرى ئانالىز قىلىنىدۇ. ماقالىنىڭ مەركىزى ئىدىيەسى، غەرب مەركەزلىك «دۆلەت-مىللەت» (nation-state) ۋە «مىللەتچىلىك»(nationalism) ئۇقۇملىرىنىڭ خىتاينىڭ تارىخىي «تيەنشيا» (ئاسمان ئاستى/يەر يۈزى) سىستېمىسىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار 2025-يىلى خەلقئارا سىياسىي تەرتىپنىڭ تۈپتىن ئۆزگىرىش ھاسىل قىلغان، كونا «يەر شارىلىشىش» ئەندىزىسىنىڭ ئاخىرلىشىپ، «تۈجۈپىلىك رايون خاراكتېرلىك رىقابەت» دەۋرىنىڭ رەسمىي باشلانغان يىلى بولۇپ قالدى. بىز قولىمىزدىكى ماتېرىياللارنى، جۈملىدىن ۋاڭ يىڭلياڭنىڭ ئامېرىكانىڭ «يېرىم شارنى سىزىپ ئىدارە قىلىش» ئىستىراتېگىيەسى ھەققىدىكى ئانالىزى بىلەن خې يۆنىڭ غەرب دۇنياسىدىكى «ئىككى چوڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار 2021-يىلىدىكى ھەربىي ئۆزگىرىشتىن كېيىن، بىرما (مىيانمار) دا قۇرۇلما خاراكتېرلىك تۈپ ئۆزگىرىش ۋە سىياسىي پارچىلىنىش ۋەزىيىتى شەكىللەندى. نۆۋەتتە بىرمادىكى ئىچكى توقۇنۇشلار سەۋەبىدىن زور كۆلەمدىكى ئىنسانپەرۋەرلىك كىرىزىسى يۈز بەرمەكتە، تەخمىنەن 18 مىليون كىشى ئىنسانپەرۋەرلىك ياردىمىگە موھتاج بولۇپ، 3.5 مىليوندىن ئارتۇق ئاھالە ماكانلىرىدىن ئايرىلدى. بۇ جەرياندا، بىرمانىڭ ئەڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ھانس ج. مورگېنتاۋنىڭ خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر نەزەرىيەسىنىڭ ئاساسى  دەپ قارىلىۋاتقان قىممەتلىك ئەسىرى «دۆلەتلەر ئوتتۇرىسىدىكى سىياسەت: كۈچ ۋە تىنچلىق كۈرىشى»گە تەقرىز ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار ھانس ج. مورگېنتاۋنىڭ «دۆلەتلەر ئوتتۇرىسىدىكى سىياسەت: كۈچ ۋە تىنچلىق كۈرىشى» ناملىق كىتابى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر نەزەرىيەسى ساھەسىدىكى «كىلاسسىك رېئالىزم» (Classical Realism) نىڭ ئاساسىنى سالغان، تەسىرى ئەڭ چوڭقۇرداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار ئامېرىكا دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىقى تەرىپىدىن 2025-يىلى 12-ئاينىڭ 24-كۈنى ئېلان قىلىنغان «خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىگە چېتىشلىق ھەربىي ۋە بىخەتەرلىك تەرەققىياتلىرى» ناملىق يىللىق دوكلات، 21-ئەسىرنىڭ بىرىنچى چارىكى ئاخىرلىشىۋاتقان پەيتتىكى يەر شارى گېئو-سىياسىي ۋەزىيىتىنىڭ تۈپتىن ئۆزگىرىۋاتقانلىقىنى نامايان قىلىدىغان ھالقىلىق ئىستراتېگىيەلىك ھۆججەتتۇر. مەزكۇر دوكلات پەقەت ھەربىي سانلىق مەلۇماتلارنىڭ  توپلىمى بولۇپلاداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار مەزكۇر ماقالىدا، 2025-يىلى 12-ئاينىڭ 20-كۈنى توكيودا ئۆتكۈزۈلگەن تۇنجى نۆۋەتلىك «ياپونىيە – ئوتتۇرا ئاسىيا باشلىقلار يىغىنى» نىڭ نەتىجىلىرى، ئىمزالانغان قوشما باياناتلار ۋە ئىستراتېگىيەلىك كېلىشىملەر گە ئاساسلىنىپ ياپونىيەنىڭ رايوندىكى يېڭىدىن كۈچەيگەن رولى ئانالىز قىلىنىدۇ. ماقالىدە ياپونىيەنىڭ كاربونسىزلاشتۇرۇش، سىيرەك مەدەنلەر  ۋە «ئوتتۇرا كارىدور» قاتارلىق ساھەلەردىكى تەشەببۇسلىرىنىڭ رايوندىكىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار قىسقىچە مەزمۇنى بۇ ماقالىدە، خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندا ئېلىپ بېرىۋاتقان دۆلەت كىملىكى قۇرۇلۇشى سىياسەتلىرىنىڭ رەقەملىك تاراتقۇ ۋاسىتىلىرى ئارقىلىق قانداق قانۇنلاشتۇرۇلۇۋاتقانلىقى ياكى يوللۇقلاشتۇرۇلۇۋاتقانلىقى تەنقىدىي نۇقتىئىنەزەردىن ئانالىز قىلىنىدۇ. ماقالىدە شى جىنپىڭ دەۋرىدە تېزلەشكەن «جۇڭخۇا مىللىتى ئورتاق گەۋدىسى» بايانىنىڭ  مەۋھۇم رېئاللىق (VR)، كۈچەيتىلگەن رېئاللىق (AR) ۋەمەخسۇس ياسالغانداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە يەرشارىۋى سىياسەت تەتقىقاتى ساھەسىدىكى دۇنياۋى نوپۇزغا ئىگە ئاقىللار ئامبىرى ھېسابلىنىدىغان لوۋىي ئىنستىتۇتى (Lowy Institute) نىڭ «تەرجىمان» (The Interpreter) ژۇرنىلىدا، 2025-يىلى 12-ئاينىڭ 18-كۈنى ئالىي تەتقىقاتچى ئالى ۋايىن (Ali Wyne) تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان «ۋاشىنگتوننىڭ خىتاي سىياسىتىگە قارىتا پىكىر بىرلىكى پارچىلانماقتا» ناملىق ماقالە، نۆۋەتتىكى خەلقئاراداۋامىنى ئوقۇش ›

خىتاينىڭ «ترامپ 2.0» دەۋرىدىكى سىياسىي ئىستراتېگىيەسى ھەققىدە مۇلاھىزە ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار ياۋروپادىكى ئەڭ نوپۇزلۇق خىتاي ۋەزىيىتىنى تەتقىق قىلىش ئورگانلىرىدىن بىرى بولغان مېركاتور خىتاي تەتقىقاتى ئىنستىتۇتى (MERICS) نىڭ ئالىي ئانالىزچىسى كىلاۋۇس سوڭ (Claus Soong) تەرىپىدىن 2025-يىلى 12-ئاينىڭ 17-كۈنى ئېلان قىلىنغان «كۈرەش سەنئىتى ۋە چوڭ كۈچلەر رىقابىتى: بېيجىڭنىڭ ترامپ 2.0داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار مەزكۇر ئانالىز ماقالىسى ئاۋسترالىيەدىكى لوۋىي ئىنستىتۇتى (Lowy Institute)، ئامېرىكا تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشى (Council on Foreign Relations) ۋە تەيۋەننىڭ نوپۇزلۇق ئىستراتېگىيەلىك ئانالىز مەنبەلىرى تەرىپىدىن يېقىنقى مەزگىللەردە ئېلان قىلىنغان دوكلاتلارنى ئاساس قىلغان ھالدا تەييارلاندى. ماقالىنىڭ تۈپ مەقسىتى، ھىندىستان بىلەن تەيۋەن ئوتتۇرىسىدىكى يېقىنلىشىشنى پەقەت ئىككى تەرەپلىك دىپلوماتىيە سۈپىتىدىلاداۋامىنى ئوقۇش ›

دۇنيا كۆپ قۇتۇپلاشتى خام خىيالى: يەرشارىۋى كۈچ تەقسىماتىدىكى رېئاللىق ۋە ئامېرىكانىڭ بەلگىلىگۈچىلىك رولىنىڭ ۋە  بىر قۇتۇپلۇقلۇقنىڭ سىجىللىقى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر نەزەرىيەسى ۋە يەرشارىۋى گېئو-سىياسەت ساھەسىدىكى نوپۇزلۇق تەتقىقاتچىلاردىن ستېفېن گ. برۇكس (Stephen G. Brooks) بىلەن ۋىليام ك. ۋولفورپ (William C. Wohlforth) نىڭ 2025-يىلى 12-دېكابىردا «Foreign Affairs» (تاشقىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى ئاساسىي مەزمۇنى بۇ ماقالىدە خىتاي دۆلەت تاراتقۇلىرىدا ئېلان قىلىنغان ۋە شەرقىي تۈركىستاننىڭ قۇمۇل ۋىلايىتى ئارا تۈرۈك ناھىيەسىدە قۇرۇلغان يۇقىرى سىغىملىق بىر ھىدروگېن زاۋۇتىنى مەركەز قىلغان خەۋەر تېكىستى، تەنقىدىي جەمئىيەتشۇناسلىق نۇقتىسىدىن ئانالىز قىلىنىدۇ. ماقالىنىڭ مەقسىتى، تېخنىكا ۋە سانائەت تەرەققىياتى سۈپىتىدە سۇنۇلغان بۇ خەۋەرنىڭ ئارقا كۆرۈنۈشىدىكى سىياسىي مەشروئىيەت قۇرۇلۇشىنى،داۋامىنى ئوقۇش ›

(شى جىنپىڭنىڭ دۆلەتنى خاتا يولغا باشلىغان  بەش چوڭ خاتا تونۇشى ئۈستىدە تەھلىل) ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار مەزكۇر ئىلمىي مۇھاكىمە ماقالىسى تەيۋەن دۆلەتلىك سىياسىي ئۇنىۋېرسىتېتى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر تەتقىقات مەركىزىنىڭ پېشقەدەم تەتقىقاتچىسى، خىتاي مەسىلىلىرى ۋە خەلقئارا ئىستراتېگىيە مۇتەخەسسىسى پروفېسسور سۇڭ گوچېڭ تەرىپىدىن يېزىلغان بولۇپ، «شى جىنپىڭنىڭ دۆلەتنى خاتا يولغا باشلىغانداۋامىنى ئوقۇش ›

«ياۋروپا قانداق قىلىپ ئۇتتۇرۇپ قويدى؟» ناملىق ماقالىگە تەقرىز ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە يەرشارىۋى سىياسەت ساھەسىدىكى ئەڭ نوپۇزلۇق ئاكادېمىك مۇنبەر ھېسابلىنىدىغان «تاشقى ئىشلار» (Foreign Affairs) ژۇرنىلىنىڭ تور بېتىدە 2025-يىلى 12-دېكابىر ئېلان قىلىنغان (2026-يىللىق يانۋار-فېۋرال سانى) «ياۋروپا قانداق قىلىپ ئۇتتۇرۇپ قويدى؟» (How Europe Lost) ناملىق ماقالە، غەرب دۇنياسىنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار دۇنيا سىياسىي سەھنىسىدە ئەڭ كۈچلۈك تەسىرگە ئىگە ئاقىللار ئامبىرىنىڭ بىرى بولغان ئەنگلىيەدىكى «Chatham House» (خان جەمەتى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ئىنستىتۇتى) تەرىپىدىن 2025-يىلى 12-دېكابىردا ئېلان قىلىنغان «2025-يىلى يەر شارى بىخەتەرلىك  تەھدىتكە تەرتىپى مەغلۇب بولدى: 2026-يىلى ھەل قىلغۇچ سىناقلار كېلىدۇ» ناملىق بۇ ماقالە، ھازىرقى زامان خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر تارىخىدىكىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى خەلقئارا ئىستراتېگىيەلىك تەتقىقات ساھەسىدە نوپۇزى يۇقىرى بولغان «جېيمىستوۋن فوندى جەمئىيىتى» (The Jamestown Foundation) نىڭ «خىتاي قىسقىچە ئاخباراتى» (China Brief) سەھىپىسىدە ئېلان قىلىنغان «خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ كېڭىيىۋاتقان قورال-ياراغ تىزگىنلەش كۈنتەرتىپى» ناملىق ماقالە ، نۆۋەتتىكى خەلقئارا خەۋپسىزلىك ۋەزىيىتىدە ئىنتايىن مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە. ماقالىنىڭ ئاپتورى كارنېگى خىتاي تەتقىقات مەركىزىنىڭ يادروداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار ئامېرىكادا نەشر قىلىنىدىغان نوپۇزلۇق ئىلمىي ۋە سىياسىي ژۇرنال «دۆلەتلىك ئوبزور» (National Review) نىڭ ئالىي تەتقىقاتچىسى، سابىق فېدېراتسىيە تەپتىشى ئاندرېۋ ك. ماككارتى (Andrew C. McCarthy) نىڭ «ترامپنىڭ خىتاي بىلەن تۈزگەن ئۆزەك ئېكسپورت كېلىشىمى ۋە ئامېرىكا دۆلەت بىخەتەرلىكىنىڭ سودىدا سېتىلىشى» ناملىق ماقالىسى، 2025-يىلى 12-ئاينىڭ 13-كۈنى ئېلان قىلىنغانداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار تەتقىقاتچى ئېللى-كاتارىنا پولكامپ (Elli-Katharina Pohlkamp) تەرىپىدىن قەلەمگە ئېلىنىپ، ياۋروپا تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشى (European Council on Foreign Relations) تەرىپىدىن 2025-يىلى 12-دېكابىردا ئېلان قىلىنغان «رىقابەتنى باشقۇرۇش: ياپونىيە-خىتاي ئوتتۇرىسىدىكى جىددىيلىك ۋە ياۋروپانىڭ تۇتۇشقا تېگىشلىك پوزىتسىيەسى» ناملىق ماقالە، نۆۋەتتىكى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ساھەسىدىكى ئەڭ ھالقىلىق نۇقتىلارنىڭ بىرىنى يورۇتۇپ بەرگەن مۇھىمداۋامىنى ئوقۇش ›

راند تەتقىقات ئورگىنىنىڭ شۇ ناملىق دوكلاتىنىڭ خۇلاسىسى 2025-يىلى ئامېرىكىدىكى دۇنياغا داڭلىق، پايدا ئالمايدىغان ۋە    تەرەپسىز تەتقىقات ئورگىنى بولغان راند شىركىتى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان «خىتاينىڭ سۇ كەلگۈسى: مۇھىم تەدبىرلەر، خىرىسلار ۋە مۇرەسسەلەر» ناملىق بۇ تەتقىقات دوكلاتى، ھازىرقى ۋە كەلگۈسىدىكى خىتاينىڭ سۇ بايلىقى مەسىلىسىنى كۆپ قاتلاملىق ۋە چوڭقۇر تەھلىل قىلغان مۇھىم ئىلمىيداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار مەزكۇر  ماقالىدە، 2025-يىلىنىڭ ئاخىرىدا ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ خىتايغا يۇقىرى ئىقتىدارلىق «ئېنۋىدىيە» (Nvidia) ئۆزەكلىرىنى سېتىپ بېرىشنى تەستىقلىشىدىن ئىبارەت يەرشارىۋى ئىستراتېگىيەلىك قارار  تەھلىل قىلىنىدۇ. ماقالىدە مەزكۇر قارارنىڭ تاشقى كۆرۈنۈشىدىكى سودا مەنپەئەتى بىلەن ئىچكى قاتلىمىدىكى گېئو-سىياسىي ھېساباتلار  يورۇتۇپ بېرىلىدۇ. «ئاتلانتىك كېڭىشى» (Atlantic Council)، «دۆلەت مەنپەئەتى»داۋامىنى ئوقۇش ›

«زايتېنۋېندې»نىڭ ئىستراتېگىيەلىك خىرىسلىرى ۋە تىرانس-ئاتلانتىك بىخەتەرلىككە كۆرسىتىدىغان تەسىرى ھەققىدە مۇھاكىمە ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار بۇ ماقالىدە، 2022-يىلى رۇسىيەنىڭ ئۇكرائىناغا قاراتقان كەڭ كۆلەملىك تاجاۋۇزچىلىقىدىن كېيىن، گېرمانىيە باش مىنىستىرى ئولاف شولز (Olaf Scholz) تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان «زايتېنۋېندې» (Zeitenwende – دەۋر بۆلگۈچ پەيت) ئىستراتېگىيەسىنىڭ گېرمانىيە دۆلەت مۇداپىئە سانائىتى ۋە بىخەتەرلىك قۇرۇلمىسىغاداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۆتمۈشنى قايتا ياساپ چىقىش: شەرقىي تۈركىستاندا ئىسلامنىڭ خىتايچىلاشتۇرۇلۇشى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار ئاساسىي مەزمۇنى بۇ ماقالىدە، خىتاي ئاخبارات ئاگېنتلىقى (CNS) تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان ۋە «شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر ئاكادېمىيىسى»نىڭ مۇئاۋىن باشلىقى يۈ شاڭپىڭ بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن سۆھبەت  مەنبە قىلىنىپ، خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى دىنىي سىياسەتلىرىنىڭ تارىخىي ۋە سۆزلەم ئاساسلىرى تەھلىلداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار ئىنسانىيەت جەمئىيىتى بۈگۈنكى كۈندە تارىختىكى سانائەت ئىنقىلابىدىن كېيىنكى ئەڭ زور قۇرۇلما خاراكتېرلىك ئۆزگىرىش باسقۇچىدا تۇرماقتا. بۇ ئۆزگىرىش پەقەت تېخنىكىنىڭ دەۋر بۆلگۈچ يېڭىلىنىشى جەھەتتە ئىپادىلىنىپ قالماستىن، بەلكى دۇنياۋى كۈچ تەڭپۇڭلۇقى، دۆلەتلەر ئارا مۇناسىۋەت ۋە ئىنسانىيەتنىڭ تەشكىللىنىش شەكلىنى قايتىدىن بەلگىلەيدىغان بىر ئۆزگىرىشتۇر. بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى تەرەققىيات پىروگراممىسىداۋامىنى ئوقۇش ›

خىتاينىڭ «ئوچۇق كودلۇق» ئىستراتېگىيەسىنىڭ شەرقىي تۈركىستان دەۋاسىغا يەتكۈزىدىغان خەۋپلىرى ۋە ئېلىپ كېلىدىغان پۇرسەتلىرى ھەققىدە مۇلاھىزە سۈنئىي ئەقىل ھۆكۈمرانلىقى ۋە يۇمشاق كۈچ رىقابىتى خىتاينىڭ «ئوچۇق كودلۇق» ئىستراتېگىيەسىنىڭ شەرقىي تۈركىستان دەۋاسىغا يەتكۈزىدىغان خەۋپلىرى ۋە ئېلىپ كېلىدىغان پۇرسەتلىرى ھەققىدە مۇلاھىزە ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار 2025-يىلى 25-ئىيۇل ئامېرىكادىكى نوپۇزلۇق ئىستراتېگىيە ۋە تاشقىداۋامىنى ئوقۇش ›

 ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتىتەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتارقىسقىچە مەزمۇنىبۇ ماقالىدە خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يۈرگۈزۈۋاتقان ئاسىمىلياتسىيە ۋە ئىرقىي قىرغىنچىلىق سىياسەتلىرىنى قانۇنلاشتۇرۇش ياكى رەسمىيلەشتۈرۈش مەقسىتىدە ئوتتۇرىغا قويغان رەسمىي بايانلىرى «تەنقىدىي دىسكۇرس ئانالىزى« (CDA) ئۇسۇلى ئارقىلىق تەھلىل قىلىنىدۇ. ماقالىنىڭ ئاساسلىق سانلىق مەلۇمات مەنبەسى، رەسمىي تاراتقۇ سۇپىسى «شىنداۋ» (Xindabao) دا 2025-يىلى 12-ئاينىڭ 1-كۈنى لى چاڭلىن (李昌林)داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار يىگىرمە بىرىنچى ئەسىرنىڭ بىخەتەرلىك پارادىگمىسى (ئەندىزىسى)، تېررورىزمنىڭ ئەنئەنىۋى چېگرالىرىدىن ھالقىپ رەقەملىك دۇنياغا يۆتكىلىشى بىلەن تۈپتىن ئۆزگىرىش ھاسىل قىلدى. تارىخىي جەرياندا تېررورىزم؛ بومبا ھۇجۇملىرى، قەستلەپ ئۆلتۈرۈش ۋە گۆرۈگە ئېلىۋېلىش قاتارلىق  زوراۋانلىق ئۇقۇملىرى بىلەن تەسۋىرلىنىدىغان فىزىكى بىر ھادىسە دەپ قوبۇل قىلىناتتى. ھالبۇكى، ئۇچۇر تېخنىكىلىرى، ئىنتېرنېت ۋە سۈنئىيداۋامىنى ئوقۇش ›

قانۇن تونىغا ئورانغان ئىدېئولوگىيە قەپىسى: شەرقىي تۈركىستاندا دىجىتال ساھەنىڭ  قايتا تەرتىپكە سېلىنىشى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار بۇ ماقالىدە، 2026-يىلى رەسمىي يولغا قويۇلىدىغان «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ تور مەدەنىيىتى قۇرۇلۇشى نىزامى» ئىجتىمائىي تىلشۇناسلىق نۇقتىسىدىن تەھلىل قىلىنىدۇ.  ماقالىدە، «قانۇن» تېكىستىنىڭ تېخنولوگىيە بەلگىلىمىسى بولۇشتىن ھالقىپ، قانداق قىلىپ ئىدېئولوگىيە قەپىسى سۈپىتىدە رولداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت ئامېرىكانىڭ دۆلەت مۇداپىئەسى ۋە يەر شارى ئىستراتېگىيەسىنى بەلگىلەشتە ھەل قىلغۇچ رول ئوينايدىغان داڭلىق ئاقىللار ئامبىرى RAND شىركىتىنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك خەلقئارا مۇداپىئە تەتقىقاتچىسى تىموتىي ر. ھىس (Timothy R. Heath) تەرىپىدىن يېزىلغان «خىتاينىڭ دۆلەت بىخەتەرلىكى: خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ دۆلەتنىڭ يادرولۇق مەنپەئەتلىرىنى قوغداشتىكى رولىنىڭ ئاجىزلىشى» ناملىقداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى |  تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت «ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسى »  (Uyghur Tribunal)؛ خەلقئارا دۆلەتلەر سىستېمىسى، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى (ب د ت) ۋە مەۋجۇت خەلقئارالىق ئەدلىيە ئورگانلىرىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يۈز بېرىۋاتقان ئېغىر كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكلىرىگە قارىتا سۈكۈت قىلغان ياكى ئۈنۈملۈك تەدبىر قوللانمىغان بىر تارىخىي پەيتتە، پۇقرالار جەمئىيىتىنىڭ ئادالەت ئىزدەشداۋامىنى ئوقۇش ›

 ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى ئەلانۇر ئەتتار 2025-يىلىنىڭ ئاخىرىغا كەلگەندە، يەرشارى سىياسىي سەھنىسىدە غەرب بىلەن خىتاي ئوتتۇرىسىدىكى رىقابەت يېڭى بىر باسقۇچقا قەدەم قويدى. ستانفورد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ سىياسەت بىلىملىرى دوكتور نامزاتى، 2025-يىللىق «Perry World House-Foreign Affairs» يېڭى تەتقىقاتچىلار مۇكاپاتىنىڭ ساھىبى ئالىسىيا ر. چېن (Alicia R. Chen) تەرىپىدىن يېزىلغان «خىتايچە ئالاھىدىلىككە ئىگە تاشقى ياردەم ۋەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت قىسقىچە مەزمۇنى: مەزكۇر ماقالە «IntelliNews» تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان 2025-يىللىق ئىقتىسادىي سانلىق مەلۇماتلارنى ئاساس قىلىپ، خىتاينىڭ ئوتتۇرا ئاسىيا بىلەن بولغان سودا سوممىسىنىڭ زورىيىشى ۋە بۇنىڭ ئارقىسىدىكى سىياسىي-ئىقتىسادىي ھەرىكەتلەندۈرگۈچ ئامىللارنى ئانالىز قىلىدۇ. ماقالىدە، خىتاينىڭ رايوندىكى ئىقتىسادىي تەسىرىنىڭ كۈچىيىشى، بولۇپمۇ يېشىل ئېنېرگىيە ۋە ئۇل-ئەسلىھە ساھەسىدىكى سېلىنمىلارنىڭداۋامىنى ئوقۇش ›

خىتاينىڭ يېڭى دەۋردىكى قورال-ياراغلارنى تىزگىنلەش ھەققىدىكى «ئاق تاشلىق كىتاب»ىنىڭ شىفىرلىرى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار ئېلان قىلىنغان پەيتتىن باشلاپ خەلقئارا سىياسىي ساھەدىكىلەر تەرىپىدىن ئەستايىدىل كۆزىتىلىۋاتقان «يېڭى دەۋردىكى خىتاينىڭ قورال-ياراغنى تىزگىنلەش، قورالسىزلىنىش ۋە كېڭىيىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش» ناملىق ئاق تاشلىق كىتاب، خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پەقەتلا بىر سىياسەت ھۆججىتى بولۇشتىن ھالقىپ، 21-ئەسىر يەرشارىداۋامىنى ئوقۇش ›

خىتايدا ئىقتىساد ۋە سانائەت: تاشقى سودا غەلىبىلىرى ۋە ئىچكى بازارنىڭ ۋەيران بولۇشى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار خىتاي ئىقتىسادى 2026-يىلى پەرەزلىرىدە دۇنيا سەھنىسىدە ئۆزىگە ئىشەنگەن بىر دۆلەتنى تەسۋىرلىمەكتە. دونالد ترامپنىڭ ئامېرىكا پىرېزىدېنتى سۈپىتىدە ۋەزىپە باشلىشى بىلەن قوزغالغان سودا ئۇرۇشلىرىدا، بېيجىڭ ھۆكۈمىتى ئامېرىكا تاموژنا باجلىرىغا قارشى ئۈنۈملۈك قارشىلىق كۆرسەتتى ۋە «قۇتۇلۇشداۋامىنى ئوقۇش ›

 ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت مەزكۇر ئانالىز ماقالىسى، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى پىرېزىدېنتى تەرىپىدىن 2025-يىلى 5- نويابىردا (بۈگۈن) ئېلان قىلىنغان «دۆلەت خەۋپسىزلىك ئىستراتېگىيەسى» (NSS) ناملىق ھۆججەتنى ئاساسىي مەنبە قىلىپ تۇرۇپ يېزىلدى. ماقالىدە، مەزكۇر ئىستراتېگىيەنىڭ ئامېرىكانىڭ تاشقى سىياسىتىدىكى تۈپ بۇرۇلۇش نۇقتىلىرى، «لىبېرال ئىدېئولوگىيە» دىن «پىراگماتىك رېئالىزم» غا ئۆتۈش جەريانى، بولۇپمۇداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار 21-ئەسىرنىڭ بىرىنچى چارىكىنى ئارقىمىزدا قالدۇرۇۋاتقان مۇشۇ پەيتتە، خەلقئارالىق بىخەتەرلىك قۇرۇلمىسى تۈپتىن ئۆزگىرىش ياساۋاتىدۇ. ئەنئەنىۋى ئۇرۇش نەزەرىيەلىرى ئۆز ئورنىنى ئارىلاشما تەھدىتلەر، ئىقتىسادىي  ئېمبارگولار ۋە ئەڭ مۇھىمى «تەمىنات زەنجىرى ئۇرۇشى»غا بوشاتماقتا. سانا خان تەرىپىدىن 2025-يىلى 28-نويابىردا يېزىلغان «ئۇچقۇلار، سىيرەك مېتاللار ۋە خەتەر: خىتاي يەرشارىۋى ھەربىي كۈچىنى قانداقداۋامىنى ئوقۇش ›

خىتاينىڭ «ئوچۇق كودلۇق» ئىستراتېگىيەسىنىڭ شەرقىي تۈركىستان دەۋاسىغا يەتكۈزىدىغان خەۋپلىرى ۋە ئېلىپ كېلىدىغان پۇرسەتلىرى ھەققىدە مۇلاھىزە ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت 2025-يىلى 25-ئىيۇل ئامېرىكادىكى نوپۇزلۇق ئىستراتېگىيە ۋە تاشقى سىياسەت ژۇرنىلى «تاشقى ئىشلار» (Foreign Affairs)  جورجتاۋن ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ بىخەتەرلىك ۋە يېڭىدىن گۈللىنىۋاتقان تېخنىكا مەركىزىنىڭ تەتقىقاتچىلىرى ئوۋېن ج. دانىيېلس (Owen J. Daniels)داۋامىنى ئوقۇش ›

ئىشغال ئاستىدىكى شەرقىي تۈركىستاندا ئىجرا قىلىنىشقا باشلىغان  ئۇچۇر تىزگىنلەش  يېڭى قانۇن-نىزاملىرى توغرىسىدا ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار                                       خىتاي كوممۇنىستلار پارتىيەسى (خ ك پ) باشقۇرۇشىدىكى ئاتالمىش «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى» خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى تەرىپىدىن 2025-يىلى 26-نويابىردا قوبۇل قىلىنغان ۋە 2026-يىلى 1-مارتتىن باشلاپ ئىجرا قىلىنىدىغانلىقى ئېلان قىلىنغان «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونومداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئېنىستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار خىتاي كوممۇنىست پارتىيەسىنىڭ (خ ك پ) يېقىندا ئۆتكۈزۈلگەن ۋە 20-نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتىنىڭ ئەڭ ھالقىلىق يىغىنلىرىدىن بىرى سۈپىتىدە خاتىرىلەردىن ئورۇن ئالغان «تۆتىنچى ئومۇمىي يىغىنى» (Fourth Plenum)، خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ۋە سىياسەتشۇناسلىق ساھەسىدە كۈچلۈك ئىنكاس قوزغىدى. «Brookings»  (بىرۇكىڭس) ئېنىستىتۇتى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان، جوناتان  ئا. سزىن (Jonathan A. Czin)داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار ئانجېلا شۈ (Angela Xu) تەرىپىدىن 2025-يىلى 27-نويابىردا يېزىلغان «ئۆزگىرىۋاتقان خەلقئارا تەرتىپ: تەتقىقاتلارغا ئومۇمىي نەزەر» (The Evolving International Order: A Literature Review) ناملىق ماقالە، يەرشارى ئىقتىسادىي ۋە سىياسىي سىستېمىسى بېشىدىن ئۆتكۈزۈۋاتقان ئازابلىق ئۆزگىرىش مۇساپىسىنى، بۇ دەۋرنىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى مەتبۇئاتلىرىدىن بولغان «The Economist» ۋە «Financial Times»تاداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار يەر شارىدىكى كۈچلەر تەڭپۇڭلۇقى قايتىدىن شەكىللىنىۋاتقان، بىر قۇتۇپلۇق دۇنيا تەرتىپىدىن كۆپ قۇتۇپلۇق ۋە مۇرەككەپ بىر قۇرۇلمىغا قاراپ تەرەققىي قىلىۋاتقان 21-ئەسىرنىڭ ئىككىنچى پەسلىدە، خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى تۇتقان يول خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ئىلمىنىڭ ئەڭ مۇھىم تەتقىقات ساھەلىرىدىن بىرىنى تەشكىل قىلىدۇ. ياۋروپانىڭ خىتاي مەسىلىسى تەتقىقات ساھەسىدىكى ئەڭ نوپۇزلۇق ئاقىللارداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنسىتىتۇتى  تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار ئاسىيا-تىنچ ئوكيان گېئوسىياسىيسىدا «بىتەرەپلىك» ۋە «ئەمەلىيەتچىللىك» دېيىلگەندە كىشىنىڭ خىيالىغا كېلىدىغان تۇنجى ئاكتىيور سىنگاپوردۇر. ھالبۇكى، 2025-يىلىنىڭ ئاخىرقى پەسلىدە، Bloomberg يېڭى ئىقتىساد مۇنبىرى ۋە ئۇنىڭدىن كېيىنكى دىپلوماتىك ئالاقىلەردە سىنگاپور باش مىنىستىرى لاۋرېنس ۋوڭ (Lawrence Wong) قوللانغان رىتورىك خىتاپ، نورمال دىپلوماتىك رامكىنىڭ سىرتىغا چىققانلىق بولۇپ چوڭقۇر ئەندىشەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تەھرىرى: ئەلانۇر ئەتتار يىگىرمە بىرىنچى ئەسىرنىڭ دەسلەپكى چارىكىدە يەرشارىۋى كۈچ تەڭپۇڭلۇقىغا قايتىدىن ئېنىقلىما بېرىلىشى بىلەن سوغۇق ئۇرۇشنىڭ ئاخىرلىشىشى بىلەن ئېلان قىلىنغان «تارىخنىڭ ئاخىرى» تېزىسى كۈچتىن  قالدى. بۈگۈنكى  دۇنيا،  رىقابىتىنىڭ مەركىزىي نۇقتىسى «ئىقتىساد ۋە تېخنىكا» بولۇۋاتقان،ھەربىي ۋە دىپلوماتىيەدىمۇ تىغمۇ-تىغ رىقابەتلىشىۋاتقان ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى (ئامېرىكا) بىلەن خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى خىتاي كوممۇنىست پارتىيەسى (خ ك پ) سىياسىي بىيۇرو ئەزاسى ۋە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ۋاڭ يىنىڭ تاجىكىستان، قىرغىزىستان ۋە ئۆزبېكىستاننى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئوتتۇرا ئاسىيا زىيارىتى، خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر سەھنىسىدە ئادەتتىكى بىر دىپلوماتىك ئۇچرىشىشتىن كۆپ ھالقىغان مەنىلەرگە ئىگە. زىيارەتنىڭ ۋاقتى، تاللانغان دۆلەتلەر، مۇزاكىرە قىلىنغان تېمىلار ۋە دىققەتنى تارتىدىغان شەكىلدەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى رۇسىيەنىڭ 2022-يىلى ئۇكرائىناغا قاراتقان كەڭ كۆلەملىك تاجاۋۇزچىلىق ئۇرۇشى يىگىرمە بىرىنچى ئەسىردىكى ئەڭ قانلىق ۋە ئەڭ مۇقىمسىزلىقنى ئۇلغايتقۇچى ئۇرۇشلارنىڭ بىرى سۈپىتىدە داۋاملىشىۋاتقان بىر پەيتتە، خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ تىنچلىق بەرپا قىلىش تىرىشچانلىقلىرىمۇ ئۈزلۈكسىز داۋاملاشماقتا. بۇ ئىزدىنىشلەر ئادەتتە تەرەپلەرنىڭ ئىگىلىك ھوقۇقى ۋە خەلقئارا قانۇن رامكىسىدا ئېلىپ بېرىلىۋاتقان بولسىمۇ، ئاندا-ساندا ئادەتتىكىدىن ھالقىغان،داۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى بۇ  ماقالە ئانىكا پاندا (Anika Panda) تەرىپىدىن يېزىلىپ، 2025-يىلى 20-نويابىردا خەلقئارالىق مۇناسىۋەتلەر ۋە دىپلوماتىيە ساھەسىدىكى نوپۇزلۇق سۇپا بولغان «زامانىۋى دىپلوماتىيە» (Modern Diplomacy)  ناملىق تور بېكىتىدە ئېلان قىلىنغان «نېرۋىنىڭ قورالغا ئايلاندۇرۇلۇشى : نېرۋا تېخنولوگىيەسى ھەربىي ساھەدە ئىنسانىيەتنىڭ چەك–چىگرىلىرىنى قانداق خىرەلەشتۈرۈۋاتىدۇ» ناملىق ماقالىنى مۇھاكىمە قىلىش ئاساسىدا يېزىلغان بىر تەھلىلداۋامىنى ئوقۇش ›

ئىستراتېگىيەلىك شاھمات ۋە نازۇك تەڭپۇڭلۇقلار: خىتاي، رۇسىيە ۋە شىمالىي كورېيەنىڭ يېڭى دۇنيا تەرتىپى ئورنىتىش ئۇرۇنۇشى «NIDS خىتاي خەۋپسىزلىك دوكلاتى 2026» ناملىق دوكلاتنىڭ قىسقىچە مەزمۇنى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى ياپونىيەنىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى ئىستراتېگىيەلىك تەتقىقات مەركەزلىرىدىن بىرى بولغان دۆلەت مۇداپىئە تەتقىقات ئىنستىتۇتى (NIDS) تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان «NIDS خىتاي خەۋپسىزلىك دوكلاتى 2026: تەڭپۇڭسىز ھەمكارلىقداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى قىسقىچە مەزمۇنى بۇ ماقالىدە، 2025-يىلى 11-ئاينىڭ 17-كۈنى خىتاي  پارتىيە مەركىزى كومىتىتى <شىنجاڭ> پارتكومى تەرىپىدىن ئۈرۈمچىدە ئۆتكۈزۈلگەن «پەن-تېخنىكىدا يېڭىلىق يارىتىش يىغىنى» نىڭ سۆز ئىبارىلىرى ۋە سىياسەت نەتىجىلىرى ئانالىز قىلىنىدۇ.  رەسمىي خەۋەر تېكىستىدە تىلغا ئېلىنغان «تېخنىكىلىق بۆسۈش»، «تالانت ئىگىلىرىنى يۆتكەپ ئىشلىتىش» ۋە «بىخەتەرلىك» ئۇقۇملىرى، كۆچمەن مۇستەملىكىچىلىكى (settler colonialism)، رەقەملىكداۋامىنى ئوقۇش ›

ئامېرىكا-خىتاي ئىقتىساد ۋە بىخەتەرلىكنى تەكشۈرۈش كومىتېتى (USCC) نىڭ 2025-يىللىق دۆلەت مەجلىسى دوكلاتىغا ئاساسەن ئىستراتېگىيەلىك بۆلۈنۈش ۋە يېڭى سوغۇق ئۇرۇشنىڭ ئاناتومىيەسى ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى-خىتاي ئىقتىسادىي ۋە بىخەتەرلىكنى تەكشۈرۈش كومىتېتى (USCC) تەرىپىدىن تەييارلانغان ۋە 2025-يىلى نويابىردا 119-نۆۋەتلىك دۆلەت مەجلىسىنىڭ بىرىنچى يىغىنىغا سۇنۇلغان «2025-يىللىق دوكلات»، خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ئەدەبىياتى ۋە يەرشارىداۋامىنى ئوقۇش ›

ئوتتۇرا ئاسىيانىڭ گېئوپولىتىكىلىق كەلگۈسى: ئارقا سەپ تەمىنات كارىدورلىرى ۋە چوڭ دۆلەتلەر رىقابىتى توغرىسىدا ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى بۇ ماقالە داررېن سپىنك تەرىپىدىن يېزىلغان ۋە 2025-يىلى 19-نويابىردا «The National Interest» ژۇرنىلىنىڭ «يىپەك يولى رىقابىتى» ناملىق بىلوگ سەھىپىسىدە ئېلان قىلىنغان «نېمە ئۈچۈن ئارقا سەپ تەمىنات كارىدورلىرى ئوتتۇرا ئاسىيا ئويۇنىنى بەلگىلەيدۇ؟» ناملىق ماقالىسىنى مۇھاكىمەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى كىرىش               شەرقىي تۈركىستاندىكى سۇ تەقسىماتىدىكى ئادالەتسىزلىك ۋە مۇستەملىكىچىلىك شەرقىي تۈركىستان ئۆزىنىڭ ئىستراتېگىيەلىك مۇھىم جۇغراپىيەلىك ئورنى، مول ئېنېرگىيە ۋە مەدەن ۋە باشقا تەبىئىي بايلىقلىرى شۇنداقلا ئوتتۇرا ئاسىيا بىلەن بولغان سودا ۋە گېئو-سىياسىي ئالاقىسى سەۋەبىدىن، خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى (خ خ ج) ئۈچۈن تارىختا ۋە بۈگۈنكى كۈندە ئىنتايىن مۇھىمداۋامىنى ئوقۇش ›

(تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشى خىزمەت گۇرۇپپىسى دوكلاتىغا باھا) ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشى (Council on Foreign Relations – CFR) تەرىپىدىن 2025-يىلى 30-ئۆكتەبىردە «83-نومۇرلۇق خىزمەت گۇرۇپپىسى دوكلاتى» نامىدا ئېلان قىلىنغان «ئامېرىكا ئىقتىسادىي بىخەتەرلىكى: كەلگۈسىدىكى تېخنولوگىيەلەر مۇسابىقىسىدە غەلىبە قىلىش» (U.S. ECONOMIC SECURITY: Winning the Race for Tomorrow’s Technologies) سەرلەۋھەلىك دوكلات، ئامېرىكا قوشماداۋامىنى ئوقۇش ›

ئىستراتېگىيەلىك يېقىنلىشىش، مىش-مىش پاراڭلار ۋە گېئوپولىتىكىلىق رېئاللىقلار ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى بۇ ماقالىدە سۈرىيەدە بەششار ئەسەد ھاكىمىيىتى ئاغدۇرۇلغاندىن كېيىن قۇرۇلغان يېڭى ئۆتكۈنچى ھۆكۈمەت بىلەن خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتلەرنىڭ قايتىدىن شەكىللىنىش جەريانىنى مۇھاكىمە قىلىنىدۇ.  سۈرىيە ۋاقىتلىق ھۆكۈمىتى تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ئەسەد ھەسەن شەيبانىنىڭ بېيجىڭغا قىلغان مۇھىم زىيارىتىنى مەركەز قىلىپ، سۈرىيە يېڭىداۋامىنى ئوقۇش ›

(كارنىگى دوكلاتىغا باھا) ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى شىنا چېستنۇت گرېيتېنس، ئىسساك كاردون ۋە كامېرون ۋالتز تەرىپىدىن يېزىلىپ، كارنىگى خەلقئارا تىنچلىق فوندى تەرىپىدىن 2025-يىلى نويابىردا ئېلان قىلىنغان «خىتاينىڭ خەلقئارالىق ساقچى تەربىيلىشى: يەر شارىۋى ئىزلىرى» ناملىق دوكلات، بېيجىڭ ھۆكۈمىتىنىڭ يېقىنقى يىگىرمە يىلدا خۇپىيانە ئەمما قەتئىيلىك بىلەن بەرپا قىلغان يەر شارىۋى بىخەتەرلىك تورىنى بۈگۈنگەداۋامىنى ئوقۇش ›

ئاپەت، ھەقىقەت ۋە سۈكۈت (پىروفېسسور لۇئىس رېنې بېرېسنىڭ ئامېرىكا تاشقى سىياسىتى ۋە دۇنيا سىستېمىسىدىكى قالايمىقانچىلىق ھەققىدىكى قاراشلىرى ئۈستىدە ئانالىز) ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى بۇ ماقالە پۇردۇ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ خەلقئارا قانۇن پەنلىرى بويىچە پەخرىي پىروفېسسورى لۇئىس رېنې بېرېس تەرىپىدىن يېزىلىپ، 2025-يىلى 15-نويابىر ئېلان قىلىنغان ˝Calamity, Truth and Silence: America and World-System Chaos˝  [ئاپەت،داۋامىنى ئوقۇش ›

(ئىككىلىنىشلەر ۋە كەلگۈسى ھەققىدە ئانالىز) ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى  بۇ سىياسىي ئانالىزدا، گېرمانىيە مەتبۇئاتلىرىدا ئېلان قىلىنغان ئۈچ مۇھىم خەۋەرنى ئاساس قىلىپ، گېرمانىيەنىڭ خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى بىلەن بولغان مۇرەككەپ ۋە كۆپ قاتلاملىق مۇناسىۋىتى،  يۇقىرى دەرىجىلىك دىپلوماتىك زىيارەتلەرنى چۆرىدەپ چوڭقۇر تەھلىل قىلىنىدۇ. تەكشۈرۈلگەن بىرىنچى مەنبە، «Kurier»  گېزىتىنىڭ 2025-يىلى 13-نويابىر ئېلان قىلغان «باش مىنىستىرداۋامىنى ئوقۇش ›

خىتاينىڭ «پىشقەدەم ئاقساقاللار» دەۋرىنىڭ ئاخىرلىشىشى خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى  مەسلىھەتچى ئاقساقاللىرى شى جىنپىڭنى نېمە ئۈچۈن توختىتىپ قالالمايدۇ؟ ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى بۇ تەھلىل خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى مەركىزىي پارتىيە مەكتىپىنىڭ سابىق ئالىي دەرىجىلىك مۇئاۋىن مۇھەررىرى ۋە ياۋرو-ئاسىيا گۇرۇھىنىڭ سابىق سىياسىي مەسلىھەتچىسى دىڭ يۈۋېن تەرىپىدىن يېزىلغان، 2025-يىلى 14-نويابىردا نوپۇزلۇق خەلقئارالىق مۇناسىۋەتلەر ژۇرنىلى «تاشقى ئىشلار»داۋامىنى ئوقۇش ›